Από τον Παρνασσό έως τη Σελήνη

Στις πλαγιές του Παρνασσού, σε μια τοποθεσία με υπέροχη φυσική ομορφιά κυριαρχούσε από τα πανάρχαια ακόμη χρόνια μια γυναικεία θεότητα που μάντευε πάνω από τα χάσματα. Απ’ αυτήν πήρε ο Απόλλων τη μαντική του δύναμη όταν κατέκτησε την περιοχή και ίδρυσε το Μαντείο του. Ακόμη και σήμερα, ο ιερός αυτός χώρος ακτινοβολεί κάτι από την αιώνια δύναμη που καθόριζε το μέλλον βασιλιάδων και κοινών θνητών, ντόπιων αλλά και βαρβάρων, και ένωνε γύρω του τους Ελληνες στη μέγιστη Αμφικτυονία.

Εκείνο το καλοκαίρι του 1960 είχαμε στήσει την κατασκήνωσή μας δίπλα ακριβώς από το υπέροχο σκηνικό των Δελφών, στην Περδικόβρυση της Αμφίκλειας του Παρνασσού. Στη κατασκήνωση εκείνη χιλιάδες πρόσκοποι απ’ όλον τον κόσμο γιορτάζαμε το Χρυσό Ιωβηλαίο του θεσμού στη χώρα μας μ’ ένα «Τζάμπορι», με μια κατασκήνωση αλλιώτικη από τις άλλες. Τα βράδια ιδιαίτερα ήταν πραγματικά αξέχαστα. Πάνω στον ουρανό τα άστρα του γαλαξία σχημάτιζαν τη φωτεινή τους αψίδα που οι αρχαίοι Ελληνες είχαν ονομάσει «γέφυρα του χρόνου». Κι εκεί, ανάμεσα στους αστερισμούς, που είχαμε μάθει πριν από χρόνια κοιτάζοντας τον ουρανό από τις πλαγιές του γειτονικού στην Πάτρα Παναχαϊκού, βλέπαμε και το φεγγάρι.

Η ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ. Σ’ ένα από εκείνα τα βράδια είδα για πρώτη φορά τον ουρανό μέσα από τους φακούς ενός μικρού τηλεσκόπιου που είχε στην κατασκήνωσή της η αντιπροσωπεία των αμερικανών προσκόπων, αφού όπως θα περίμενε κανείς, ιδιαίτερα την εποχή εκείνη, ήταν η καλύτερα εξοπλισμένη ομάδα. Στο άνοιγμα που δημιουργούσαν οι σκηνές τους βρίσκονταν τρία μικρά τηλεσκόπια στημένα πάνω στα τρίποδά τους που στα ασυνήθιστα τότε μάτια μας φάνταζαν σαν τεράστιες εξώκοσμες μηχανές. Κι όμως, για τρία συνεχόμενα βράδια κανείς δεν τους έδινε σημασία, γεγονός που έκανε τη λαχτάρα μου ακόμη πιο μεγάλη. Ως που στο τέλος δεν μπόρεσα να κρατηθώ άλλο οπότε πήρα τη μεγάλη απόφαση να δοκιμάσω τη δεξιοτεχνία μου στα Αγγλικά ζητώντας τους να δω για λίγο τον ουρανό. Κι όπως ήταν φυσικό κανείς δεν έφερε την παραμικρή αντίρρηση. Μου έδειξαν μάλιστα με μεγάλη τους χαρά πώς να χρησιμοποιήσω το προσοφθάλμιο για να σκοπεύσω καλύτερα την επιφάνεια της Σελήνης.

Από την αρχαιότητα ακόμη η Σελήνη κατείχε σημαντική θέση στους μύθους και στις παραδόσεις της χώρας μας. Οταν πρόβαλλε στον ουρανό το ασημένιο της πρόσωπο, η ομορφιά της έκανε τα άστρα να ωχριούν. Η αγνή πανέμορφη παρθένα, η κυνηγός θεά, ήταν για τον Ομηρο το πρότυπο της γυναικείας ομορφιάς. Κι έτσι καθώς το φεγγάρι ξεμύταγε πάνω από την κορυφή του Παρνασσού τα έκθαμβα μάτια μου αντίκρισαν ένα θέαμα κυριολεκτικά απερίγραπτο: κρατήρες επί κρατήρων φαίνονταν λες και βρίσκονταν σε απόσταση αναπνοής, ενώ οι τεράστιες ξερές πεδιάδες που ο γαλιλαίος είχε βαφτίσει «θάλασσες» διασχίζονταν από τεράστιες χαράδρες και οροσειρές. Ακόμη και σήμερα είναι πραγματικά πολύ δύσκολο να περιγράψει κάποιος τα συναισθήματα που τον κατέχουν όταν βλέπει για πρώτη φορά, σε απόσταση αναπνοής, την επιφάνεια της Σελήνης με τα ίδια του τα μάτια.

ΣΤΗ ΝASA TO 1969. Εκείνη την εποχή ο άνθρωπος δεν είχε πετάξει ακόμη στο Διάστημα και κανείς μας δεν μπορούσε τότε ούτε καν να φανταστεί ότι σε μερικά χρόνια κάποιος συνάνθρωπός μας θα έκανε κυριολεκτικά μια βόλτα στο φεγγάρι. Μια βόλτα που είχα την τύχη να παρακολουθήσω εννέα χρόνια αργότερα (τον Ιούλιο του 1969) από τις εγκαταστάσεις του Διαστημικού Κέντρου της NASA στο Χιούστον ως ο μοναδικός διαπιστευμένος από τη χώρα μας εκπρόσωπος μιας αθηναϊκής εφημερίδας. Κι έτσι, εκείνο το βράδυ του 1969, πάνω στη σκονισμένη επιφάνεια της Σελήνης, αποτυπώθηκε για πρώτη φορά ένα ανθρώπινο χνάρι που έγινε το σύμβολο «ενός τεράστιου άλματος για την ανθρωπότητα».

Η στιγμή εκείνη ήταν τόσο σπουδαία και σημαδιακή που μπορεί να συγκριθεί μόνο με τη στιγμή της δημιουργίας. Γιατί, όπως τόσο χαρακτηριστικά γράφτηκε τότε, «εκείνη η στιγμή ήταν ανώτερη και από την πρώτη χρήση της φωτιάς, και από την ανακάλυψη του τροχού, και από την εκμετάλλευση του αρότρου. Ηταν σπουδαιότερη από τα ταξίδια του Μάρκο Πόλο και του Κολόμβου, ανώτερη και από τη διάσπαση ακόμη του ατόμου». Γιατί έκτοτε ο κόσμος μας και η ιστορία του δεν περιορίζονται σ’ ένα μονάχα πλανήτη. Γιατί ο κόσμος μας είναι πλέον ολόκληρο το Διάστημα και η ιστορία μας είναι τόσο μεγάλη και ανοιχτή όσο ολόκληρο το σύμπαν.