Το λεξικό των δύο μονομάχων

Ενα από τα αγαπημένα τσιτάτα όσων αγαπούν να τσιτάρουν Τζορτζ Οργουελ (όπως οι έλληνες πολιτικοί) είναι το «αν η σκέψη διαφθείρει τη γλώσσα, μπορεί και η γλώσσα να διαφθείρει τη σκέψη». Για να πούμε του στραβού το δίκιο, δεν είχε ανακαλύψει και καμιά ριζοσπαστική αλήθεια, το ότι η γλώσσα αποτελεί κώδικα και δημιουργεί συνείδηση είχε γίνει αντιληπτό από αρχαιοτάτων κι είχε διατυπωθεί ύστερα πολύ καλύτερα από άλλους. Η πολιτική γλώσσα, βέβαια, έχει τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στη δημοκρατία, στο πολίτευμα που έχει τις συγκρούσεις στον πυρήνα του. Και αυτό γιατί η σημασία που δίνεται στις λέξεις που θα επιλεγούν είναι, συχνά, αντιστρόφως ανάλογη της βαρύτητας των πραγματικών πολιτικών που έχει κανείς να παρουσιάσει ή και της αυτοπεποίθησής του. Αλλά και επειδή οι λέξεις και τα μηνύματα είναι καλό να αντανακλούν τις αξίες του κοινού που θέλει να προσελκύσει ο χρήστης ή έστω να μην τις ανταγωνίζονται.

Η συζήτηση που παρακολουθήσαμε στη Βουλή προχθές, Τετάρτη, ήταν τόσο συγκρουσιακή που θύμιζε ρητορικές εχθροπάθειες προεκλογικής περιόδου (κι ας μην είναι). Και όσο χαώδης κι αν ακουγόταν ύστερα από 7 ώρες διαδικασίας, κατά την οποία ο καθένας έθετε όποιο θέμα ήθελε, αν ξαναδούμε τις τοποθετήσεις με ψυχραιμία, θα παρατηρήσουμε ότι ο κάθε ομιλητής είχε οργανώσει τον λόγο του γύρω από ορισμένες λέξεις, φράσεις και σχήματα. Τα οποία εν πολλοίς περιγράφουν τον τρόπο με τον οποίο φιλοδοξεί να σταθεί απέναντι στο εκλογικό σώμα στο επόμενο διάστημα.

Ο Αλέξης Τσίπρας, για παράδειγμα, με αυτοπεποίθηση που δεν ακολουθούσε τη δημοσκοπική του δυναμική, προέταξε το κλασικό αίτημα της αλλαγής που έχει συνδεθεί ιστορικά με προοδευτικούς πολιτικούς χώρους με τους οποίους φιλοδοξεί να ταυτίζεται, αλλά και με την ταυτότητα του «ορμητικού αριστερού αουτσάιντερ» που ήταν το μεγάλο ατού του που έχει, εδώ και χρόνια πια, οριστικά απολέσει. Παράλληλα όμως επέλεξε να υπογραμμίσει ρητορικά κοινωνικές αξίες όπως η ασφάλεια και η κοινωνική συνοχή. Αξίες που διαπιστώνει και από τις δημοσκοπήσεις ότι αποτελούν αυτή τη στιγμή τη βασική ανησυχία της συντριπτικής πλειοψηφίας του λαού.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, από την άλλη, θεωρώντας προφανώς ότι ένα από τα ατού του είναι ο αντίπαλός του, επιλέγει να συγκρουστεί, ξανά, με τον ΣΥΡΙΖΑ του 2015 και με τον Αλέξη Τσίπρα προσωπικά. Επιλέγοντας να στοχεύσει στο πεδίο των κοινωνικών πολιτικών (δηλαδή στο, θεωρητικώς, «παραδοσιακό» πεδίο των αντιπάλων του) και τονίζοντας στον λόγο του συνεχώς κατηγορίες περί εξαπάτησης και «κωλοτούμπας» και υπογραμμίζοντας ως αξία τη σταθερότητα, θέλησε να προβάλει εαυτόν ως το υπεύθυνο αντίπαλον δέος που, πάρα τις δυσκολίες, κερδίζει σε καταλληλότητα.