«Μακάρι να μην το είχα γράψει αυτό!»

Ποια είναι η πιο αγαπημένη αράδα της Χίλαρι Μάντελ από όλα τα βιβλία που έχει γράψει ως τώρα; Ποια φράση θα ευχόταν να μην έχει γράψει ποτέ ο Τζον Λε Καρέ και πόσο διαφορετικό θα ήταν το «Κορίτσι με το μαργαριταρένιο σκουλαρίκι» αν η Τρέισι Σεβαλιέ δεν είχε μείνει έγκυος την περίοδο που το έγραφε; Κορυφαίοι συγγραφείς αποκαλύπτουν τις πηγές έμπνευσής τους, σχολιάζουν τις κινηματογραφικές μεταφορές των έργων τους και ασκούν κριτική στα βιβλία τους στις χειρόγραφες σημειώσεις που κάνουν στις πρώτες εκδόσεις δημοφιλών έργων τους. Τα 80 και πλέον αυτά αντίτυπα που φέρουν υπογραφές όπως της Μάργκαρετ Ατγουντ και του Ιαν ΜακΓιούαν, αλλά και σημαντικών εικαστικών όπως ο Ανίς Καπούρ, ο Αντονι Γκόρμλεϊ, η Τρέισι Εμιν και ο Αϊ Βέι Βέι (πρόκειται κατά κύριο λόγο για καταλόγους και αυτοβιογραφίες) δημοπρατούνται διαδικτυακά από τον οίκο Christie’s έως τις 12 Ιουλίου υπό τον τίτλο «Πρώτες εκδόσεις, δεύτερες σκέψεις». Τα έσοδα από την πώληση των εκδόσεων θα διατεθούν υπέρ των σκοπών του βρετανικού τμήματος της  μη κυβερνητικής οργάνωσης για την προάσπιση της ελευθερίας του λόγου PEΝ που μετρά έναν αιώνα παρουσίας.

Χίλαρι Μαντέλ

Σχόλια… 4.753 λέξεων

Υπογεγραμμένο και με άφθονο σχολιασμό – 4.753 λέξεις σε 179 σελίδες – παραδίδει η Βρετανίδα Χίλαρι Μαντέλ το δεύτερο έργο της τριλογίας των ιστορικών μυθιστορημάτων της, τα «Γεράκια» (2012), για την εν λόγω δημοπρασία.

Τα σχόλια της συγγραφέως εκφράζουν τη βαθιά ανησυχία της για την ακρίβεια στην απόδοση της ιστορικής αλήθειας, σε συνδυασμό με την αγωνία της να τεθεί στο επίκεντρο το ανθρώπινο στοιχείο των χαρακτήρων της, οι οποίοι πρωταγωνιστούν στην πτώση της Αννας Μπολέιν.

Για τον Ερρίκο Η’, για παράδειγμα, γράφει: «Δεν νομίζω ότι είναι τέρας […] αλλά δεν υπάρχει τύπος άνδρα (ή γυναίκας) που να είναι κατάλληλος για να ασκήσει την απόλυτη εξουσία». Σε άλλο σημείο αναφέρει: «Η αίσθησή μου καθώς πλησίαζα (ξανά και ξανά) τις τελευταίες μέρες της Αννας ήταν σύγχυση και τρόμος», ενώ για την αιμομιξία σημειώνει ότι «ο μεσαιωνικός/πρώιμος σύγχρονος κόσμος θεωρούσε την αιμομιξία αμαρτία, αλλά δεν ήταν τόσο συγκλονισμένος από αυτήν όσο εμείς. Ισως επειδή, σε μια εποχή που τα αδέρφια συχνά μεγάλωναν χωριστά, ήταν πιο συχνή».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ο αστερίσκος της σελίδας 267, στο περιθώριο της οποίας γράφει: «Αυτή είναι η αγαπημένη μου αράδα στο βιβλίο. Ενδεχομένως όλων μου των βιβλίων (Συγγνώμη που ακούγομαι ματαιόδοξη)».

Εκτίμηση: 4.600-7.000 ευρώ

Τζον Λε Καρέ

Μικρά μυστικά των κατασκόπων

Αντικείμενο του πόθου για πολλούς συλλέκτες θεωρείται η πρώτη αυτή έκδοση του τρίτου και πλέον γνωστού και πολυβραβευμένου μυθιστορήματος του Τζον Λε Καρέ, «Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο», το οποίο το 1965 – δύο χρόνια μετά την κυκλοφορία του – μεταφέρθηκε και στη μεγάλη οθόνη από τον Μάρτιν Ριτ με πρωταγωνιστή τον Ρίτσαρντ Μπάρτον.

Η εν λόγω έκδοση του βιβλίου – η υπόθεση του οποίου εκτυλίσσεται κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου στην καρδιά της Ανατολικής Γερμανίας – είναι εν μέρει σχολιασμένη με τις τελικές σκέψεις του συγγραφέα, καθώς πέθανε τον Δεκέμβριο του 2020, έχοντας σχολιάσει μόνο τις πρώτες 45 σελίδες για την υπό δημοπρασία έκδοση του 1963.

Οι σημειώσεις και τα υπογραμμισμένα σημεία, όλα με μαύρο μελάνι, φωτίζουν τις εμπειρίες και τα γεγονότα που τον ενέπνευσαν. Ορισμένες εξ αυτών αναφέρονται στις δικές του εμπειρίες ως συνεργάτη των μυστικών υπηρεσιών MI-5  («Πολλοί πράκτορες λένε ψέματα για την προσωπική ζωή τους από φόβο μήπως χάσουν τον μισθό τους»), αλλά και σε εμπειρίες άλλων, όπως το χρονικό διάστημα που πέρασε ο πατέρας του στη φυλακή.

Τονίζει τόσο τα αποσπάσματα που τον ευχαριστούν όσο και αυτά που του προκαλούν συναισθήματα αποστροφής με αποτέλεσμα να σημειώνει στο περιθώριο «Μακάρι να μην το είχα γράψει αυτό!» και καταθέτει τις απόψεις του για την κινηματογραφική μεταφορά του έργου του.

Εκτίμηση: 9.300-14.000 ευρώ

Τσιμαμάντα Νγκόζι

«Με κάνει να κλαίω»

Με περισσότερες από 1.000 λέξεις σε 54 σελίδες έχει σχολιάσει την πρώτη έκδοση του βιβλίου της «Δακρυσμένος Ηλιος» (2006) η νιγηριανή συγγραφέας Τσιμαμάντα Νγκόζι Αντίντσι, που αφηγείται στον αναγνώστη τον πόλεμο της Μπιάφρας από το 1967 έως το 1970 μέσα από το βλέμμα πέντε χαρακτήρων. Παιδιά που λιμοκτονούν, οικογένειες που διαλύονται και αθώοι πολίτες που σκοτώνονται αποτελούν μεν προϊόντα μυθοπλασίας σύμφωνα με όσα επισημαίνει η συγγραφέας στην πρώτη σελίδα, αλλά είναι και μια καταγραφή βιωμένης εμπειρίας, συμπληρώνει.

«Από όλα τα μυθιστορήματα που έχω γράψει, αυτό το βιβλίο έχει την πιο μεγάλη συναισθηματική σημασία για μένα» γράφει. «Είναι το μόνο έργο μου που με κάνει να κλαίω».

Εκτίμηση: 1.700-2.300 ευρώ

Τρέισι Σεβαλιέ

Η έρευνα και η εγκυμοσύνη

Mόλις τρεις ημέρες χρειάστηκε η Αμερικανίδα Τρέισι Σεβαλιέ για να οργανώσει τον σκελετό του μυθιστορήματός της «Το κορίτσι με το μαργαριταρένιο σκουλαρίκι» και οκτώ μήνες για να το ολοκληρώσει.

«Την ημέρα που άρχισα την έρευνα για το μυθιστόρημα, ανακάλυψα ότι ήμουν έγκυος» γράφει στη σελίδα 5 του αντιτύπου της πρώτης έκδοσης (1999) που βγαίνει στη δημοπρασία. Είδηση που επηρέασε όπως παραδέχεται τον τρόπο που θα οργάνωνε το βιβλίο. «Οκτώ μήνες αργότερα το ολοκλήρωσα και απέκτησα τον γιο μου. Αν δεν ήμουν έγκυος, το βιβλίο θα ήταν διαφορετικό».

Εμπνευσμένο από τον ομώνυμο πίνακα του Βερμεέρ (π. 1665) το δεύτερο μυθιστόρημα της Σεβαλιέ από το 1999 που κυκλοφόρησε έχει πουλήσει περισσότερα από 5 εκατ. αντίτυπα παγκοσμίως. Το  2003 διασκευάστηκε σε ταινία με τη Σκάρλετ Τζοχάνσον και τον Κόλιν Φερθ και το 2008 σε θεατρικό έργο του Ντέιβιντ Τζος Μπάκλεϊ. Τον Μάιο του 2020, το BBC Radio 4 μετέδωσε μια νέα δραματοποιημένη εκδοχή του. Το αντίγραφο που θα δημοπρατηθεί πλαισιώνεται από μια συλλογή έργων τέχνης του Βερμέερ και συγχρόνων του ζωγράφων,  υπογεγραμμένη στη σελίδα του τίτλου και σχολιασμένη από τον συγγραφέα. Οι χειρόγραφες σημειώσεις της Σεβαλιέ, μαζί με τις 25 αναδιπλούμενες εικόνες προσαρτημένες στα περιθώρια, ρίχνουν φως στην ερευνητική της διαδικασία -συμπεριλαμβανομένων των εκτεταμένων ερευνών της για τη ζωή και την τέχνη του Βερμέερ – καθώς και τις αντιδράσεις της στα σχόλια των αναγνωστών.

Εκτίμηση: 2.300-3.500 ευρώ

Μάργκαρετ Ατγουντ

Η έμπνευση, τα ονόματα, το γκραφίτι

Με 1.137 λέξεις σχολιάζει η Μάργκαρετ Ατγουντ την πρώτη έκδοση του πολυβραβευμένου της μυθιστορήματος «Η ιστορία της θεραπαινίδας» στη Βρετανία (το βιβλίο πρωτοκυκλοφόρησε την ίδια χρονιά, το 1985, στην πατρίδα της συγγραφέως, τον Καναδά).

Στην πρώτη σελίδα αφιερώνει το έργο της στη Μαίρη Γουέμπστερ που επέζησε από λιντσάρισμα όταν κατηγορήθηκε ως μάγισσα τον 17ο αι. στη Νέα Αγγλία, τόπο όπου εξελίσσεται και η δράση του μυθιστορήματος. Μέσα από τις σημειώσεις της η Ατγουντ αποκαλύπτει τις πηγές της έμπνευσής της που μπορεί να κυμαίνονται από τη Βίβλο και τον καταναλωτισμό έως τον ναζισμό, τον κομμουνισμό και τον ισλαμικό φονταμενταλισμό.

Στη σελίδα 35, για παράδειγμα, έχει υπογραμμίσει τις λέξεις «Γάλα και Μέλι», προσθέτοντας στο περιθώριο ως επεξήγηση τη λέξη Βίβλος. Δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις επιλογές των ονομάτων των ηρώων της -εξηγεί ότι «όλες οι θείες έχουν πάρει το όνομά τους από προϊόντα που γνώριζαν οι γυναίκες παλαιότερα» -, των τοποθεσιών, των ρούχων και των αντικειμένων.

Κάποιες στιγμές μάλιστα προχωρά και σε πιο προσωπικές εξομολογήσεις και αποκαλύπτει ότι το γκραφίτι που εμφανίζεται στο κεφάλαιο 19 «Η Μ. αγαπά τον Γκ., 1972» σημαίνει «Η Μάργκαρετ αγαπά τον Γκράεμ» (ο Γκράεμ Γκίμπσον είναι ο σύντροφός της).

Εκτίμηση: 4.600-7.000 ευρώ