Σε λειτουργία η τεράστια «φυσική μπαταρία» αποθήκευσης ενέργειας

Μια γιγάντια… υδροηλεκτρική μπαταρία στις ελβετικές Αλπεις μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στην πράσινη ενεργειακή μετάβαση της Ευρωπαϊκής Ενωσης αλλά και στην ασφάλεια εφοδιασμού της Γηραιάς Ηπείρου εν μέσω της ενεργειακής κρίσης.

Ο λόγος για τον υδροηλεκτρικό σταθμό παραγωγής και αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας Nant de Drance, ο οποίος τον Ιούλιο τέθηκε σε λειτουργία. Βρίσκεται στο καντόνι του Βαλέ, σε μεγάλο υψόμετρο των Αλπεων. Η χωρητικότητά του σε αποθήκευση ενέργειας αντιστοιχεί σε περίπου 400.000 μπαταρίες ηλεκτρικών αυτοκινήτων, ενώ, σύμφωνα με δημοσίευμα του CNN, είναι το πιο πρόσφατο ενεργειακό έργο τέτοιου βεληνεκούς στη χώρα. Χαρακτηρίζεται, μάλιστα, και ως «game changer» στην υπόθεση της μετάβασης της ΕΕ προς την κλιματικά ουδέτερη εποχή.

Το Nant de Drance είναι εξοπλισμένο επίσης με τουρμπίνες μεγάλης ευελιξίας και με το γύρισμα ενός και μόνο διακόπτη η σύγχρονη φυσική μπαταρία μπορεί να μετατραπεί σε σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με τη χρήση του νερού.

Ο προϋπολογισμός του τεράστιου έργου ανήλθε σε 2 δισ. δολάρια και λειτουργεί με την τεχνολογία της αντλησιοταμίευσης. Η κατασκευή του απαίτησε τη διάνοιξη τούνελ περίπου 17 χιλιομέτρων, ενώ οι έξι τουρμπίνες εγκαταστάθηκαν 600 μέτρα κάτω από τη γη, σε μια υπόγεια σπηλιά, η οποία ισούται με δύο γήπεδα ποδοσφαίρου.

Το Nant de Drance λειτουργεί ως μπαταρία (αντλησιοταμιευτήρας) που αποτελείται από δύο μεγάλες λεκάνες νερού σε διαφορετικά ύψη και υπόγεια κανάλια. Αξιοποιήθηκαν μάλιστα δύο υφιστάμενοι αντλησιοταμιευτήρες, με τον έναν να υψώνεται κατά 21,5 μέτρα, ώστε να διπλασιάσει τη χωρητικότητά του. Ετσι, έχει τη δυνατότητα να συγκρατήσει ποσότητα νερού που ισούται με 6.500 πισίνες ολυμπιακών διαστάσεων.

Η περίσσια ενέργεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την άντληση νερού από την κάτω λεκάνη προς την υψηλότερη. Οταν η ζήτηση αυξάνεται, το νερό στην υψηλότερη λεκάνη ρέει ξανά στην κάτω δεξαμενή, ενώ καθώς ρέει το νερό, περιστρέφει τις τουρμπίνες παράγοντας υδροηλεκτρική ενέργεια.

Το Nant de Drance, σύμφωνα με το δημοσίευμα του CNN, «είναι μία από τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις αυτού του είδους στην Ευρώπη. Ενδέχεται συνεπώς να παίξει καθοριστικό ρόλο στη σταθεροποίηση του ηλεκτρικού δικτύου της ηπείρου, κατά τη μετάβαση προς τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, αλλά και να συμβάλει στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού».

Οι νέες εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας είναι προαπαιτούμενο για την επίτευξη των στόχων που έχουν θέσει οι 27 της ΕΕ για την κλιματική ουδετερότητα μέσω της διείσδυσης των ΑΠΕ. Το 2020 το ένα πέμπτο της ενέργειας της Γηραιάς Ηπείρου παρήχθη από συστήματα πράσινης ενέργειας.

Η Κομισιόν ανέβασε τον στόχο των ΑΠΕ για το 2030 από το 40% στο 45%. Για να επιτευχθεί αυτός, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία για την Αποθήκευση Ενέργειας, απαιτούνται συστήματα αποθήκευσης ενέργειας συνολικής ισχύος 200 γιγαβάτ, πέντε φορές δηλαδή πάνω από την υπάρχουσα δυνατότητα αποθήκευσης. Τη δεκαετία 2010-2020 προστέθηκαν μόλις 8 γιγαβάτ στο δίκτυο.

ΑΝΤΛΗΣΙΟΤΑΜΙΕΥΣΗ. Η αντλησιοταμίευση έχει χαρακτηριστεί και ως η «φυσική μπαταρία» αποθήκευσης ενέργειας. Η αποθήκευση ενέργειας με τη μέθοδο της αντλησιοταμίευσης θεωρείται κομβική για την ενεργειακή μετάβαση σε έναν πλανήτη περισσότερο φιλικό προς το περιβάλλον, αλλά κι ένα εξαιρετικό εργαλείο για ένα αξιόπιστο και ευέλικτο ενεργειακό σύστημα, στο οποίο πλεονάζουν οι μεταβλητές ανανεώσιμες (αιολικά, φωτοβολταϊκά).

Η αντλησιοταμίευση είναι η πλέον δοκιμασμένη μέθοδος, η οποία αντιπροσωπεύει το 97% της παγκόσμιας αποθήκευσης. Ο λόγος είναι ότι βασίζεται στη δοκιμασμένη τεχνολογία της υδροηλεκτρικής παραγωγής, έχει δυνατότητα μαζικής αποθήκευσης, τεράστιο χρόνο ζωής που υπερβαίνει τα 50 χρόνια και κυρίως αποτελεί υποδομή με υψηλή εγχώρια προστιθέμενη αξία, η οποία δημιουργεί συνθήκες ενεργειακής απεξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα και τεχνολογίες.

Η λειτουργία της απαιτεί δύο δεξαμενές νερού με διαφορά υψομέτρου, δηλαδή γεωμορφολογικό ανάγλυφο που η χώρα μας διαθέτει εν αφθονία. Οταν υπάρχει περίσσεια ενέργειας στο σύστημα, η ενέργεια αυτή χρησιμοποιείται για να αντλήσει νερό από τον κάτω προς τον άνω ταμιευτήρα. Οταν στο σύστημα υπάρχει υψηλή ζήτηση, το νερό επανέρχεται στον χαμηλότερο ταμιευτήρα παράγοντας υδροηλεκτρική ενέργεια. Με αυτόν τον απλό τρόπο, η ενέργεια που περισσεύει αποθηκεύεται προσωρινά για να μετατραπεί σε υδροηλεκτρική ενέργεια, όταν το σύστημα τη χρειαστεί. Πέραν της απλής αυτής περιγραφής περί της αρχής λειτουργίας τους, τα αντλησιοταμιευτικά συστήματα προσφέρουν και πλήθος επικουρικών υπηρεσιών για την αξιόπιστη και βελτιστοποιημένη απόδοση της ενεργειακής αγοράς.

ΕΛΛΑΔΑ. Στην Ελλάδα είναι σε ανάπτυξη δύο τέτοια έργα. Το πρώτο είναι το Αντλησιοταμιευτικό της Αμφιλοχίας, το οποίο έχει σηματοδοτηθεί από την Κομισιόν ως έργο Κοινού Ενδιαφέροντος. Με συνολική εγκατεστημένη ισχύ 680 μεγαβάτ παραγωγή και 730 μεγαβάτ άντληση, το έργο περιλαμβάνει δύο ανεξάρτητους άνω ταμιευτήρες (Αγιος Γεώργιος και Πύργος με όγκους περίπου 5 hm³ και 2 hm³ αντίστοιχα), ενώ ως κάτω ταμιευτήρα χρησιμοποιεί την υπάρχουσα λίμνη Καστρακίου της ΔΕΗ.

Σκοπός του έργου είναι η αποθήκευση ενέργειας με στόχο την υποστήριξη της μέγιστης δυνατής διείσδυσης ανανεώσιμων πηγών στο μείγμα της ενεργειακής παραγωγής. Η ετήσια παραγωγή ενέργειας ανέρχεται σε 816.000 γιγαβατώρες.

Το δεύτερο είναι το Υβριδικό Εργο Αμαρίου Κρήτης. Είναι το μεγαλύτερο υβριδικό στην Ευρώπη και το πρώτο με τέτοια χαρακτηριστικά στην Ελλάδα. Η λειτουργία του περιλαμβάνει την παραγωγή και αποθήκευση ενέργειας με τη χρήση ΑΠΕ και νερού.

Πέρα όμως από την εθνική και ευρωπαϊκή σημασία του έργου, εξαιρετικά σημαντική είναι και η συμβολή του στην τοπική κοινωνία αφού δημιουργεί 1.000 νέες θέσεις εργασίας για την εκκίνηση του έργου και τουλάχιστον 100 για την περίοδο λειτουργίας, ενώ τροφοδοτεί τους τοπικούς δήμους και κοινότητες με 110 εκατομμύρια ευρώ πρόσθετα έσοδα σε ορίζοντα 25ετίας, εξασφαλίζει στους κατοίκους μειωμένο τιμολόγιο ηλεκτρικού ρεύματος και προστατεύει τοπικά από ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως πλημμύρες.