Τρία χρόνια επάλληλων κρίσεων, τρία χρόνια ΝΔ, τρία χρόνια επιδόματα

Πρόσφατα διάβασα μια γελοιογραφία του Πετρουλάκη. Στη γελοιογραφία ο υπουργός Υγείας ανακοινώνει ότι λόγω της αύξησης των κρουσμάτων θα τροποποιηθούν τα υγειονομικά πρωτόκολλα και συγκεκριμένα με την παροχή επιδόματος 80 ευρώ σε όσους και όσες δεν νοσήσουν μέχρι το φθινόπωρο. Το μοιράστηκα με φίλους/φίλες και έλαβα την απάντηση: «Kαλά κάνει η κυβέρνηση, οφείλει να βοηθήσει τους πολίτες σε μια περίοδο επάλληλων κρίσεων». Σωστά, τα επιδόματα. Ομως, όπως και οι αλοιφές για τους μυϊκούς πόνους, προσφέρουν μόνο μια κάποια σύντομη ανακούφιση.

Η κυβέρνηση της ΝΔ είναι η κυβέρνηση που αντιμετώπισε/αντιμετωπίζει πολλαπλές εσωτερικές/εξωτερικές κρίσεις. Επηρεάστηκε, όμως, από τη «μεροληψία του παρόντος» και επικεντρώθηκε στο «τώρα», «τι συμβαίνει τώρα», με αποτέλεσμα η όποια δράση για την διαχείρισή τους να στέκεται μόνο στα συμπτώματα. Οφειλε να έχει συνειδητοποιήσει ότι απέναντι στις κρίσεις αυτές το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό.

Πρώτον, οι πολίτες όχι μόνο είναι απογοητευμένοι από τις ανισότητες (οικονομικές, εργασιακές, τεχνολογικές κ.λπ.) που δημιουργεί η παγκοσμιοποίηση, αλλά και από το γεγονός ότι οι πρακτικές των κυβερνητικών θεσμών δεν συμβαδίζουν με τις αλλαγές, τις ανατροπές και τις καταστάσεις που αυτές προκαλούν. Η τρέχουσα δημοκρατική αρχιτεκτονική δεν είναι ούτε ικανή ούτε επιθυμεί να ακούσει ή να ανταποκριθεί στα αιτήματά τους για περισσότερη πολιτική συμμετοχή. Ενας εκλεγμένος πρωθυπουργός, μια κυβέρνηση ή ένα κράτος δεν μπορούν πλέον να λύσουν τα προβλήματα των πολλών.

Δεύτερον, τα διδάγματα τόσο από τις «μεγάλες» κρίσεις (COVID, Ουκρανία, Τουρκία) όσο και τις «μικρές» κρίσεις (χιονιάς, πυρκαγιές) που αντιμετώπισε/αντιμετωπίζει η κυβέρνηση της ΝΔ είναι σύνθετα/δυσεπίλυτα. Στο ζήτημα της πανδημίας η κυβέρνηση δυσκολεύτηκε να βρει ένα σημείο ισορροπίας ανάμεσα στην προστασία της δημόσιας υγείας, τη διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας και τη νομιμότητα που απορρέει από τον περιορισμό των ελευθεριών. Το ίδιο μπορεί να ισχυριστούμε και για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Να επενδύσουμε στην αμυντική θωράκιση της χώρας ή προέχει η βελτίωση της παιδείας, υγείας, δικαιοσύνης και υποδομών; Η αντιμετώπιση αυτών των διλημμάτων θα μπορούσε να είναι πιο αποτελεσματική εάν η κυβέρνηση είχε επενδύσει στη συνέπεια και στην ανοικτή επικοινωνία με την κοινωνία. Οταν οι κυβερνήσεις αναλογίζονται το μέλλον με βάση τον χρονικό ορίζοντα της θητείας τους (4, 5, 6 χρόνια στην καλύτερη περίπτωση) επηρεάζουν αρνητικά τη διακυβέρνηση και τον στρατηγικό σχεδιασμό.

Το ζητούμενο, και ειδικότερα μπροστά στη νέα και αβέβαιη συνθήκη που ανοίγεται μπροστά μας, είναι η αποτίναξη της πολιτικής μυωπίας και η ανάπτυξη της προβλεπτικής δημοκρατίας. Μόνο μέσα από τη βελτίωση της ικανότητας των υπευθύνων λήψης που θα τους επιτρέψει να αντιλαμβάνονται αναδυόμενες τάσεις, να αξιολογούν τις επιπτώσεις τους και να τις χρησιμοποιούν στον στρατηγικό σχεδιασμό τους θα μπορέσει το πολιτικό σύστημα να λειτουργήσει προς όφελος των πολιτών που υπηρετούν. Για να διασφαλιστεί, όμως, η ανθεκτικότητα της χώρας, τόσο η ΝΔ (και τα άλλα κόμματα) όσο και οι εταιρείες, τα ΜΜΕ, οι επιστήμονες και οι φορές της κοινωνίας πολιτών πρέπει να συμμετέχουν σε ποικιλόμορφα και πολυμήχανα δίκτυα διαβούλευσης με στόχο την αναζήτηση απαντήσεων/λύσεων στα προβλήματα που φαντάζουν ανυπέρβλητα. Μόνο έτσι θα αυξηθεί και η εμπιστοσύνη στο πολιτικό μας σύστημα, που σήμερα δεν απολαμβάνει, όσα επιδόματα και να προσφέρει.

Ο Χρήστος Φραγκονικολόπουλος είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ στο ΑΠΘ

Η Πέπη Ραγκούση απουσιάζει εκτάκτως