«Μεθυσμένο» καράβι

Καρέκλες αναποδογυρισμένες, καρέκλες με τρία πόδια, καρέκλες τοποθετημένες-πεταμένες διάσπαρτα στην ορχήστρα της Επιδαύρου, μαζί με ξύλινες τάβλες και μεγάλες σκάλες. Αυτά τα δύο τελευταία σκηνικά στοιχεία θα συναρμολογήσουν ένα μεγάλο, μακρύ τραπέζι, το οποίο και θα δεσπόσει καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης. Τραπέζι γάμου ή τραπέζι γλεντιού, στρωμένο με λευκό τραπεζομάντιλο, θα εξελιχθεί σε τραπέζι σύγκρουσης και πένθους.

Με την Αντιγόνη να εξιστορεί στην Ισμήνη όλα όσα έχουν συμβεί ανάμεσα στα δύο αδέλφια τους, τον Ετεοκλή και τον Πολυνείκη, και κυρίως, τις αποφάσεις που έχει λάβει ο Κρέων σχετικά με την ταφή τους, ξεκινά η τραγωδία του Σοφοκλή. Η πρώτη αυτή σκηνή, στην παράσταση με τη σκηνοθετική υπογραφή του Τσέζαρις Γκραουζίνις, δίνει εξαρχής το στίγμα της συνέχειας. Δύο νέα, όμορφα, ξανθά κορίτσια, ντυμένα με σχεδόν ρομαντικά φορέματα, είναι εκείνα που θέτουν το κορυφαίο ζήτημα της σοφόκλειας τραγωδίας και προαναγγέλλουν – η Αντιγόνη ουσιαστικά – τη σύγκρουση που θα ακολουθήσει. Με ερμηνείες μετωπικές στο κοινό, οι δύο ηθοποιοί – Ελλη Τρίγγου και Δανάη Μιχαλάκη – μοιάζει να βγήκαν από αστικό σαλόνι ή οίκο υψηλής ραπτικής. Η συνέχεια είναι καταιγιστική: ο Χορός με κορυφαίο του Ιεροκλή Μιχαηλίδη παραπέμπει στην ιταλική μαφία, ο Κρέων του Βασίλη Μπισμπίκη που έπεται, ενσαρκώνει τον σκληρό αρχιμαφιόζο με ελληνικά κυρίως χαρακτηριστικά, ο Σκοπός – Κώστας Κορωναίος, που ακολουθεί φέρνοντας τα νέα τής (απαγορευμένης) ταφής θυμίζει, έστω και για λίγο, ότι παρακολουθούμε αρχαίο δράμα. Το ίδιο ισχύει και με την είσοδο-ερμηνεία του Αίμονα – Στρατή Χατζησταματίου, παρά το γεγονός ότι ο σκηνοθέτης τον παρουσιάζει ως ένα κάπως φαιδρό, αδύναμο πρόσωπο – με μορφή μαριονέτας ή «πάνινης» κούκλας, όπως και την Αντιγόνη. Ο Τειρεσίας του Χρήστου Σαπουντζή παραμένει αίνιγμα κυρίως στη σκηνή που με την μορφή «σκύλου» αναζητά τροφή στο πιατάκι του, ενώ ο Αγγελιοφόρος από τον Γιώργο Παπαγεωργίου κατορθώνει να αρθρώσει έναν καθαρό ποιητικό λόγο.

ΑΣΑΦΕΙΑ. Ολα ξεκινούν από μια ασάφεια την οποία φαίνεται να επέλεξε ο σκηνοθέτης, θέλοντας να συνδυάσει διαφορετικές οπτικές και προσεγγίσεις: τόσο στο ενδυματολογικό όσο και στο ηχητικό-μουσικό, μπλέχτηκαν παραδοσιακά με σύγχρονα, εποχές και σημειολογίες. Κυρίως όμως ο Γκραουζίνις, ένας σκηνοθέτης που έχει καταθέσει και ενδιαφέρουσες προτάσεις στο σανίδι στο παρελθόν, φάνηκε σαν να θέλει να «μεταθέσει» την ουσία του έργου και τον δικό του στόχο σε άγνωστο όμως προορισμό, με τη μετάφραση του Γιώργου Μπλάνα στο τιμόνι. Ακυβέρνητο ή καλύτερα «μεθυσμένο» καράβι αυτή η «Αντιγόνη».

Παράλληλα θέλησε να καταστήσει σαφές ότι εκείνος είναι με το μέρος της Αντιγόνης, στερώντας έτσι από την κορυφαία αντιπαράθεσή της με τον Κρέοντα τη σύγκρουση νόμου και ηθικής, τη σύγκρουση δύο κόσμων. Κι εδώ έρχεται μια καθοριστική παρανόηση (ή επιλογή;) από την πλευρά του σκηνοθέτη να εμφανίσει ως κακό στοιχείο τον Κρέοντα. Μέσα σ’ αυτή την παρανόηση και το κορυφαίο «Ερως ανίκατε μάχαν…» ερμηνεύτηκε υποτονικά (από μέλος του Χορού), σαν ερωτικό, λυρικό τραγούδι. Ολο το παιχνίδι της σοφόκλειας τραγωδίας – όπου και τα δύο μέρη μοιράζονται ένα δίκαιο το οποίο αναζητά λύση – χάθηκε σε μια νεφελώδη σκηνοθετική γραμμή. Αποτέλεσμα αυτής της σύγχυσης μια αντίστοιχη στη διδασκαλία των ηθοποιών, χωρίς κανέναν κοινό παρονομαστή. Αποκορύφωμα η σκηνή του τέλους όπου οι νεκροί Αντιγόνη, Αίμων και (η μητέρα του) Ευρυδίκη σηκώνονται να χορέψουν, ενώ ο υπόλοιπος Χορός καλεί τον Κρέοντα που στέκει μόνος – σαν συμφιλίωση…