Ο λάθος θάνατος

Εχω γλεντήσει ξέφρενα πολλές φορές στον Γιώργο Μάγγα, αυτόν τον ιδιότυπο κλαριντζή με την αφελή ματιά στον κόσμο, τα πλουμιστά ρούχα, το λαϊκό χιούμορ και τη βαθιά γνώση της λαϊκής μουσικής, απ’ όπου ξεκινάνε οι λαβυρινθώδεις αυτοσχεδιασμοί του. Κι όταν διάβασα την είδηση «του θανάτου του», στενοχωρήθηκα. Οταν, όμως, λίγο αργότερα άρχισα να διαβάζω τις επανορθώσεις των διαφόρων σάιτ, εξοργίστηκα και ντράπηκα λίγο για τη δουλειά που κάνω. Δεν είναι δυνατόν να την πάτησε σχεδόν όλος ο ηλεκτρονικός Τύπος και να δημοσίευσε αδιασταύρωτη μια φήμη, που ευτυχώς αποδείχτηκε εντελώς ανυπόστατη. Τράβαγα τα μαλλιά που δεν έχω, στη συνέχεια, όταν έμαθα ότι η φήμη που υιοθετήθηκε ασμένως ως είδηση από τους πάντες προερχόταν από τον πρόεδρο του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών (ΣΕΗ), τον Σπύρο Μπιμπίλα, που το τελευταίο διάστημα βρέθηκε στο επίκεντρο της δημοσιότητας για ξένους προς τη δουλειά του λόγους, που δεν απασχολούν αυτό το σημείωμα.

Ο Σπύρος Μπιμπίλας περιέγραψε τον τρόπο με τον οποίο εξαπατήθηκε, πριν παρασύρει όλη την ελληνική δημοσιογραφία, και είναι προφανές ότι δεν είχε καμία συναίσθηση του ρόλου του: ποτέ δεν αντιγράφεις ως βεβαιότητα κάτι που σου φάνηκε αληθοφανές στο Διαδίκτυο. Ιδίως μάλιστα όταν, μεταξύ άλλων, ανακοινώνεις για καιρό τις απώλειες των ομοτέχνων σου, τους οποίους εκπροσωπείς, όταν δηλαδή έχεις αποκτήσει ένα τεκμήριο αξιοπιστίας, αφού δημοσιοποιείς την ενημέρωση των μητρώων του σωματείου σου.

Αλλά όπως και να το κάνουμε, το πρόβλημα που ανέκυψε με τον λάθος θάνατο του Γιώργου Μάγγα είναι προσωπικό πρόβλημα του προέδρου του ΣΕΗ – και του κλάδου που εκπροσωπεί. Αλλ’ ο δικός μου κλάδος, που είναι φύσει ευαίσθητος, οφείλει να σκεφτεί αμέσως το κύρος του και τον ρόλο του – επειδή μάλιστα αυτό, στη συνθήκη διεύρυνσης της άμεσης δημοκρατίας του Τύπου, είναι αδύνατον να συμβεί, τα σοβαρά ΜΜΕ χρειάζεται να βρουν δικλίδες προκειμένου να προασπίσουν την αξιοπιστία της υπόστασής τους. Η πρώτη και σοβαρότερη δικλίδα είναι το θεμέλιο των επαγγελμάτων της πληροφόρησης από τις απαρχές: η διασταύρωση της πληροφορίας. Κάτι που συχνά ξεχνιέται στον ανταγωνισμό των ηλεκτρονικών ΜΜΕ, που συχνά αντιγράφουν το ένα το άλλο.

Ο θάνατος προσωπικοτήτων είναι, πάντα, εκτός από ευαίσθητο ζήτημα και αντικείμενο του ενδιαφέροντος του πεδίου της ενημέρωσης. Ανέκαθεν, στα ΜΜΕ δεν υπήρχε περίπτωση να γραφτεί οτιδήποτε για κάποιον αν δεν επιβεβαιωνόταν η είδηση. Με την κυκλοφορία μιας φήμης, κινητοποιούνταν το επιτελείο του Μέσου και, σε συνεννόηση του αρμόδιου αρχισυντάκτη με τους αρμόδιους συντάκτες, έπρεπε να επιβεβαιωθεί η είδηση. Πώς; Διά ζώσης αν ήταν δυνατόν. Με τηλέφωνο στο περιβάλλον του εικαζόμενου νεκρού ή και στο δικό του, αφού συνήθως κάποιος οικείος θα βρισκόταν να το σηκώσει. Εστω, σε ενδοεπαγγελματική συνεννόηση με εργαζόμενους σε ανταγωνιστικές επιχειρήσεις ενημέρωσης, αφού ο θάνατος δεν μπορεί να είναι επαγγελματική είδηση.

Ακόμα και με τόσο εξονυχιστική διαδικασία διασταύρωσης, έχουν γίνει σοβαρά λάθη. Θυμάμαι, κυρίως, τον πανικό στη γαλλική «Monde», καμιά τριανταριά χρόνια πριν, όταν αποκαλύφθηκε ότι η «αποκλειστικότητα» που είχαν δημοσιεύσει, ότι πέθανε η Μόνικα Βίτι, διαψεύστηκε από την ίδια! Σε κάθε περίπτωση, δηλαδή, μπορεί να συμβεί και στις καλύτερες οικογένειες. Αλλά γι’ αυτό τα ΜΜΕ χρειάζεται να έχουν μηχανισμούς ελέγχου των ειδήσεων – όπως τα πιο σοβαρά έχουν μηχανισμούς γλωσσικού και πραγματολογικού ελέγχου.

Γίνεται μια μεγάλη συζήτηση για την αξιοπιστία του Τύπου, για τα fake news, για την ελευθερία. Αλλά καμιά φορά στο όνομα ενός πολιτικού μαξιμαλισμού ξεχνάμε ότι αρχίζουμε από τα βασικά.

Μετανάστευση και ενσωμάτωση

Η νίκη της ακοντίστριας πρωταθλήτριας Ελίνας Τζένγκο στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του Μονάχου αναζωπύρωσε τις συζητήσεις περί της κρατικής πολιτικής ενσωμάτωσης μεταναστών στη χώρα. Η Ελίνα Τζένγκο, 19 χρόνων σήμερα, έχει αλβανούς γονείς αλλά γεννήθηκε στην Ελλάδα, πήγε σχολείο, πανεπιστήμιο και, γενικώς, ζει και μεγαλώνει όπως οι ελληνίδες υπήκοοι – αν και αυτή πήρε ελληνική υπηκοότητα έπειτα από πολλά χρόνια. Η οικογένεια της Ελίνας Τζένγκο, όπως κατά κανόνα τα κύματα οικονομικών μεταναστών που ήρθαν στην Ελλάδα μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού, ήρθε στην Ελλάδα αποδεχόμενη τους αξιακούς κώδικες της χώρας που τους υποδέχτηκε. Η πολιτισμική ενσωμάτωση ήταν αυτονόητη, ιδίως κάτω από τη μεγάλη ομπρέλα του ευρωπαϊκού πολιτισμού, της ποικιλομορφίας σε περιβάλλον ελευθερίας και στο πλαίσιο σεβασμού των κοινών κανόνων. Γι’ αυτό και, σήμερα, οι Αλβανοί δεύτερης γενιάς είναι και Ελληνες και Ευρωπαίοι – οσονούπω και επισήμως. Εχουν γίνει τόσα πολλά γι’ αυτό.

Η ενσωμάτωση είναι η πιο σοβαρή παράμετρος του μεταναστευτικού προβλήματος. Με δεδομένη την αναπόφευκτη πίεση της Ευρώπης τις επόμενες δεκαετίες και σε συνδυασμό με το δημογραφικό πρόβλημα, έχει νόημα μια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική μετανάστευσης και ενσωμάτωσης στο ευρωπαϊκό μοντέλο. Ο καιρός έχει ωριμάσει.