Μικρή κλίμακα, οικείες σχέσεις

Οι συνθήκες πανδημίας του κορωνοϊού δεν μείωσαν την παραγωγή σύγχρονης αρχιτεκτονικής. Η εκτίμηση αποτυπώθηκε με την υποβολή 208 συμμετοχών – περισσότερες από κάθε άλλη φορά – στη φετινή 13η έκδοση των Βραβείων Ελληνικής Αρχιτεκτονικής που διοργανώνει o φορέας σύγχρονης αρχιτεκτονικής DOMa. Και έδωσε τον τόνο στην εκδήλωση απονομής των σχετικών βραβείων και επαίνων που έγινε στο αίθριο του Μουσείου Μπενάκη της οδού Πειραιώς.

Τα μέλη της κριτικής επιτροπής για τα Βραβεία Ελληνικής Αρχιτεκτονικής 2022, Fabrizio Barozzi και Alberto Veiga, Florian Idenburg, Yoshiharu Tsukamoto ξεχώρισαν 38 φιναλίστ. Ανάμεσά τους τα 22 έργα αφορούν κτίρια κατοικίας και τρία από τα οποία τη συλλογική κατοίκηση. Τα περισσότερα είναι ιδιωτικές κατοικίες, στη συντριπτική τους πλειονότητα υλοποιημένες, παραθεριστικές και προς μερική, τουλάχιστον, εμπορική εκμετάλλευση. Σύμφωνα με την εκτίμηση του επιμελητή της διοργάνωσης, καθηγητή αρχιτεκτονικής Γιώργου Πανέτσου: «Ο αυξημένος αριθμός συμμετοχών, παρέχει για μια ακόμη χρονιά την αισιόδοξη εικόνα μιας αρχιτεκτονικής επαρκώς δημιουργικής, επιτυχέστερης στις οικείες σχέσεις, τη μικρή κλίμακα και τη βιοτεχνική κατασκευή. Αλλοτε ως αναφορές στην ανώνυμη αρχιτεκτονική άλλοτε ως σύγχρονες, αλλά συνήθως διαχρονικές, εκφράσεις, και πάντως χωρίς τις ευκολίες των ψηφιακών μέσων, οι προτάσεις δίνουν ενδιαφέρουσες απαντήσεις σε ιδιωτικές επιθυμίες και ατομικές πρωτοβουλίες, αλλά και σε επιχειρηματικές βλέψεις. Οι απαντήσεις αυτές είναι συνήθως εξατομικευμένες και σπανιότερα διεκδικούν μια δυνητικά ευρύτερη εφαρμογή».

ΟΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ. Το αρχιτεκτονικό γραφείο Hiboux Architecture διακρίθηκε με βραβείο καλύτερου πραγματοποιημένου έργου για το έργο κατοικία στο Μεγανήσι. Οι Hiboux, μια ομάδα αρχιτεκτόνων που δουλεύουν μαζί από το 2005, έχουν ερευνήσει τον χώρο μέσω προσεγγίσεων άλλων πεδίων (ανθρωπιστικές επιστήμες, εικαστικά, παραστατικές τέχνες, θεωρία του χώρου), διευρύνοντας την αρχιτεκτονική πράξη και συνδυάζοντας στοιχεία αυτών των αναζητήσεων, σε κάθε τους project. Η ομάδα επαναδιαπραγματεύεται στοιχεία εντοπιότητας και μοντερνισμού και τα κατευθύνει προς έναν σύγχρονο σχεδιασμό καθώς κινείται προς την πραγμάτωση πειραματικών επιλύσεων. Η κατοικία στο Μεγανήσι συντάσσεται από κλειστά πέτρινα διάσπαρτα οικήματα που ενώνονται με υαλοπετάσματα και στεγάζονται από ενιαίο στέγαστρο. Η χρήση των (σε κάποια σημεία κινητών) υαλοπετασμάτων εξασφαλίζει την αδιάκοπτη οπτική της πλαγιάς προς τη θάλασσα. Παράλληλα το ενιαίο στέγαστρο σκοπό έχει αφενός να στεγάσει και να ενοποιήσει τους επιμέρους χώρους ανάμεσα στα διάσπαρτα οικήματα και αφετέρου να δημιουργήσει ημιυπαίθριους χώρους ανάπτυξης δραστηριοτήτων κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών υποστηρίζοντας την υπαίθρια ζωή.

Η μελέτη συντηρεί και αναδημιουργεί τις παλιές ξηρολιθιές ως μέσο διαμόρφωσης του εδάφους και διαχείρισης των επιπέδων έδρασης του συγκροτήματος. Τα πέτρινα οικήματα προσκολλώνται στις υπάρχουσες ξηρολιθιές, ακολουθώντας το κλιμακωτό τού εδάφους. Στόχος της μελέτης ήταν να σεβαστεί και να μη διαταράξει τα υπάρχοντα επίπεδα του φυσικού εδάφους με μεγάλες εκσκαφές καθώς και η ένταξη των κατασκευών στο βραχώδες περιβάλλον.

Το βραβείο καλύτερης νέας αρχιτεκτονικής σε υφιστάμενο κτίριο έλαβε η Τατιάνα Δήμου και το αρχιτεκτονικό γραφείο td_architects για τη μετατροπή ενός παλιού βιομηχανικού κτιρίου σε νέο αρχιτεκτονικό γραφείο και χώρο εκθέσεων στην Πάτρα. Το κτίριο του 1910 ξεκίνησε ως ποτοποιία Αγουρίδη και συνέχισε να λειτουργεί ως ξυλουργείο του Καρύδη, μέχρι το 2005. Η αρχιτεκτονική μελέτη με ελάχιστες παρεμβάσεις διατήρησε τα βασικά δομικά στοιχεία στον ισόγειο και ενιαίο χώρο που διακρίνεται από τις τοιχοποιίες από πέτρινη λιθοδομή και στέγες με ξύλινους φορείς.

Η Φωτεινή Καλλικούνη για το έργο θερινή κατοικία στη Βέργα Μεσσηνίας διακρίθηκε με βραβείο καλύτερης μελέτης. Το Fit Buddy Concept Store, ένας διώροφος πολυχώρος γυμναστικής, έφερε στον αρχιτέκτονά του Θοδωρή Τούσα το βραβείο καλύτερου πρώτου έργου νέου αρχιτέκτονα. Ενώ διπλή διάκριση έλαβε το έργο εξοχική κατοικία στον Αγιο Μηνά του γραφείου Neiheiser Argyros αποσπώντας έπαινο νέας αρχιτεκτονικής σε υφιστάμενο κτίριο, καθώς και το βραβείο συναδέλφων καλύτερου πραγματοποιημένου έργου. Η ομάδα των Xristina Argyros, Ryan Neiheiser, Ελένη Βαγιανού, Αλκηστη Μιχελάτου, Δανάη Χαράτση κατάφεραν να αναβαθμίσουν την υπάρχουσα δομή στον χώρο, η οποία σχεδιάστηκε από τον έλληνα αρχιτέκτονα Νίκο Χατζημιχάλη τη δεκαετία του 1970 και είχε μείνει ακατοίκητη τα τελευταία 10 χρόνια. Το στούντιο επέλεξε να διατηρήσει τμήματα του αρχικού κτιρίου, συμπεριλαμβανομένων πολλών από τα μοντέρνα χαρακτηριστικά του. Παρεμβάσεις όπως νέα ανοίγματα και επεκτάσεις αναπροσάρμοσαν τους χώρους και βοήθησαν στη βελτίωση της θέας.