Κινδυνεύει το Κέντρο από τον πληθωρισμό;

Η βιβλιογραφία το έχει επισημάνει. Η πρόσφατη ευρωπαϊκή κι ελληνική ιστορία έχουν το έχουν επιβεβαιώσει. Οταν οι οικονομικές συνθήκες χειροτερεύουν οι ψηφοφόροι στρέφονται προς τα άκρα, κι οι λαϊκιστές βλέπουν την εκλογική τους δύναμη να εκτοξεύεται. Τα αποτελέσματα του δεύτερου γύρου των γαλλικών βουλευτικών εκλογών είναι το τελευταίο παράδειγμα της συντριπτικής επίδρασης που ενδέχεται να ασκήσουν στις εκλογικές και πολιτικές συμπεριφορές παράγοντες όπως η ακρίβεια. Οπότε, το ερώτημα, που μέχρι πρόσφατα απασχολούσε θεωρητικά ορισμένους πολιτικούς, έγινε πάλι επίκαιρο από την πραγματικότητα: Απειλούν οι οικονομικές κρίσεις το πολιτικό Κέντρο; Μπορούν, δηλαδή, να το συρρικνώσουν;

Από τη ρωσική εισβολή κι έπειτα ακούστηκαν στα σαλόνια των Βρυξελλών φωνές που ζητούσαν μια συλλογική λύση των 27 στα πανευρωπαϊκά προβλήματα του πληθωρισμού και της ενεργειακής κρίσης. Επαγγελματίες της πολιτικής κι αναλυτές δεν έκρυψαν ότι φοβούνται κάποιου είδους ριζοσπαστικοποίηση των εκλογικών σωμάτων εξαιτίας των οικονομικών πιέσεων που εκείνα δέχονται από τον πουτινικό πόλεμο.

Η απώλεια της απόλυτης πλειοψηφίας στη γαλλική Εθνοσυνέλευση διαβάστηκε ως μια προσωπική ήττα του Εμανουέλ Μακρόν – του ανθρώπου ο οποίος το 2017 φάνηκε να δίνει στην κεντρώα μετριοπάθεια τον αέρα της μέινστριμ πολιτικής επιλογής -, αλλά και σαν μια του Κέντρου, αφού έκανε περισσότερο επιτακτική την ανάγκη να προσδιοριστεί σωστά ο κίνδυνος τα κόμματα στις παρυφές της Αριστεράς και της Δεξιάς να κατορθώσουν να μεγαλώσουν τα ποσοστά τους κι αλλού – ένας κίνδυνος ορατός με γυμνό μάτι κι εδώ, τώρα που κηρύχθηκε άτυπα η έναρξης μιας παρατεταμένης προεκλογικής περιόδου.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ. Οταν το ερώτημα της εισαγωγής τίθεται σε έλληνες δημοσκόπους που μελετούν συστηματικά στην πάροδο των ετών τις τάσεις των δειγμάτων στις έρευνές τους, η αυθόρμητη απάντηση είναι σε κάποιο βαθμό καθησυχαστική. «Εδώ και χρόνια ενισχύεται το Κέντρο, πληθαίνουν όσοι δεν ψηφίζουν με ιδεολογικά κίνητρα και ταυτίσεις αλλά επί τη βάσει ορθολογικών κριτηρίων, και ταυτόχρονα ενισχύονται και τα άκρα, η ριζοσπαστική Αριστερά κι η Ακρα Δεξιά» λέει ένας. «Οι ψηφοφόροι σταθερά απομακρύνονται από τις παραδοσιακές τοποθετήσεις Κεντροδεξιά και Κεντροαριστερά» συμπληρώνει. Ολοένα και λιγότεροι αυτοχαρακτηρίζονται κεντροδεξιοί ή κεντροαριστεροί, ενώ ολοένα και περισσότεροι συγκλίνουν προς το Κέντρο κι αποκλίνουν προς τα άκρα.

Οι κακές οικονομικές συνθήκες, στην ανάγνωσή του, «ορθολογικοποιούν έναν κόσμο και ριζοσπαστικοποιούν έναν άλλον. Αυτοί που θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε περισσότερο ευνοημένους κεντροποιούνται. Οποιοι έχουν χαμηλά εισοδήματα – είτε γιατί ανήκουν στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα είτε επειδή είναι νέοι – στρέφονται προς τους ακραίους αριστερούς ή τους ακραίους δεξιούς, ανάλογα πάντα με τις ιδεολογικές τους προτιμήσεις».

Οι πραγματικά αποδυναμωμένες, με άλλα λόγια, από τις συνέπειες των οικονομικών κρίσεων στην καθημερινότητα – όπως έχει αποδείξει η ελληνική εμπειρία της τελευταίας δεκαετίας – είναι η Κεντροδεξιά κι η Κεντροαριστερά. Σύμφωνα με έμπειρο αναλυτή, ακόμη και σήμερα στο εγχώριο πλαίσιο ο ρόλος του Κέντρου δεν απειλείται από μια πιθανή αύξηση των εκλογέων που θα γοητευτούν από τις εύκολες υποσχέσεις των λαϊκιστών στα θέματα της οικονομίας.

Για να στηρίξει την εκτίμησή του επικαλείται τη ρητορική των τριών μεγαλύτερων κομμάτων – τα πολιτικά τους αφηγήματα που μαρτυρούν σε ποια κοινά θέλουν να απευθυνθούν, δηλαδή. Αυτά δείχνουν ότι οι ψηφοφόροι που πιστεύουν στην ελεύθερη αγορά ζητώντας παράλληλα κρατική παρέμβαση σε τομείς σαν την Υγεία ή την Παιδεία, οι κεντρώοι, παραμένουν κρίσιμη μάζα για τη ΝΔ, τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής – οι δημοσκόποι, μάλιστα, υπολογίζουν ότι πρόκειται για ένα ποσοστό της τάξης του 20%.

Αν λοιπόν έπρεπε κανείς να περιγράψει συνολικά την πολιτική κατάσταση που δημιουργεί η επιδείνωση του οικονομικού κλίματος με ένα απλοϊκό σχήμα – από εκείνα που χρησιμοποιούν οι πολιτικοί για να εξηγήσουν μια σύνθετη κατάσταση -, θα έλεγε πως στη μια πλευρά του νέου δίπολου βρίσκεται το Κέντρο και στην άλλη τα δυο άκρα.