Η Τζόρτζια και «τα αδέλφια της»

Σε πρόσφατη συζήτηση του αμερικανού προέδρου με ομάδα πανεπιστημιακών για την πορεία της Δημοκρατίας στις ΗΠΑ σημειώθηκε πως «η τρέχουσα συγκυρία είναι μια από τις πιο επικίνδυνες για τη δημοκρατική διακυβέρνηση και με πολλές τις ομοιότητες του σημερινού τοπίου με την προ του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου περίοδο, όταν ο αυξανόμενος αυταρχισμός από το εξωτερικό άρχισε να αντανακλάται στο εσωτερικό των ΗΠΑ». (in.gr/11/8/2022).

Ο στόχος του άλλοτε συμβούλου του Ντόναλντ Τραμπ για ένα ευρωπαϊκό εθνικιστικό – ακροδεξιό κίνημα δεν επιτεύχθηκε τη στιγμή της δραστηριοποίησής του. Σήμερα όμως η ρητορική κατά των ελίτ, η αποστασιοποίηση από την ΕΕ, οι θεωρίες συνωμοσίας, η οικονομική κρίση που ακολούθησε εκείνη της πανδημίας και πολλά άλλα, οδηγούν σε «ιδεολογικοποίηση» των εθνικιστικών συνθημάτων με αποδέκτες τους επιρρεπείς σε εύπεπτα μυθεύματα που θα δώσουν ψήφο σε τυχάρπαστους που λίγο θέλουν να εξελιχθούν σε ολετήρες της Δημοκρατίας.

Ετσι, στην αρχή του χρόνου, πραγματοποιήθηκε η λεγόμενη Σύνοδος της Μαδρίτης με πρωταγωνιστές εθνικιστικά ονόματα περίπου δέκα ευρωπαϊκών χωρών. Με σύνθημα «την αλληλεγγύη, την αποφασιστικότητα και την αμυντική συνεργασία των εθνών της Ευρώπης» κατέληξαν σε κοινή δήλωση που περιελάμβανε, ανάμεσα σε άλλα, «την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, την προώθηση της γεννητικότητας και την υπεράσπιση της κυριαρχίας των κρατών – μελών της ΕΕ». Προτάγματα ικανά για εκμετάλλευση των ανασφαλειών επιφανειακά προβληματισμένων ακροατηρίων.

Ηδη, η Μαρίν Λεπέν έχει σημειώσει απρόσμενα ποσοστά, ενώ ο Βίκτορ Ορμπαν κυριαρχεί στην Ουγγαρία διασαλεύοντας την ευρωπαϊκή ενότητα και προφητεύοντας την παρακμή της Δύσης. Και, όπως λέχθηκε, περιορισμένες μπορεί να είναι οι επιπτώσεις των ουγγρικών αταξιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όμως, σε μια μεγάλη χώρα, οι αναταράξεις θα ξεπερνούσαν τα σύνορά της. Γι’ αυτό και είναι ανησυχητική η δημοσκοπική άνοδος των Αδελφών της Ιταλίας που, με 25% πρόθεση ψήφου, θεωρούνται η πρώτη πολιτική δύναμη στη χώρα. Με την αρχηγό του Τζόρτζια Μελόνι που, αν και διατηρεί τη φασιστική φλόγα στο έμβλημα του κόμματος, συνιστά στους οπαδούς της την αποφυγή ακραίας ρητορικής και του φασιστικού χαιρετισμού, ερωτοτροπώντας με την πρωθυπουργία και προωθώντας την «εκ των κάτω» εικόνα της ως πολιτικού αποστασιοποιημένου από τις ελίτ που εκφράζει τους απλούς ανθρώπους και που επιδιώκει ισορροπία με Δύση και Ανατολή. Και αυτό, πέρα από τα φημολογούμενα περί συνεργασίας των Αδελφών της Ιταλίας με φασιστικά σχήματα και περί σκοτεινών οικονομικών ενισχύσεών τους.

Η τρίτη ευρωπαϊκή οικονομική δύναμη βρίσκεται σε μια δύσκολη καμπή, αν αναλογιστεί κανείς ποιες εξελίξεις μπορεί να υπάρξουν με τη δυνητική σύμπραξη Αδελφών της Ιταλίας, Λέγκας και Φόρτσα Ιτάλια. Με μια εθνικιστική ιταλική στροφή οι ευρωπαϊκές αναταράξεις είναι πιθανές ιδίως όταν το ενεργειακό θα κορυφώνεται τον χειμώνα, ο πληθωρισμός θα αυξάνεται, ενώ θερμές εστίες στην Ευρώπη και αλλού θα κινδυνεύουν να μετατραπούν σε σημεία ανάφλεξης.

Η Ρώμη, κυρίως με την πρόσφατη συμφωνία της με το Παρίσι, είχε δώσει ελπίδες πως και αυτή δεν θα άφηνε την ταλαντευόμενη Ενωση να ακολουθήσει λάθος κατευθύνσεις. Οι διαγραφόμενες εξελίξεις επιβάλλουν την άμεση κινητοποίηση του δημοκρατικού κόσμου της ΕΕ που, αν υποτιμήσει τους κινδύνους, μπορεί η ίδια να μπει σε περιπέτειες που θα φέρουν τα πράγματα δεκαετίες πίσω.

Ο Γιώργος Κακλίκης είναι πρέσβης επί τιμή,
ειδικός σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ