Η πολιτική για τους νέους

Διαβάζω ότι στον δεύτερο γύρο των γαλλικών βουλευτικών δεν ψήφισε το 71% των ψηφοφόρων μεταξύ 18-24 και το 66% στους 25-34. Οι νέοι αδιαφορούν για την πολιτική, για τα κοινά, και δεν κατανοούν την εύθραυστη ισορροπία της Γαλλίας που πρέπει να διαχειριστεί ο Μακρόν: την προσπάθεια να μην εκτροχιαστεί δημοσιονομικά το γαλλικό κράτος όπως φωνάζουν τα άκρα και να εκπροσωπηθεί η χώρα, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού ρόλου της αλλά και των αξιών που πηγάζουν απ’ αυτό τον ρόλο, στην κλιμακούμενη σύγκρουση με τη Ρωσία, μετά την εισβολή της στην Ουκρανία. Για κάποιους, η αδιαφορία για τα κοινά είναι η διαιρετική τομή των νέων με τις παλιότερες γενιές. Πολύ συχνά, αυτό είναι αιτία γκρίνιας και αποδοκιμασίας των νεότερων, που «δεν έγιναν σαν κι εμάς».

Ανήκω σε μια γενιά ανθρώπων που γεννήθηκαν πολιτικοποιημένοι. Στα 12 στα σχολεία τσακωνόμασταν για την Αριστερά, στα 17 πήρα την πρώτη μου κλήση για αφισοκόλληση. Προσδοκούσα την ώρα και τη στιγμή που θα ήμουν ισότιμα ενεργός στην πολιτική ζωή της χώρας. Το ίδιο έγινε και με τους περισσότερους συνομηλίκους μου. Αλλά η απόφαση να ενεργοποιηθούμε πολιτικά από μόνη της δεν ήταν προϋπόθεση καλύτερου μέλλοντος. Πολλοί μάλιστα το αντιστρατευτήκαμε – και για κάποιες από τις μόνιμες στρεβλώσεις της κοινωνίας μας υπεύθυνη είναι η γενιά μου. Προσωπικώς, μάλλον από σύμπτωση δεν χαιρέτισα το σύνθημα «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο», αλλά έχω τραγουδήσει με πολλούς συνομηλίκους μου το σύνθημα «Οχι στην εντατικοποίηση», για το οποίο σήμερα ντρέπομαι, αφού ήταν διεκδίκηση της ελάσσονος προσπάθειας και της εκπαιδευτικής υποβάθμισης. Η πολιτικοποίηση δηλαδή δεν λύνει υποχρεωτικά προβλήματα, συχνά δημιουργεί κιόλας.

Το κόμμα και η παρουσία του Μελανσόν, σήμερα, είναι ακριβώς αποτέλεσμα μιας ριζοσπαστικοποίησης σε σχήματα της αποκαλούμενης «πληθυντικής Αριστεράς». Δεν είναι η πρώτη φορά που ανάλογα σχήματα πρωταγωνίστησαν στα πολιτικά πράγματα της Γαλλίας. Ο σκηνοθέτης Λουίς Μπουνιουέλ, στο αυτοβιογραφικό βιβλίο του «Η τελευταία πνοή» (στα ελληνικά, εκδ. Οδυσσέας), σχολιάζει τον γιο του ως μαοϊκό διαδηλωτή στα γεγονότα του γαλλικού Μάη: τον ενοχλεί, αυτόν, έναν διεκδικητή της καλλιτεχνικής ελευθερίας, ότι οι νέοι της εποχής του επικροτούσαν έναν αυταρχικό και ανελεύθερο ηγέτη όπως ο πρόεδρος Μάο.

Κατανοώ τις νεότερες γενιές της Γαλλίας – κατ’ αντιστοιχία και τις δικές μας. Κατανοώ την αδιαφορία τους για την πολιτική. Για δημιουργικούς ανθρώπους, ο μέσος πολιτικός είναι ένας κοινότοπος άνθρωπος που εξασφαλίζει τη ζωή του από τη σχέση του με την εξουσία. Ποιος δημιουργικός, με προσόντα νέος θέλει να του μοιάσει; Αλλά κι όσοι δεν είναι δημιουργικοί και με προσόντα αδιαφορούν για τους πολιτικούς ως πρότυπα: οι γοητευτικές πτυχές της ζωής είναι αλλού – και οι εκπρόσωποί τους.

Προφανώς, ο κόσμος έχει αλλάξει χάρη στην πολιτική, εν πολλοίς και χάρη στα διεκδικητικά κινήματα, χάρη στις «μεγάλες αφηγήσεις». Αλλά επειδή το πλαίσιο υπάρχει και διασφαλίζεται σε μεγάλο βαθμό θεσμικά, οι νεότεροι το θεωρούν δεδομένο. Και απέχουν από την πολιτική αφήνοντας το πεδίο σε επαγγελματίες – στο μοντέλο του πολιτικού που επιδίωκε ο Μαξ Βέμπερ. Απέχουν αλλά είναι παρόντες. Μακάρι να μη χρειαστεί να ενεργοποιηθούν επειδή τα πράγματα θα στραβώσουν, επειδή δηλαδή θα υπονομευτεί το δημοκρατικό πλαίσιο που επιτρέπει την πολυτέλεια της απόστασης από τα πράγματα.