ΗχοΔύναμα

Ο Χανς Ροζμπάουντ διευθύνει γαλλική μουσική. Μόνικα Χάας, Ορχήστρα της Νοτιοδυτικής Ραδιοφωνίας, Μπάντεν Μπάντεν, SWR CLASSIC, 4 CD

Εστω και ανακριβής, έστω και ακραία, η αποστροφή του γάλλου συνθέτη Πουλένκ είναι χαρακτηριστική: «Οι περισσότεροι άνθρωποι νομίζουν ότι ο σημαντικότερος εν ζωή μαέστρος είναι ο Τοσκανίνι, ενώ όλοι οι μουσικοί ξέρουν ότι είναι ο Ροζμπάουντ». Και, σίγουρα, σε αυτή τη φράση, που στην ολότητά της δεν είναι αληθής, υπάρχουν σημαντικές κρυμμένες αλήθειες, που η εξαιρετική μακρά σειρά της SWR έχει βοηθήσει να φωτιστούν για τα σύγχρονα ακροατήρια όσο ποτέ μέχρι σήμερα. Σειρά η οποία έπειτα από τους πολλούς συναρπαστικούς της τίτλους από τον Χάιντν μέχρι τον Μάλερ και τον Σιμπέλιους, συμπληρώνεται τώρα με έναν τόμο με έργα γαλλικής μουσικής, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στη δισκογραφία του σπουδαίου γερμανού μαέστρου.

Η γαλλική μουσική έχει τον δικό της εντελώς διακριτό δρόμο, που γίνεται ακόμα πιο ιδιαίτερος στον 20ό αιώνα, τα έργα του οποίου κυριαρχούν σε αυτή την έκδοση: εκτός από δύο του Ντεμπισί, που γράφτηκαν στην τελευταία δεκαετία του 19ου, όλα τα υπόλοιπα που περιλαμβάνονται εδώ ανήκουν στον 20ό. Φυσικά, αυτό δεν κάνει τη μουσική του Ντεμπισί πιο «παλιά» από τις άλλες – ήταν έτσι κι αλλιώς πολλές δεκαετίες μπροστά από την εποχή της. Και ο Ροζμπάουντ, που υπήρξε σταθερός υπέρμαχος και εξαίρετος εκφραστής της νέας μουσικής σε όλη του τη ζωή, αναδεικνύεται εδώ και μοναδικός ερμηνευτής της γαλλικής «σχολής» με πρώτο όλων τον Ντεμπισί που θεμελίωσε τη νέα ριζοσπαστική εποχή της. Τόσο στο τρίπτυχο «La Mer», όσο και στο μυστηριακό συναρπαστικό «Jeux», ο Ροζμπάουντ απομαγεύει τη μουσική και μέσα ακριβώς από αυτή τη διαδικασία δικαιώνει τη δύναμή της.

Ο άλλος μεγάλος Γάλλος, ο Ραβέλ, ίσως θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι ταιριάζει ακόμα περισσότερο υφολογικά στον γερμανό αρχιμουσικό. Οι ερμηνείες του δεν θυμίζουν εκείνες των σπουδαίων γάλλων ομότεχνών του, ή του ελβετού Ερνέστ Ανσερμέ, μας θυμίζουν όμως ότι η μεγάλη μουσική δεν έχει ερμηνευτικά όρια: είναι ένας Ραβέλ κρυστάλλινος, δομικός, εγκεφαλικός, αλλά με την πιο θετική έννοια του όρου, πλήρης νοήματος και ουσίας, εν τέλει συναρπαστικός. Είναι αυτό που μπορεί και πρέπει να είναι: όχι ένας «γαλλικός», αλλά ένας παγκόσμιος Ραβέλ, όπως όλη η μεγάλη μουσική.

Ακόμα περισσότερο κοντά στον Ροζμπάουντ βρίσκεται ο κορυφαίος γάλλος συμφωνιστής, κατά πολλούς όλων των εποχών, ο Ρουσέλ: εδώ, πρόκειται πλέον για μία βασική προσθήκη στην υφιστάμενη δισκογραφία ενός συνθέτη που η σχέση του με τα μεγάλα ακροατήρια είναι πολύ ισχνότερη της πραγματικής αξίας του, κάτι που δύσκολα μπορεί να εξηγήσει κανείς. Ως μαέστρος της νέας μουσικής, ο Ροζμπάουντ είναι πάντοτε εξοικειωμένος με φόρμες που ξεπερνούν τη συμφωνία. Ομως, ταυτόχρονα ως γερμανός μαέστρος, βρίσκεται σε αυτή τη φόρμα βαθιά μέσα στα νερά του – και αυτό φαίνεται όχι μόνον στον Ρουσέλ, αλλά και στο εξίσου υπέροχο έργο του Χόνεγκερ. Τελικά, αυτή η έκδοση, που ίσως να αποτελεί και μία από τις μεστές μέχρι σήμερα καταγραφές από γερμανούς συντελεστές σε γαλλικό ρεπερτόριο, το υπηρετεί και το φωτίζει υποδειγματικά. Και πέρα από όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω, υπάρχουν ακόμα αρκετά, αλλά ας σημειωθεί εδώ ακόμα ένα μόνο από αυτά: το εντυπωσιακό Chronochromie για μεγάλη ορχήστρα, που ο Ροζμπάουντ το ηχογράφησε μόλις το είχε συνθέσει ο Μεσιάν…