Η τελική φίμωση του Τζαφάρ Παναχί

Ο ιρανός σκηνοθέτης Τζαφάρ Παναχί, ο οποίος συνελήφθη στις 11 Ιουλίου στην Τεχεράνη, θα εκτίσει τελικά ποινή φυλάκισης έξι ετών στην οποία είχε καταδικαστεί το 2010 για «προπαγάνδα κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας». Ο εκπρόσωπος της ιρανικής Δικαιοσύνης Μασούντ Σεταγεσί κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στην Τεχεράνη δήλωσε ότι ο 62χρονος σκηνοθέτης μεταφέρθηκε ήδη στο κέντρο κράτησης Εβίν της ιρανικής πρωτεύουσας για να εκτίσει την ποινή του, όπως διαβάζουμε και στη γαλλική «Μοντ».

Μετά την υποστήριξή του σε αντικυβερνητικές διαδηλώσεις και μια σειρά ταινιών που ασκούσαν κριτική στο σύγχρονο Ιράν, ο πολυβραβευμένος Τζαφάρ Παναχί δεν μπορούσε να φύγει από τη χώρα του, ούτε καν για να πάρει κάποιο από τα βραβεία που είχε κερδίσει στα μεγάλα φεστιβάλ, όπως τη Χρυσή Αρκτο στο Βερολίνο για το «Ταξί στην Τεχεράνη» ή το βραβείο σεναρίου για τα «Τρία πρόσωπα» στις Κάννες το 2018.

Ο ένθερμος υποστηρικτής της ιρανικής αντιπολίτευσης και επικριτής του πρώην προέδρου Αχμεντινετζάντ συνελήφθη το 2010 ενώ γύριζε μυστικά μια ταινία για την αποτυχημένη εξέγερση του Πράσινου Κινήματος του 2009 στο Ιράν. Αν και αφέθηκε ελεύθερος τρεις μήνες αργότερα, ύστερα από διεθνείς διαμαρτυρίες και απεργία πείνας, στη συνέχεια καταδικάστηκε σε φυλάκιση και του απαγορεύτηκε να γυρίζει ταινίες, να ταξιδεύει και να μιλά στα διεθνή μέσα ενημέρωσης. Οπως είπε στην αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία επισκέφθηκε το Ιράν το 2013, η κατάθεσή του όπως και του συνηγόρου του αγνοήθηκαν κατά τη δίκη του, ενώ η ετυμηγορία εις βάρος του είχε αποφασιστεί εκ των προτέρων.

Ωστόσο, τρεις φορές αψήφησε την απαγόρευση να γυρίζει ταινίες. Το 2011 γύρισε το «This is not a film», σε πλάνα του οποίου φαινόταν ο ίδιος να κάθεται στο τραπέζι της κουζίνας του σπιτιού του στην Τεχεράνη και να συνομιλεί με τον δικηγόρο του περιμένοντας να φυλακιστεί. Το 2014 επέστρεψε με το «Closed curtain», ταινία στην οποία ένας σεναριογράφος ζει μόνος με τον σκύλο του στο παραθαλάσσιο σπίτι του με κλειστές τις κουρτίνες. Στην προβολή της ταινίας στην Μπερλινάλε εκατοντάδες άνθρωποι, φορώντας χάρτινες μάσκες με το πρόσωπο του Παναχί, είχαν συγκεντρωθεί έξω από την αίθουσα υποστηρίζοντας τον δημιουργό της, που, φυσικά, δεν μπορούσε να βρίσκεται εκεί. Το 2015 πρωταγωνίστησε στο «Ταξί στην Τεχεράνη», υποδυόμενος έναν οδηγό ταξί που συνομιλεί με τους επιβάτες καθώς οδηγεί στους δρόμους της Τεχεράνης. Μαζί με τους επιβάτες του σχολιάζουν την αδικία ενός συστήματος που κάνει το «έγκλημα» τρόπο ζωής, με την ίδια έννοια που κι ο ίδιος ο σκηνοθέτης είναι ένας εγκληματίας με κάθε πλάνο που γυρίζει.

ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΣΚΗΝΟΘΕΤΕΣ. Σύμφωνα με το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων του Ιράν IRNA, ο Παναχί συνελήφθη την περασμένη Δευτέρα στην Τεχεράνη, την ώρα που βρισκόταν στο γραφείο του εισαγγελέα προκειμένου να μάθει περισσότερες πληροφορίες για τη σύλληψη των συναδέλφων του σκηνοθετών Μοχαμάντ Ρασούλοφ και Μουσταφά Αλεαχμάντ. Οι Ρασούλοφ και Αλεαχμάντ συνελήφθησαν «για γεγονότα που σχετίζονται με την κατάρρευση κτιρίου του κτιρίου Metropol στην πόλη Αμπαντάν, από την οποία σκοτώθηκαν 43 άνθρωποι». Το γεγονός πυροδότησε οργισμένες διαδηλώσεις και μια ομάδα ιρανών κινηματογραφιστών με επικεφαλής τον Ρασούλοφ δημοσίευσε ανοιχτή επιστολή καλώντας τις δυνάμεις ασφαλείας να «καταθέσουν τα όπλα» μπροστά στην οργή για τη «διαφθορά, την κλοπή, την αναποτελεσματικότητα και την καταστολή» γύρω από την κατάρρευση του Αμπαντάν.