Οσα κρύβει η μάχη της παιδείας

Το νομοσχέδιο έχει 417 σελίδες και 464 άρθρα. Κατατέθηκε το βράδυ της περασμένης Δευτέρας στη Βoυλή και είχε μείνει στη διαβούλευση περισσότερο απ’ ό,τι συνηθίζεται, τρεις εβδομάδες. Φέρει τον μεγαλεπήβολο τίτλο «Νέοι Ορίζοντες για τα ΑΕΙ», ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ήδη βγάλει τα αντιπολιτευτικά μαχαίρια από τα θηκάρια για να υπερασπιστεί – κατά τα λεγόμενα των στελεχών του – τον δημόσιο χαρακτήρα των πανεπιστημίων. Οι κυβερνητικοί, από την άλλη, επιμένουν ότι καθεμία από τις προβλέψεις του νόμου-πλαίσιο υπηρετεί πιστά τον ευγενή σκοπό των μεταρρυθμίσεων. Γι’ αυτό όποιος παρακολουθήσει τη μάχη της παιδείας – που θα δοθεί σε πολλά μέτωπα έως την Πέμπτη, από το πεζοδρόμιο μέχρι τις κοινοβουλευτικές αίθουσες – θα πάρει μια ιδέα των ασκήσεων επί χάρτου που γίνονται στα στρατόπεδα του δικομματισμού ενόψει της εθνικής κάλπης.

Θα δει κάποια από τα όπλα με τα οποία σκοπεύουν πολεμήσουν στη μακρά πλέον προεκλογική περίοδο τα δύο μεγάλα κόμματα, αλλά και μερικές από τις «περιοχές» του εκλογικού σώματος που θέλουν να καταλάβουν. Θα διακρίνει, δηλαδή, κάποια αφηγήματά τους και μερικά από τα ακροατήρια στα οποία ποντάρουν.

Αν το κεντρικό δίλημμα των επόμενων εκλογών είναι ποιος μπορεί να εξασφαλίσει σταθερότητα και ασφάλεια – όπως είπε ο Πρωθυπουργός μεταθέτοντας τον εκλογικό ορίζοντα για το 2023 -, ένα από τα περιφερειακά, αλλά όχι ασήμαντα, υπο-διλήμματα θα αφορά την επιλογή μεταξύ προόδου και συντήρησης, εκσυγχρονισμού και οπισθοδρόμησης. Και η τριτοβάθμια εκπαίδευση παραδοσιακά προσφέρεται, στην ανάλυση όλων των κομματικών εδρών, για την ανάδειξη τέτοιων διαχωριστικών γραμμών ανάμεσα στις πολιτικές δυνάμεις – παρότι καθεμιά δίνει διαφορετική ερμηνεία στις έννοιες.

Ο Αλέξης Τσίπρας βρέθηκε στην αίθουσα της Γερουσίας για να μιλήσει στη «δημόσια διαβούλευση» που οργάνωσε η ΕΠΕΚΕ Παιδείας του κόμματός του με συνδικαλιστές, πρυτάνεις, κοσμήτορες, προέδρους πανεπιστημιακών τμημάτων, ακαδημαϊκούς ξένων πανεπιστημίων και εκπροσώπους φοιτητικών συλλόγων. Η κίνηση δεν ήταν διόλου τυχαία. Οι αλλαγές στα ΑΕΙ είναι θέμα που απασχολεί πάντα τη νεολαία, μια κατηγορία ψηφοφόρων στην οποία ο ΣΥΡΙΖΑ στοχεύει προκειμένου να αυξήσει τα εκλογικά του ποσοστά. Η αρχηγική ομιλία – με την οποία δόθηκε η υπόσχεση της ανατροπής του νόμου από τη δεύτερη φορά Αριστερά – εκφωνήθηκε, άλλωστε, μόλις τρεις μέρες μετά την πρώτη συνεδρίαση της συριζαϊκής Επιτροπής Πολιτικού Αγώνα, όπου και αποφασίστηκε ότι πρέπει να αναζητηθούν τρόποι η Κουμουνδούρου να μεγαλώσει τη διείσδυσή της στους νέους.

Το ηλικιακό γκρουπ 17 με 24 ήταν ανέκαθεν προνομιακό κοινό για τους αριστερούς. Παρ’ όλα αυτά, η απρόβλεπτη εκλογική του συμπεριφορά καθώς και η διαχρονική τάση που παρατηρούν οι επαγγελματίες των μετρήσεων να επιλέγει μικρά κόμματα δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού στους συριζαίους επιτελείς. Το εκπαιδευτικό πεδίο είναι για εκείνους ιδανικό προκειμένου να υπογραμμίσουν την απόσταση που κατά τη ρητορική τους χωρίζει πια την κυβέρνηση από σημαντικές μερίδες του κοινωνικού συνόλου. Εκεί, πιστεύουν, θα φανεί καθαρά η «απομονωμένη ΝΔ».

Οι κυβερνητικοί, βέβαια, το βλέπουν – και αποπειρώνται να το δείξουν – από την ανάποδη οπτική γωνία. Σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας, οι βασικές μεταρρυθμίσεις που περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο απολαμβάνουν «διακομματική κοινωνική αποδοχή». Για του λόγου τους το αληθές, επικαλούνται μια σχετική δημοσκόπηση της Marc. Σε αυτή, λένε, το 85,9% των ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ το 2019, το 83,3% του ΚΙΝΑΛ, το 80,9% του ΚΚΕ και το 83% όσων ψήφισαν άλλο κόμμα συμφωνούν με τη θέσπιση Κέντρου Ψυχολογικής και Συμβουλευτικής Υποστήριξης σε κάθε ΑΕΙ. Και όχι μόνο. Το 81,4% της εκλογικής βάσης του ΣΥΡΙΖΑ και το 81,2% αυτής του ΚΙΝΑΛ συμφωνούν με την ενίσχυση της πρακτικής άσκησης φοιτητών για την απόκτηση εργασιακής εμπειρίας. Επίσης, το 74,9% των εκλογέων του ΣΥΡΙΖΑ, το 79,1% του ΚΙΝΑΛ, το 61,9% του ΚΚΕ και το 76,5% των άλλων κομμάτων τάσσονται υπέρ του νέου συστήματος επιλογής των καθηγητών.

Για να το πούμε με λιγότερα λόγια: η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η προσπάθειά της να φέρει «αξιοκρατία και διαφάνεια» – έτσι καδράρει ιδεολογικά το εν λόγω σχέδιο νόμου – κρίνεται θετικά από τη συντριπτική πλειοψηφία των κεντρώων, των κεντροαριστερών και των αριστερών ψηφοφόρων. Αρα, με νομοθετικές πρωτοβουλίες σαν κι αυτή βελτιώνει τις πιθανότητές της να ακουστεί το εκσυγχρονιστικό μήνυμα που κομίζει από μέλη της μεσαίας τάξης με διαφορετικές κομματικές προτιμήσεις.

Η φετινή μάχη για την παιδεία δεν θα καθορίσει τη λαϊκή ετυμηγορία – σπάνια, εξάλλου, έχουν τόσο δραστική επίδραση τέτοιες πολιτικές συγκρούσεις. Ισως όμως η έκβασή της εξασφαλίσει στις αντίπαλες παρατάξεις έξτρα πυρομαχικά ή αξιόμαχες ενισχύσεις για τη μητέρα των αναμετρήσεων, τη μάχη της ακρίβειας.