«Πρωτιά» για το ηφαίστειο της Νισύρου

Υποψήφιο για να ενταχθεί στο Δίκτυο Γεωπάρκων της UNESCO είναι για πρώτη φορά ένα ενεργό ελληνικό ηφαίστειο, το ηφαίστειο της Νισύρου. Ειδική επιτροπή θα επισκεφθεί το νησί τον Οκτώβριο προκειμένου να πραγματοποιήσει αυτοψία και να δώσει το πράσινο φως για να συμπεριληφθεί η Νίσυρος στη λίστα με τους γεωλογικούς θησαυρούς παγκόσμιας αξίας. Στο Δίκτυο Γεωπάρκων της UNESCO περιλαμβάνονται 177 τοποθεσίες από 46 χώρες του κόσμου. Εξι από αυτές βρίσκονται στην Ελλάδα, όμως καμία δεν αφορά ενεργό ηφαίστειο.

Η τελευταία και μεγαλύτερη ηφαιστειακή έκρηξη στη Νίσυρο έλαβε χώρα το 1887, όταν μία τεράστια ποσότητα ζεστού νερού και αερίων εκτοξεύτηκε από τον φρεατικό κρατήρα του Μικρού Παλυβώτη. Καυτή λάσπη, με θερμοκρασία υψηλότερη των 200 βαθμών Κελσίου, κάλυψε την περιοχή – η οποία δεν κατοικείται -, με αποτέλεσμα όλα τα ζώα που βρίσκονταν εκεί να χάσουν τη ζωή τους.

«Το νησιωτικό γεωπάρκο της Νισύρου έχει εκπληκτικά γεωλογικά, φυσικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά, τα οποία το καθιστούν ιδανικό υποψήφιο για το Δίκτυο των Παγκόσμιων Γεωπάρκων της UNESCO», λέει στα «ΝΕΑ» η Παρασκευή Νομικού, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, η οποία έχει, μαζί με τον συνάδελφό της στο ΕΚΠΑ Π. Νάστο και τον καθηγητή Δ. Εμμανουλούδη από το Διεθνές Πανεπιστήμιο, την επιστημονική ευθύνη για την κατάθεση της υποψηφιότητας. «Επίσης, βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο ενός από τα πιο σημαντικά και πιο ενεργά ηφαιστειακά τόξα στον κόσμο, του τόξου του Νότιου Αιγαίου, με αποτέλεσμα να χαρακτηρίζεται από ένα μοναδικό χερσαίο και υποθαλάσσιο φυσικό τοπίο», προσθέτει.

ΓΙΑΤΙ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ. Το ηφαίστειο της Νισύρου, όπως εξηγεί η Παρασκευή Νομικού, έχει μια σημαντική ιδιαιτερότητα: «Διαθέτει υδροθερμικούς κρατήρες οι οποίοι είναι επισκέψιμοι. Οι τουρίστες μπορούν να περπατήσουν μέσα στον κρατήρα Στέφανο, έναν από τους μεγαλύτερους υδροθερμικούς κρατήρες στον κόσμο, βιώνοντας τη μοναδική εμπειρία ενός ενεργού ηφαιστείου από κοντά. Αυτό είναι κάτι που δεν μπορείς να το κάνεις ούτε στη Σαντορίνη, ούτε στην Αίτνα, ούτε στον Βεζούβιο. Η Νίσυρος είναι πραγματικά ένα υπαίθριο γεωλογικό εργαστήριο και το ηφαίστειο έχει αποτελέσει αντικείμενο διεθνών επιστημονικών ερευνών και μελετών τόσο στο χερσαίο όσο και στον υποθαλάσσιο χώρο».

Υποψήφιες για ένταξη στο Δίκτυο Παγκόσμιων Γεωπάρκων της UNESCO δεν είναι μόνο η Νίσυρος αλλά και οι νησίδες γύρω από αυτήν: η Στρογγύλη, ένας ηφαιστειακός κώνος διαμέτρου τριάμισι χιλιομέτρων, που φέρει στην κορυφή της κρατήρα πλάτους 300 μέτρων, η Παχειά, η Περγούσα, η οποία αποτελείται από στρώματα λάβας και ελαφρόπετρας, η Κανδελιούσσα, που δομείται από ασβεστόλιθους του μεσοζωικού αιώνα, αλλά και ο υποθαλάσσιος χώρος τους που, όπως έχουν αποδείξει έρευνες με ωκεανογραφικά πλοία και υποβρύχια οχήματα, διαθέτει εξέχουσες ηφαιστειακές μορφές.

ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ. Εκτός από τη γεωλογική κληρονομιά της περιοχής που την καθιστά εξαιρετική για τη λίστα της UNESCO, η Νίσυρος χαρακτηρίζεται από αναμφισβήτητη φυσική ομορφιά και πολιτισμικό πλούτο που επίσης συνυπολογίζονται για την υποψηφιότητα. «Εχει μουσεία και παραδόσεις, τοπική διάλεκτο, τοπικά προϊόντα, έχει δική της μουσική, συγκεκριμένη αρχιτεκτονική με τα χαρακτηριστικά ξύλινα μπαλκόνια και τις βοτσαλωτές πλατείες της. Κατοικείται χιλιάδες χρόνια και συνδέεται με αρχαίους ελληνικούς μύθους, όπως ο μύθος της Γιγαντομαχίας, σύμφωνα με τον οποίο η Νίσυρος δημιουργήθηκε μέσα από τη μάχη του Γίγαντα Πολυβώτη με τον Ποσειδώνα», λέει η Παρασκευή Νομικού. Παράλληλα, «κατά μήκος της ακτογραμμής της υπάρχει ένας σημαντικός αριθμός από θερμές πηγές άμεσα συνδεδεμένες με τη μακρά παράδοση του νησιού στα θερμά λουτρά. Η Νίσυρος διαθέτει, επίσης, ένα δίκτυο περιπατητικών διαδρομών και 23 μοναδικούς γεωτόπους που δίνουν τη δυνατότητα εξερεύνησης του φυσικού τοπίου. Αποτελεί περιοχή Natura 2000 με 450 είδη χλωρίδας, 85 είδη πανίδας, κάποια εκ των οποίων απειλούμενα, και επτά είδη ερπετών. Η υποθαλάσσια περιοχή του Γεωπάρκου βρίσκεται διαρκώς στο επίκεντρο διεθνών επιστημονικών ερευνών που έχουν ως αντικείμενο την εξερεύνηση ενεργών ηφαιστειακών περιβαλλόντων αλλά και την εξέλιξή τους».

Δωρεάν ξενάγηση με μία εφαρμογή
Στο πλαίσιο της υποψηφιότητας, η ερευνητική ομάδα του ΕΚΠΑ (Β. Αντωνίου, Δ. Πανούσης, Ε. Νικόλη) με τους συνεργάτες της (Α. Μπάτη, Γ. Πεχλυβανίδη, Μ. Αγιομαυρίτη) σε συνεργασία με τον Δήμο Νισύρου και τη ΔΗΚΕΝ, οι οποίοι έχουν και τη διαχειριστική ευθύνη για την υποψηφιότητα, δημιούργησαν την εντυπωσιακή εφαρμογή Nisyros Volcano App για συσκευές Αndroid και iOS, μέσω της οποίας μπορεί κάποιος να ξεναγηθεί βήμα βήμα στο ηφαίστειο σαν να βρίσκεται μέσα σε αυτό, δωρεάν. Επίσης, κατήρτισαν ένα προηγμένο ενημερωτικό φυλλάδιο με χάρτη ως οδηγό για την επίσκεψη στους κρατήρες και την ιστοσελίδα www.nisyrosgeopark.gr, όπου διατίθεται πλούσιο υλικό για το γεωλογικό θαύμα της Νισύρου.