Non Paper

Το τίποτα…

Στην ταινία του Ντέιβιντ Φίντσερ «Η απίστευτη ιστορία του Μπέντζαμιν Μπάτον» υπάρχει μια σκηνή – κατά τη γνώμη μου μάλιστα είναι η καλύτερη του έργου – που ξεκινάει με ένα τηλεφώνημα στο δωμάτιο ενός ξενοδοχείου και τελειώνει με ένα αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Το παιχνίδι με τα δευτερόλεπτα και η αλληλουχία των γεγονότων που καθορίζει, αναδεικνύει εντυπωσιακά την έννοια αλλά και τη σημαντικότητα της τυχαιότητας στη ζωή. Δείχνει, δηλαδή, ότι αν η διάρκεια εκείνου του τηλεφωνήματος ήταν μικρότερη ή μεγαλύτερη έστω και κατά λίγα δευτερόλεπτα, το εντελώς άσχετο με το τηλεφώνημα δυστύχημα δεν θα είχε γίνει. Ενα «τίποτα» δηλαδή, ένα χρονικό «σχεδόν μηδέν», καθόρισε, τελικά, τη ζωή αρκετών ανθρώπων.

Ας δούμε όμως πώς καταγράφηκε αυτή η τυχαιότητα στην πρόσφατη ειδησεογραφία. Μια μικρή, δερμάτινη μπάλα από αυτές που πωλούνται κατά χιλιάδες. Το απλούστερο και πιο συνηθισμένο παιδικό παιχνίδι. Ενα «τίποτα» που στοιβάζεται την τελευταία στιγμή στην τσάντα για την παραλία. «Να έχουν κάτι για να παίζουν τα παιδιά». Τα παιδιά ήταν ο εντεκάχρονος Τρύφωνας και ο εξάχρονος Θάνος. Δυο αδέλφια από τη Θεσσαλονίκη. Εκαναν με τους γονείς τους διακοπές στη Λήμνο. Την Πέμπτη 30 Ιουνίου είχαν πάει για μπάνιο στην παραλία Εβγάτη. Στην τσάντα και η μπαλίτσα τους. Κάποια στιγμή, επαναλήφθηκε η γνωστή σκηνή. Τα παιδιά έπαιζαν αλλά φύσηξε βοριάς, φύσηξε τραμουντάνα και η μπάλα άρχισε να απομακρύνεται. Ενας κολυμβητής προσπάθησε να την πιάσει, δεν τα κατάφερε, πάει η μπαλίτσα, ξεκίνησε για το μοναχικό ταξίδι της. (Αυτή η εικόνα του παιδικού παιχνιδιού που «ταξιδεύει» κατάμονό του είχε τραυματίσει, κάποτε, κι εμένα. Θα ήμουν εφτά – οκτώ ετών, έχω ξεχάσει – και έχω χάσει – πολύ πιο σημαντικά πράγματα από τότε, την εικόνα με το φουσκωτό παιχνίδι μου που «απέπλευσε» από μια παραλία της Σύρου, την κουβαλάω ακόμη εντός μου). Τα παιδιά μπορεί να γκρίνιαξαν, οι γονείς να τα παρηγόρησαν, «Εντάξει μωρέ, σιγά την απώλεια, μια μπάλα». Ενα τίποτα. Που μπορεί, υπό συνθήκες, να γίνει το άπαν.

…και το άπαν

Εκείνη την Πέμπτη που ο Θάνος και ο Τρύφωνας έχασαν τη μπάλα τους, ο Ιβάν από τη Βόρεια Μακεδονία, σχεδίαζε, μαζί με δύο φίλους του, πώς θα περάσει τα γενέθλια των τριάντα του χρόνων. Η απόφαση έδειξε Ποσείδι Χαλκιδικής. Από εκεί και πέρα, οι μέρες μετρούσαν ανάποδα μέχρι το Σάββατο 9 Ιουλίου. Ο Ιβάν και οι φίλοι του βούτηξαν στη θάλασσα αλλά η θάλασσα είχε αγριέψει. Και παρέσυρε τους τρεις νέους. Οπως την μπάλα του Θάνου. Εδώ όμως μιλάμε για ανθρώπινες ζωές. Για το άπαν.

Ο Ιβάν πάλευε με τα κύματα, ένιωθε τις δυνάμεις τους να τον εγκαταλείπουν, είχε απελπιστεί όπως δήλωσε μετά τη διάσωσή του. Ωσπου συνάντησε τη χαμένη στην Εβγάτη της Λήμνου μπάλα. Ελαφρώς ξεφουσκωμένη ύστερα από «ταξίδι» εννιά ημερών μεσοπέλαγα. Δηλαδή πιο τίποτα κι απ’ το τίποτα. Και τότε το «άπαν» πιάστηκε από το «τίποτα». Και έγιναν μαζί, εκεί, καταμεσής της θάλασσας, ένα «σύμπαν». Οταν ένα πλοίο περισυνέλεξε τον Ιβάν ύστερα από δεκαεννιά ωρών άγρια πάλη με τα κύματα, ο τριαντάχρονος κρατιόταν απεγνωσμένα από την μπαλίτσα. Από το τίποτα που για εκείνον όμως είχε γίνει το άπαν.

Ο Θάνος, ο Τρύφωνας, οι γονείς τους δεν φαντάζονταν ότι θα ξανάβλεπαν τη χαμένη μπάλα. Τα πράγματα όμως υπάρχουν ακόμη κι όταν εμείς νομίζουμε ότι έχουν χαθεί. Τι σημαίνει «έχασα» κάτι; Οτι δεν το έχω εγώ. Οχι ότι δεν υπάρχει πια. Μια χαρά υπάρχει και συντηρεί τη συνθήκη της τυχαιότητας. Τι θα είχε γίνει αν εκείνη την ημέρα δεν είχαν πάρει την μπάλα στην παραλία; Αν δεν την είχε παρασύρει ο αέρας, αν την είχε προλάβει ο κολυμβητής, αν ο αέρας φυσούσε με διαφορετική κατεύθυνση. Αν, αν, αν… Η απάντηση σε όλα αυτά είναι η ίδια η ζωή.

ΥΓ. Τώρα που το σκέφτομαι, τι να απέγινε εκείνη η μπάλα που είχα χάσει εδώ και πάνω από μισό αιώνα στην παραλία της Σύρου; Πλαστική ήταν, το πιθανότερο να υπάρχει ακόμη.