Κανόνες συμπεριφοράς για τους δημοσίους υπαλλήλους

«Στον Προϊστάμενο Διεύθυνσης ενός υπουργείου ανατίθεται η διενέργεια ΕΔΕ για θέμα εκφοβισμού και παρενόχλησης στον χώρο εργασίας του υπουργείου. Κατά τη διαδικασία, ο εν λόγω Διευθυντής συνειδητοποιεί ότι με τον θύτη διατηρεί ισχυρή φιλική σχέση. Τι πρέπει να κάνει;».

Σε αυτό και σε πολλά άλλα ηθικά και δεοντολογικά διλήμματα έρχεται να δώσει την απάντηση ο νέος Κώδικας Ηθικής και Επαγγελματικής Συμπεριφοράς Υπαλλήλων του Δημόσιου Τομέα που τίθεται άμεσα σε εφαρμογή.

Ο νέος Κώδικας παρουσιάστηκε χθες από τον υπουργό Εσωτερικών Μάκη Βορίδη και τον διοικητή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας Αγγελο Μπίνη και, όπως τονίστηκε, είναι πιο προσιτός και πρακτικός προς τους υπαλλήλους του Δημοσίου, καθώς αποφεύγει τη στείρα νομική προσέγγιση, αλλά επισημαίνει συγκεκριμένα πρότυπα συμπεριφοράς με πρακτικά παραδείγματα, τα οποία βοηθούν στην επίλυση διλημμάτων που ανακύπτουν καθημερινά στον χώρο εργασίας. Οπως χαρακτηριστικά τόνισε ο κ. Βορίδης, το συγκεκριμένο μέτρο αποτελεί όπλο κατά της διαφθοράς που δεν υπήρχε τόσα χρόνια στο ελληνικό Δημόσιο.

Οπως επισημάνθηκε κατά την παρουσίαση, με τον Κώδικα Ηθικής και Επαγγελματικής Συμπεριφοράς των δημοσίων υπαλλήλων οριοθετούνται και περιγράφονται οι κανόνες συμπεριφοράς των στελεχών της δημόσιας διοίκησης κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.

Ειδικότερα, στον Κώδικα αναφέρονται συγκεκριμένα παραδείγματα που αφορούν, μεταξύ άλλων, καταστάσεις σύγκρουσης συμφερόντων και παρενόχλησης – εκφοβισμού -, ισότιμης μεταχείρισης, καθώς και ενδεικτική μεθοδολογία διαχείρισης και αντιμετώπισής τους. Επιπλέον, εξειδικεύει την αρμόζουσα συμπεριφορά που θα πρέπει να επιδεικνύουν οι υπάλληλοί του κατά τη χρήση νέων τεχνολογιών και εργαλείων, όπως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η εξ αποστάσεως εργασία.

Ετσι, η επαγγελματική συμπεριφορά των δημοσίων υπαλλήλων θα πρέπει να διέπεται από αξίες όπως σεβασμός στο Σύνταγμα, τους νόμους και τους θεσμούς αλλά και αμεροληψία για την αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων. Μάλιστα, στο πλαίσιο αυτό δεν θα πρέπει να επηρεάζονται από προσωπικά ή άλλα συμφέροντα κατά την άσκηση των υπηρεσιακών τους καθηκόντων και να αιτούνται την εξαίρεσή τους από τον χειρισμό υποθέσεων, ατομικά ή ως μέλη συλλογικών οργάνων, από την έκβαση των οποίων επηρεάζεται η ικανοποίηση προσωπικού τους συμφέροντος ή του/της συζύγου ή συγγενικού τους προσώπου εξ αίματος ή εξ αγχιστείας οικονομικής/ηθικής φύσης.

Η πολιτική δώρου. Σε ό,τι, δε, αφορά την πολιτική δώρου, ο Κώδικας αναφέρει ρητά πως οι υπάλληλοι δεν πρέπει να αξιοποιούν τη θέση τους ή το αξίωμά τους προκειμένου να αποκτήσουν οικονομικά ή άλλα οφέλη τόσο για τους ίδιους όσο και για λογαριασμό άλλων. Στο πλαίσιο αυτό δεν πρέπει να αποδέχονται, άμεσα ή έμμεσα, οποιοδήποτε δώρο για υποθέσεις που χειρίζονται ή υπηρεσίες με χρηματική αξία, δάνεια, εκπτώσεις, διευκολύνσεις, διασκέδαση, φιλοξενία, ταξίδια, στέγαση, διατροφή, εκπαίδευση, ιδίως εάν ο προσφέρων τις υπηρεσίες επηρεάζεται από – ή σχετίζεται με – την άσκηση των καθηκόντων τους. Ταυτόχρονα, δεν θα πρέπει να αποδέχονται προσκλήσεις σε αθλητικές ή πολιτιστικές εκδηλώσεις, διαμονή σε ξενοδοχεία κ.τ.λ. Αντίθετα, εάν γίνουν αποδέκτες δώρου, είναι υποχρεωμένοι να το δηλώνουν αμέσως στον προϊστάμενό τους και να το επιστρέφουν.

Παρόλο, όμως, που ο Κώδικας αποτελεί ήπια μορφή δικαίου, η τήρηση των γενικών και ειδικότερων προτύπων ηθικής και συμπεριφοράς που περιλαμβάνει αποτελεί υποχρέωση για τους υπαλλήλους του δημόσιου τομέα. Η παραβίαση συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα ή/και ποινικό αδίκημα.