Χάος στην Ιταλία, τρόμος στην Ευρώπη

Ο κύβος ερρίφθη. Ο πρόεδρος της Ιταλίας, με δεδομένη πλέον την αποδοκιμασία του Μάριο Ντράγκι από τη Γερουσία την Τετάρτη και την παραίτησή του από την πρωθυπουργία, αναγκάστηκε να προχωρήσει στη διάλυση της Βουλής και στην προκήρυξη νέων εκλογών, οι οποίες θα διεξαχθούν περίπου οκτώ μήνες νωρίτερα από ό,τι προβλεπόταν τυπικά. Η ημερομηνία δε που οι μέχρι χθες κυβερνητικοί εταίροι και από σήμερα αντίπαλοι θα κληθούν να λύσουν τις διαφορές τους, ζητώντας τη… βοήθεια του κοινού (δηλαδή των ψηφοφόρων), πιθανότατα θα είναι η 25η Σεπτεμβρίου, όπως διέρρευσε το βράδυ.

«Ηρθε ο καιρός για το αντίο και η ώρα για δουλειά» είπε ο Ντράγκι, υποβάλλοντας την παραίτησή του, θέλοντας προφανώς να υπογραμμίσει ότι στην Ιταλία δεν υπάρχει ούτε λεπτό για χάσιμο. Νωρίτερα δε, ξεκινώντας για το Κυρηνάλιο, είχε επιχειρήσει να αστειευθεί, απαντώντας σε εκείνους που τον έχουν χαρακτηρίσει «ψυχρό». «Κάποιες φορές ακόμα και οι τραπεζίτες χρησιμοποιούν την καρδιά τους» είπε, αφήνοντας να διαφανεί μια πίκρα για την αντιμετώπιση που του επιφυλάχθηκε στο τέλος.

Από την πλευρά του, στο διάταγμα που υπέγραψε αιτιολογώντας την απόφασή του, ο Ματαρέλα εκτιμά ότι «δεν υπάρχουν προοπτικές για τη σύσταση μιας νέας κυβερνητικής πλειοψηφίας», η οποία θα μπορεί να είναι βιώσιμη και λειτουργική μέχρι το τέλος της παρούσας νομοθετικής περιόδου. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι πρέπει να εφαρμοστεί εντός των καθορισμένων χρονικών ορίων το Σχέδιο Ανάκαμψης της χώρας, να καταπολεμηθεί η πανδημία κορωνοϊού και «να ολοκληρωθεί μια σειρά διαδικασιών προς το συμφέρον της Ιταλίας».

Παρά δε το γεγονός ότι για τις αγορές η εξέλιξη αυτή θεωρούνταν ήδη προεξοφλημένη, με αποτέλεσμα η προκήρυξη πρόωρων εκλογών να αντιμετωπιστεί με σχετική ψυχραιμία, η αλήθεια είναι ότι στις Βρυξέλλες το κλίμα που επικρατεί είναι διαφορετικό. «Το τέλος της εποχής Ντράγκι στην Ιταλία είναι ένα σοκ για ολόκληρη την Ευρώπη» σημειώνει χαρακτηριστικά ο τίτλος της γαλλικής «Le Monde». «Οι Βρυξέλλες φοβούνται ότι η Ιταλία θα μετατραπεί στην αχίλλειο πτέρνα της ΕΕ απέναντι στη Ρωσία», εκτιμά στη δική της ανάλυση η ισπανική «El Pais», αναδεικνύοντας μια άλλη, σημαντική πλευρά των πολιτικών εξελίξεων στην τρίτη μεγαλύτερη χώρα της Ευρώπης. Οσο για το γερμανικό «Der Spiegel», σε μια από τις αναλύσεις που φιλοξενεί γίνεται λόγος για τον «ιταλό ασθενή» και τίθεται το ερώτημα εάν η πτώση Ντράγκι θα παρασύρει την ΕΕ στο χάος.

Είναι φανερό ότι οι εξελίξεις στη Ρώμη απασχολούν πολύ έντονα τους εταίρους της Ιταλίας. Ειδικά καθώς τα προγνωστικά των δημοσκόπων για το αποτέλεσμα των εκλογών ισοδυναμούν με συναγερμό, καθώς για πρώτη φορά μεταπολεμικά η χώρα κινδυνεύει να βρεθεί υπό τον (κυβερνητικό) έλεγχο δύο κομμάτων με ακροδεξιές ρίζες: του νεοφασιστικού Αδέλφια της Ιταλίας, του οποίου ηγείται η φιλόδοξη Τζόρτζια Μελόνι, και της Λέγκας του Ματέο Σαλβίνι, ο οποίος για μία ακόμα φορά θα μείνει σε ρόλο κομπάρσου.

Οπως έχει δε σημειωθεί επανειλημμένως, με τον Εμανουέλ Μακρόν να έχει χάσει την κοινοβουλευτική του πλειοψηφία μετά τις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές στη Γαλλία και τον καγκελάριο της Γερμανίας, Ολαφ Σολτς, να είναι ο πιο αδύναμος ηγέτης που έχει γνωρίσει η χώρα εδώ και δεκαετίες, η Ευρώπη δεν αναζητεί μόνο πυξίδα αλλά και τα «στιβαρά χέρια» που θα τη βγάλουν από τα αχαρτογράφητα νερά των πολλαπλών κρίσεων που βιώνει, σε όλα τα επίπεδα.

Το σκηνικό που έχει διαμορφωθεί, ωστόσο, συνιστά τη μεγαλύτερη ίσως πρόκληση που έχει αντιμετωπίσει στην ιστορία του το «ευρωπαϊκό οικοδόμημα». Αυτό που ήδη, μάλιστα, έχει εισέλθει σε περίοδο μεγάλων ανακατατάξεων και αλλαγών – από τις Συνθήκες μέχρι το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης και από την κλιματική ως την εξωτερική πολιτική.

Η έκβαση κάθε άλλο παρά δεδομένη είναι.