Γιατί καίγεται μία εβδομάδα

Η φωτιά που ξέσπασε την περασμένη Πέμπτη – και συνεχίζει να σιγοκαίει – στο Εθνικό Πάρκο Δαδιάς – Λευκίμμης – Σουφλίου έχει προκαλέσειανυπολόγιστη οικολογική ζημιά σε αυτήν την πολύ σημαντική προστατευόμενη περιοχή. Αυτό είναι δεδομένο…

Πλήρης εικόνα της καταστροφής αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει (η καμένη έκταση ξεπερνάει τα 25.000 στρέμματα, ενώ έχει πληγεί και ο πυρήνας του δάσους). Το «καλό» νέο, είναι, όπως λέει στα «ΝΕΑ» η βιολόγος στη Μονάδα Διαχείρισης Εθνικών Πάρκων Δέλτα Εβρου και Δαδιάς Σύλβια Ζακκάκ, πως δεν έχει πληγεί η αποικία του μαυρόγυπα. Η περιοχή φιλοξενεί τον μοναδικό αναπαραγόμενο πληθυσμό μαυρόγυπα (30 με 35 ζευγάρια) στα Βαλκάνια.

Η φωτιάωστόσο, όπως προαναφέρθηκε,έκαψε ένα πολύ μεγάλο μέρος του πυρήνα του δάσους όπου ζουν και αναπαράγονται και άλλα αρπακτικά (και όχι μόνο) πουλιά, όπως είναι ο χρυσαετόςκαι ο κραυγαετός. «Για τις απώλειες που υπέστησαν αυτοί οι πληθυσμοί και τα άλλα είδη που ζουν στον πυρήνα τον πάρκου θα γίνει μέσα στις επόμενες μέρες αποτύπωση των ζημιών και των απωλειών» επισημαίνει η Σύλβια Ζακκάκ.

Αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με τα όσα έγιναν γνωστά, ενεργά μέτωπα φωτιάς δεν υπάρχουν. Ωστόσο, τίθεται το ερώτημα: Γιατί χρειάστηκε μία εβδομάδα προκειμένου να οριοθετηθεί η φωτιά, τη στιγμή, μάλιστα, που δεν επικρατούσαν ακραίες καιρικές συνθήκες; «Πρόκειται για ένα δασικό οικοσύστημα, το οποίο έχει δεχτεί πολύλίγες ανθρωπογενείς παρεμβάσεις, με συνέπεια να έχει συσσωρευτείμεγάλη ποσότητα καύσιμης ύλης» επισημαίνει οδασολόγος – περιβαλλοντολόγος και αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ενωσης Δασολόγων Νίκος Μπόκαρης.

Επέμβαση μέσα στο δάσος. Σύμφωνα με τον ίδιο,όταν υπάρχει συσσωρευμένη πολύ μεγάλη ποσότητα καύσιμης ύλης έχουμε τις λεγόμενες έρπουσες φωτιές. Είναι αυτές που καίνε τη νεκρή καύσιμη ύλη, όπως πευκοβελόνες, φύλλα κ.ά., που βρίσκεται σε επαφή με το έδαφος ή τη ζωντανή βλάστηση, με αποτέλεσμαη καύση να είναι ατελής, να παράγεται μεγάλη ποσότητα καπνού και σε ορισμένες περιπτώσεις η πυρκαγιά να ανεβαίνει στο φύλλωμα των δένδρων και να καίει με μεγαλύτερη ένταση. «Τέτοιου είδους φωτιές δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με εναέρια μέσα. Το νερό που ρίχνουν τα πυροσβεστικά αεροπλάνα εξαιτίας της πυκνής βλάστησης δεν φθάνει όλο στο έδαφος. Εδώ χρειάζεται η ανθρώπινη επέμβαση μέσα στο δάσος» συμπληρώνει ο Νίκος Μπακαράς.

Σχετικά με τη μεγάλη ποσότητα καύσιμης ύλης (ένα πρόβλημα που αφορά τα περισσότερα δασικά οικοσυστήματα), αυτή, σύμφωνα με ειδικούς, μπορεί να αντιμετωπιστεί με τη βόσκηση, η οποία, όμως, θα ελέγχεται από τη Μονάδα Διαχείρισης, από άγρια ή δεσποζόμενα ζώα.

Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Περιβάλλοντος του Ιόνιου Πανεπιστήμιο και πρώην πρόεδρος του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Δαδιάς – Λευκίμμης – Σουφλίου Κώστα Ποϊραζίδης αναφέρει πως«η μεγάλη ζημιά έγινε όταν η φωτιά πέρασε – το πρώτο βράδυ – τον βασικό δασικό δρόμο μέσα στον πυρήνα του δάσους, με συνέπεια να ανοίγουν πολλά μικρά πύρινα μέτωπα παράλληλα». Στη συνέχεια, όπως εξηγεί, «η καταπολέμηση της φωτιάς έπρεπε να γίνει μέσα στο δάσος και τις βραδινές ώρες, γεγονός που δεν έγινε στον βαθμό που θα έπρεπε».

Σηκώθηκε το… χαλί. Το σίγουρο, πάντως, είναι πως η φωτιά στο δάσος της Δαδιάς σήκωσε το… χαλί και φάνηκαν τα προβλήματα στην αντιμετώπιση τέτοιου είδους πυρκαγιών. Στην περίπτωση της Δαδιάς,όπως λένε πηγές που γνωρίζουν καλά το θέμα, τα προβλήματα είναι στη διαχείριση της καύσιμης ύλης, στο δασικό δίκτυο (κατά πόσο ήταν συντηρημένο),αλλά και στο πρωτόκολλο που ακολουθείται για τέτοιουείδους πυρκαγιές: «Αυτές οι δασικές πυρκαγιές, αν δεν αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά την πρώτημέρα, αναπτύσσονται με γεωμετρική πρόοδο, προκαλούνται πολλές νέες εστίες και είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπιστούν». Ετσι,για άλλη μια φορά, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, τίθεται το ερώτημα αν θα πρέπει να αλλάξει ή όχι το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για τη δασοπυρόσβεση.

Πέντε ερωτήματα. Κατά την περιβαλλοντική οργάνωσηWWF Ελλάς, είναι επιτακτική ανάγκη να τεθούν επί τάπητος όσα οδήγησαν σε αυτήν την κατάσταση και να δοθούν απαντήσεις στα εξής ερωτήματα:

1          Ποια είναι η ιδιαίτερη μέριμνα της πολιτείας και του μηχανισμού δασοπυροπροστασίας για τους μοναδικούς θυλάκους ζωής που είναι οι προστατευόμενες περιοχές της χώρας; Υπάρχει ειδικό σχέδιο και τοπική εξειδίκευση για αυτά τα οικολογικά διαμάντια;

2          Είναι ο κρατικός μηχανισμός έτοιμος να διαχειριστεί και να αντιμετωπίσει τις ιδιαιτερότητες των πυρκαγιών σε αμιγώς δασικές περιοχές και προστατευόμενα οικοσυστήματα; Τι πρέπει να αλλάξει επιχειρησιακά σε επίπεδο επίγειας και εναέριας προσέγγισης, αλλά και συνολικού συντονισμού και αξιοποίησης της τοπικής γνώσης;

3          Τι σημαίνει ουσιαστική πρόληψη και πώς συνδέεται με τη δασική διαχείριση ειδικά σε περιοχές μοναδικής οικολογικής αξίας και με δεδομένες τις ιδιαιτερότητες που αυτές έχουν;

4          Τι πόρους έχει διαθέσει (ή περικόψει) η πολιτεία διαχρονικά τις τελευταίες δεκαετίες προκειμένου να είναι αποτελεσματικό το σύστημα διακυβέρνησης των Προστατευόμενων Περιοχών και η Δασική Υπηρεσία;

5          Πώς είναι δυνατόν να υπάρχει ουσιαστική προστασία όταν τα σχήματα που καλούνται να τη σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν τη διαχείριση στην πράξη δεινοπαθούν από υποστελέχωση, απουσία προοπτικής και έλλειψη σαφούς θεσμικού πλαισίου, όπως τα προεδρικά διατάγματα που ακόμα εκκρεμούν εδώ και χρόνια;

«Με αφορμή την πυρκαγιά στο Εθνικό Πάρκο Δαδιάς – Λευκίμμης – Σουφλίου πρέπει όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς να συνειδητοποιήσουν πως τα περιθώρια εξαντλήθηκαν και επιβάλλεται να επανεξεταστεί συνολικά και συλλογικά το υφιστάμενο σύστημα κατάσβεσης, ο σχεδιασμός της πρόληψης και τελικά η επιχειρησιακή αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών, ιδιαίτερα σε αμιγώς δασικές περιοχές», υποστηρίζουν από την περιβαλλοντική οργάνωση.

ΑΣΠΡΟΠΑΡΗΣ

Απομακρύνθηκαν προληπτικά δύο νεοσσοί

Στην προληπτική απομάκρυνση{ARXTR} δύο νεοσσών του σπάνιου είδους ασπροπάρη από τη φωλιά τους στο δάσος της Δαδιάς προχώρησε προχθές η Μονάδα Διαχείρισης Εθνικών Πάρκων Δέλτα Εβρου και Δαδιάς του ΟΦΥΠΕΚΑ σε συνεργασία με την περιβαλλοντική οργάνωση WWF Ελλάς, με σκοπό τη διατήρηση του απειλούμενου αυτού είδους.{CR}Οι νεοσσοί δακτυλιώθηκαν και φυλάσσονται στις εγκαταστάσεις της Μονάδας, ενώ η διαδικασία για την επανένταξή τους θα επιταχυνθεί μετά την κήρυξη του τέλους της φωτιάς από την Πυροσβεστική Υπηρεσία. Ο ασπροπάρης είναι κρισίμως κινδυνεύον είδος στην Ελλάδα, με μόνο πέντε εναπομείναντα ζευγάρια, το σύνολο των οποίων εντοπίζεται στην περιοχή της Θράκης.