Μια νύχτα στο μουσείο βιομηχανικής ιστορίας

Αfter σε μουσείο η αλήθεια είναι ότι δεν έτυχε να κάνω ποτέ. Oταν, όμως, έπεσε στο τραπέζι – λίγο μετά τα μεσάνυχτα – η ιδέα να επισκεφθούμε ένα παλιό εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας στην Ερμούπολη που λειτουργούσε ατύπως ως μουσείο βιομηχανικής ιστορίας, επειδή «θα άξιζε η νυχτερινή εμπειρία» – όπως μας είπε ο υπεύθυνος της μη κερδοσκοπικής εταιρείας Hermoupolis Heritage Δημήτρης Σταυρακόπουλος, που «τρέχει» τον χώρο -, αποφασίσαμε να το τολμήσουμε.

«Χαθήκαμε» στα στενά πίσω από τα νεώρια, ανάμεσα σε παλιά εγκαταλελειμμένα εργαστήρια, όταν σε ένα σοκάκι είδαμε να κρέμονται φαναράκια πετρελαίου και έναν άνδρα με κοστούμι και ημίψηλο καπέλο – αποδείχθηκε πως ήταν ο κ. Σταυρακόπουλος – να μας γνέφει. Λίγα λεπτά αργότερα ο καθένας μας είχε εφοδιαστεί με το δικό του φαναράκι και με πολλή περιέργεια (και μια μικρή δόση αγωνίας) περάσαμε τη στενή μεταλλική πόρτα, πίσω από την οποία ο χρόνος έμοιαζε να έχει σταματήσει στο καλοκαίρι του 1986. Τότε που το εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας Ζησιμάτου είχε σταματήσει εν μια νυκτί να λειτουργεί. Η θέση του επιστάτη πίσω από την πόρτα, οι ποδιές των εργατριών κρεμασμένες στα καρφιά του τοίχου, τα ξύλινα σκαμνιά με τα ονόματά τους σκόρπια στον χώρο και μία ακόμη πόρτα να συνδέει την καλοκαιρινή βραδιά του 2022 με την άλλοτε ανθηρή βιομηχανική ιστορία της Σύρου.

Οταν άνοιξε, βρεθήκαμε σε μια μεγάλη αυλή που, φωτισμένη καθώς ήταν, έμοιαζε έτοιμη να υποδεχθεί ένα πανηγύρι. Δεξιά και αριστερά της, δυο μακρόστενα πέτρινα κτίρια. Το ένα βουβό και σκοτεινό, καθώς ήταν το άτυχο: εκείνο που από τα σπλάγχνα του «ξεριζώθηκαν» όλα τα μηχανήματα και οι μάρτυρες της ταυτότητάς του για να μετατραπεί κάποτε σε νυχτερινό κέντρο. Το άλλο όμως, από τα μεγάλα του ανοίγματα, άφηνε το βλέμμα να τρέξει πάνω στους τεράστιους αργαλειούς με τα νήματα ακόμη περασμένα και τις μισοϋφασμένες πετσέτες, στα καλάθια με τις τυλιγμένες πολύχρωμες κλωστές, στα δεκάδες αναρτημένα εργαλεία στους τοίχους. Λίγο πιο κάτω, μια σειρά από πέτρινες δεξαμενές και μερικά ζευγάρια μπότες αποτελούν απομεινάρια της δύσκολης διαδικασίας της βαφής των νημάτων, μέχρι τελικά να τρυπώσουμε στο εσωτερικό του κτιρίου. Εκεί όπου παλιές γραφομηχανές, κατάστιχα και τιμολόγια, δείγματα προϊόντων (κάλτσες και προσόψια), τηλεφωνικές συσκευές, ραπτομηχανές και τσουβάλια, άλλα μέσα σε βιτρίνες εποχής κι άλλα σκόρπια μέσα στον χώρο, υπό τις μελωδίες της Ελένης Καραΐνδρου για τις ταινίες του Θόδωρου Αγγελόπουλου, επιτρέπουν στον επισκέπτη περισσότερο να βιώσει και δευτερευόντως να εντρυφήσει ιστορικά στην εποχή που το εργοστάσιο ήταν σε λειτουργία. «Παρόντες» και όσοι εργάστηκαν στην τελευταία βάρδια μέσα από συνεντεύξεις τους, ορισμένες εκ των οποίων έχουν αξιοποιηθεί για να στηθεί η ιδιαίτερη αυτή ξενάγηση και άλλες που παρακολουθήσαμε «ζωντανά» μέσω βίντεο. Ηταν λίγο πριν από τις 3 τα ξημερώματα όταν η πόρτα του εργοστασίου έκλεισε πίσω μας. Υπό κανονικές συνθήκες, σε λίγες ώρες θα άνοιγε και πάλι για να υποδεχθεί τους εργάτες.