Μια δαμόκλειος σπάθη πάνω από το κεφάλι των Ταλιμπάν

H επίθεση αμερικανικού drone που σκότωσε, ξημερώματα της 31ης Ιουλίου, στο μπαλκόνι της άνετης βίλας του στην Καμπούλ, τον Αϊμάν αλ Ζαουάχρι, τον ισλαμιστή που διαδέχθηκε τον Οσάμα μπιν Λάντεν στην κεφαλή της Αλ Κάιντα μετά τον θάνατό του, το 2011, δεν είναι μόνο το τέλος μιας εκστρατείας εκδίκησης που ξεκίνησε μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου. Είναι και μία από τις πρώτες δημόσιες εκδηλώσεις ενός μυστικού πολέμου που διεξάγουν οι ΗΠΑ στο Αφγανιστάν απ’ όταν ολοκλήρωσαν τη χαοτική αποχώρησή τους, το καλοκαίρι του 2021. Οποιος θεωρούσε, ενδεχομένως, πως ο τερματισμός κάθε αμερικανικής παρουσίας στο αφγανικό έδαφος σήμαινε ότι η Ουάσιγκτον απαρνιόταν κάθε βούληση να βαρύνει στο μέλλον της χώρας, μόλις διαψεύστηκε πανηγυρικά.

Σχεδόν έναν χρόνο αφότου επέστρεψαν στην εξουσία, οι Ταλιμπάν παραμένουν ιδιαίτερα καχύποπτοι. Ο φόβος των κατασκόπων αποτελεί μια σταθερά αυτού του παρανοϊκού καθεστώτος. Οι ισλαμιστές ηγέτες, ωστόσο, αντιμετωπίζουν πλέον την πρόκληση της διαχείρισης μιας χώρας περίπλοκης, εξοστρακισμένης σε μεγάλο βαθμό από τη διεθνή κοινότητα, σταδιακά, λοιπόν, αναγκάστηκαν να χαλαρώσουν την εγρήγορσή τους. Σύμφωνα με γαλλική διπλωματική πηγή που επικαλείται η «Monde», ο αρχηγός της Αλ Κάιντα εγκαταστάθηκε, μαζί με την οικογένειά του, στο Αφγανιστάν τον Μάιο, προστατευόμενος του δικτύου Χακάνι – βασικό πρόσωπο του οποίου είναι ο Σιραζουντίν Χακάνι, ο πανίσχυρος υπουργός Εσωτερικών. Το κίνημα αυτό, που έχει ρίζες και στις δύο πλευρές των αφγανοπακιστανικών συνόρων, και φέρεται να διατηρεί στενές σχέσεις με τις υπηρεσίες πληροφοριών του Ισλαμαμπάντ, καθώς και με τζιχαντιστικές ομάδες στις πακιστανικές ζώνες των φυλών, είναι πανταχού παρόν στην περιοχή της Καμπούλ και το ανατολικό Αφγανιστάν.

Ο τρόπος με τον οποίο έφτασε στα αφτιά της αμερικανικής κατασκοπείας η άφιξη του Ζαουάχρι παραμένει αντικείμενο εικασιών – λέγεται πως μεσολάβησε κάποια μυστική υπηρεσία της περιοχής. Σύμφωνα με αμερικανική διπλωματική πηγή, μία επιτόπια ομάδα παρακολούθησης, αποτελούμενη από μη αμερικανικά στοιχεία, έκανε στη συνέχεια το απαραίτητο «ρεπεράζ». Στην επίθεση εναντίον του Ζαουάχρι χρησιμοποιήθηκαν δύο πύραυλοι Hellfire, αλλά οι πληροφορίες τους θέλουν να ήταν τροποποιημένοι, να μην περιείχαν εκρηκτικά αλλά από έξι λεπίδες, εξού και η απουσία οποιασδήποτε παράπλευρης απώλειας. Ολη η οικογένειά του απομακρύνθηκε μετά το πλήγμα από μέλη του δικτύου Χακάνι. Με το που κυκλοφόρησε η είδηση, όμως, οι βασικοί ηγέτες του δικτύου – ο Σιραζουντίν, ο θείος του Χαλίλ, υπουργός Προσφύγων, ένας από τους αδελφούς του, ο Ανάς, και άλλα μέλη της φατρίας – εγκατέλειψαν εσπευσμένα την πρωτεύουσα. Σύμφωνα με έναν εργαζόμενο στον ΟΗΕ, κομβόι αυτοκινήτων διέσχισαν την Καμπούλ με ιλιγγιώδη ταχύτητα, και ραντεβού ακυρώθηκαν την τελευταία στιγμή.

Γιατί η εξόντωση του Ζαουάχρι δείχνει, στην πραγματικότητα, πως οι ΗΠΑ μπορούν να χτυπήσουν όπου και όποτε το επιθυμούν, παρότι δεν διαθέτουν πλέον στρατεύματα επιτόπου. Και ο Σιραζουντίν Χακάνι, ο ίδιος άνθρωπος που διαβεβαίωνε μόλις δύο ημέρες πριν από τον θάνατο του Ζαουάχρι, σε συνέντευξή του στο ινδικό τηλεοπτικό δίκτυο CNN-News 18, πως «δεν υπάρχει κανένα ίχνος της Αλ Κάιντα στο Αφγανιστάν» και πως «αυτή η ομάδα δεν αποτελεί πια απειλή για τον κόσμο», παραμένει στόχος ενός αμερικανικού εντάλματος έρευνας. «Με αυτό το πλήγμα», συνοψίζει ένας δυτικός διπλωμάτης, «η Ουάσιγκτον τοποθέτησε μια δαμόκλειο σπάθη πάνω από το κεφάλι των ηγετών των Ταλιμπάν, επιβεβαιώνοντας πως διαθέτει ένα μέσο με το οποίο μπορεί να τους υποχρεώσει να σεβαστούν κάποιες κόκκινες γραμμές». Γεγονός παραμένει ωστόσο πως έπειτα από 20 χρόνια αμερικανικής παρουσίας, τόσα δισεκατομμύρια δολάρια και άλλες τόσες υποσχέσεις, οι Αφγανές καταδικάστηκαν εκ νέου στην υποταγή, η οικονομία της χώρας καταρρέει και οι Ταλιμπάν είχαν παραχωρήσει εν είδη Airbnb στον επικεφαλής της Αλ Κάιντα μία κατοικία που στέγαζε κάποτε, όπως αποκαλύφθηκε, αμερικανούς εργαζόμενους σε αναπτυξιακά προγράμματα.