«Ενα ταξίδι γέλιου, μακριά από “δήθεν” και “τάχα”»

Ο ένας είναι ο σπουδαιότερος κωμικός ποιητής της αρχαιότητας. Ο άλλος ο χαμηλότονος «γελοιογράφος» της καθημερινής ζωής των ελληνιστικών χρόνων. Αν και θεωρητικά μεταξύ τους μεσολαβεί ένα χάσμα αιώνων, οι δυο τους συναντιούνται σ’ έναν κοινό στόχο: Το γέλιο των θεατών, που καλούνται να αναγνωρίσουν στα έργα και των δύο, την κωμική όψη οικείων κακών. Αυτά επιχειρεί να αναδείξει η παράσταση «Αριστοφάνης – Ηρώνδας: Contra Τempo» του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, η δεύτερη φετινή καλοκαιρινή παραγωγή που περιοδεύει ανά την Ελλάδα.

Το έργο, μια ιδέα του νέου καλλιτεχνικού διευθυντή του οργανισμού Αστέρη Πελτέκη, ανέλαβε να συνθέσει ο Ακης Δήμου. «Ο Αριστοφάνης από τη μια μεριά, με τα πολύτιμα έργα του, με τα οποία οι παλιότεροι στη δουλειά μεγαλώσαμε, ονειρευτήκαμε, παίξαμε, σκηνοθετήσαμε, και ο Ηρώνδας από την άλλη. Ενας ποιητής που δεν θα ταξιδέψει στα σύννεφα, δεν θα κάνει παρέα με βατράχους ούτε με σφήκες, αντίθετα, θα γράψει για τη δυσκολία επιλογής ενός υποδήματος, για την οργισμένη στενοχώρια μιας γυναίκας που ο δούλος της την απατά, για την περίεργη απαίτηση μιας μητέρας να δείρει ο δάσκαλος τον γιο της» αναφέρει στο «Νσυν» ο σκηνοθέτης Γιάννης Ρήγας, ο οποίος επέλεξε για πρωταγωνιστές τούς Ταξιάρχη Χάνο, Δημήτρη Πιατά, Σταμάτη Γαρδέλη, Κωνσταντίνο Χατζησάββα και Τάσο Χαλκιά. «Ο Ακης έγραψε ένα κείμενο μαγικό. Γεμάτο Αριστοφάνη και Ηρώνδα, την εύλογη σύγκρουση που μπορεί να δημιουργηθεί ανάμεσα στους δύο συγγραφείς – σε σχέση με τα κείμενά τους που έχουν διασωθεί, αλλά και τη σκοτεινή πλευρά της δουλειάς μας, τη γεμάτη συγκρούσεις, φιλοδοξίες, καλές και κακές προθέσεις, όνειρα. Ούτε εμείς, οι θεατές, θα πάμε στους χρόνους που δημιούργησαν οι δύο ποιητές, ούτε εκείνοι θα έρθουν ακριβώς σε εμάς. Θα βρεθούμε μάλλον στο “κενό” που δημιουργεί η μνήμη, σε εκείνη τη στιγμή που όλα μοιάζουν πιο εύκολα, λιγότερο ενοχικά, πιο δημιουργικά. Εκεί ο Αριστοφάνης υπάρχει με όλο τον σεβασμό που του αναλογεί, αλλά και με όλα τα προβλήματα που έχουν τα έργα του. Το ίδιο και ο Ηρώνδας. Ολα αυτά σε ένα ταξίδι γέλιου και ευφροσύνης, μακριά από “δήθεν” και “τάχα μου”».

Η διασκεδαστική αντιδικία των δύο μεγάλων κωμικών ποιητών γίνεται η αφορμή να μιλήσουμε για το τότε, αλλά και το τώρα της Ελλάδας. «Κάθε γενιά φορτώνεται το βάρος να διαβάσει με τον δικό της τρόπο τα κείμενα της αρχαιότητας. Ολα τα κείμενα, τέλος πάντων. Χρειάζεται αποφασιστικότητα, γενναιότητα, ξεκάθαρος στόχος. Είναι ακόμα πιο μπερδεμένο: Πρώτα θα της τα διαβάσουν οι προηγούμενοι κι ύστερα θα τα διατυπώσει με τον δικό της αποκλειστικό τρόπο. Και θα είναι φορτωμένη η κάθε γενιά με την άρνηση, πολλές φορές τη χλεύη των παλιών, και στο τέλος με τη δική της σιγουριά ότι επιτέλους βρήκε την αλήθεια. Ωσπου να έρθουν οι επόμενοι, φυσικά. Ο Ηρώνδας θυμίζει πολύ την εποχή μας. Εχουμε ξεστρατίσει από αυτά που θα επηρεάσουν τη ζωή των παιδιών μας και ασχολούμαστε με ποιον κοιμήθηκε η τάδε και τι παπούτσια φορά. Ο πόλεμος στην Ουκρανία μάς συγκινεί, φτάνει να μας προσφερθεί τηλεοπτικά σωστά, στη διάρκεια που δεν θα μας αναστατώσει, έτσι που το δάκρυ μας να μας κάνει να νιώσουμε περήφανοι για τη δύναμη της συγκίνησής μας. Μέσα από το απενοχοποιημένο γέλιο και τη διασκέδαση που προσφέρει η παράσταση, θα της δοθεί η ευκαιρία να μιλήσει για όλα αυτά που τελικά μας απασχολούν σήμερα. Τον λάθος δρόμο, τη φτώχεια, τη μοναξιά και την απόγνωση ύστερα από δύο χρόνια εγκλεισμού, και τόσα άλλα» επισημαίνει ο Γιάννης Ρήγας.

ΤΑ ΥΛΙΚΑ ΤΗΣ ΚΩΜΩΔΙΑΣ. Η παρουσία του Αριστοφάνη και του Ηρώνδα στο θέατρο σηματοδοτεί και την ίδια την εξέλιξη της θεατρικής τέχνης. «Κάθε εποχή και η γοητεία της. Κάθε ποιητής κουβαλά έναν ολόκληρο κόσμο, που αν είμαστε ανοιχτοί ενδέχεται να μας συναρπάσει. Ο Αριστοφάνης με ταξιδεύει σε χώρους μακρινούς, σε περίπλοκα προβλήματα, σε όνειρα επεισοδιακά, μου θέτει θηριώδη ερωτήματα, με ξεγελά και με συναρπάζει. Ο Ηρώνδας με προσγειώνει σε μια φαινομενικά ασήμαντη καθημερινότητα, που φέρνει στην επιφάνεια ψευδοπροβλήματα με τα οποία ασχολούμαι αποφεύγοντας τα σπουδαία» παραδέχεται ο σκηνοθέτης που αναζήτησε τα υλικά από τα οποία είναι φτιαγμένη τελικά η κωμωδία. «Η ησυχία, η ψευδαίσθηση της ειρήνης, συγκατοικεί καλύτερα με το μειδίαμα, τη σιωπή, το δάκρυ. Οι εντάσεις δημιουργούν εκρηκτικές καταστάσεις, εξπρεσιονισμό, δυνατά γέλια, κόκκινα μάγουλα και κλάματα. Η ειρήνη δημιουργεί την ψευδαίσθηση της κανονικότητας, της ατέλειωτης επανάληψης χωρίς προβλήματα. Τα βιβλία, τη δεκαετία του ’70, τα “τρώγαμε”, τώρα τα “διαβάζουμε”. Οχι, δεν εννοώ ότι πρέπει να κάνουμε πόλεμο, προβληματίζομαι γιατί μας παίρνει ο ύπνος τόσο εύκολα και πρέπει να κάνουμε πόλεμο για να ξυπνήσουμε» καταλήγει ο ίδιος.

INFO

«Αριστοφάνης – Ηρώνδας: Contra Tempo». Επόμενοι σταθμοί περιοδείας: Λάρισα (3/8), Δίον (6/3), Δωδώνη (10/8), Συκιές (31/8), Ηρώδειο (7/9), Βεάκειο (11/10), Κηποθέατρου Παπάγου (14/11). Είσοδος 13-16 ευρώ (προπώληση viva.gr, wind, public, media markt, 11876)