Μία χώρα που κάνει βουτιά στο άγνωστο

Μία κατακερματισμένη Εθνοσυνέλευση, χωρίς πλειοψηφία. Ενας αποδυναμωμένος πρόεδρος, στριμωγμένος ανάμεσα στη Nupes, τη συμμαχία της Αριστεράς υπό τον Ζαν-Λικ Μελανσόν, και την Εθνική Συσπείρωση της Μαρίν Λεπέν, με τους Ρεπουμπλικανούς, την κοινοβουλευτική Δεξιά, σε ρόλο ρυθμιστή. Μία χώρα που κάνει βουτιά στο άγνωστο, και κινδυνεύει να δει την πολιτική κρίση που ήδη αντιμετωπίζει να μετασχηματιστεί σε θεσμική κρίση. Αυτή είναι η εικόνα της Γαλλίας, δύο 24ωρα μετά τον δεύτερο γύρο των κοινοβουλευτικών εκλογών. Υπάρχουν εντούτοις και οι φωνές που επισημαίνουν πως θα ήταν πρόωρο να αποφανθεί κανείς πως μία διάλυση της Εθνοσυνέλευσης είναι μονόδρομος – όπως εκτιμούν ήδη κάποιοι «μακρονιστές». «Βρισκόμαστε στην ίδια κατάσταση με τους περισσότερους ευρωπαίους γείτονές μας που κατορθώνουν, στην πλειοψηφία τους, να κάνουν τους θεσμούς τους να λειτουργούν, μέσα από συμβιβασμούς, συζητήσεις, υποχωρήσεις… με δυο λόγια, μέσω της πολιτικής. Εναπόκειται εφεξής στους βουλευτές μας να δείξουν πως είμαστε μία ώριμη δημοκρατία» επεσήμαινε χθες o αναπληρωτής αρχισυντάκτης της «Monde» Νικολά Σαπουί.

Προς το παρόν, πάντως, το προεδρικό στρατόπεδο παραμένει σε κατάσταση σοκ. Είναι άλλωστε η πρώτη φορά από τη δεκαετία του 1990 που ένας άρτι επανεκλεγείς πρόεδρος δεν κατορθώνει να εξασφαλίσει αμέσως μετά απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Μεταξύ 2017 και 2022, ο αριθμός των βουλευτών της Δημοκρατίας Εμπρός, του κόμματος του γάλλου προέδρου, μειώθηκε στο μισό – και η προεδρική συμμαχία έχασε περισσότερες από ένα εκατομμύριο ψήφους. Επιπλέον, ο πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης, ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας της Δημοκρατίας Εμπρός όπως και δύο υπουργοί και μία υφυπουργός της κυβέρνησης απέτυχαν να (επαν)εκλεγούν. Εντός των ημερών αναμένεται ανασχηματισμός καθώς οι τρεις τελευταίοι αυτομάτως παραιτούνται· δεν αποκλείεται να αντικατασταθεί και η πρωθυπουργός Ελιζαμπέτ Μπορν, που βρίσκεται στο πόστο της εδώ και μόλις έναν μήνα και παρότι κατάφερε να εκλεγεί (οριακά) την Κυριακή στην Εθνοσυνέλευση, κρίνεται εντούτοις από την αντιπολίτευση «πλήρως απαξιωμένη».

Ποιος ευθύνεται για το εκλογικό αποτέλεσμα; Την απώλεια της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας για το προεδρικό στρατόπεδο, τις 142 έδρες που απέσπασε η Nupes, και πρωτίστως για τις 89 έδρες που εξασφάλισε η Εθνική Συσπείρωση της Μαρίν Λεπέν, αριθμός – ρεκόρ που εξέπληξε ακόμα και την ίδια, τριπλάσιος από τους 35 βουλευτές που είχε εκλέξει το Εθνικό Μέτωπο του πατρός της το 1986, με αναλογικό όμως τότε εκλογικό σύστημα, ενώ το παρόν πλειοψηφικό σύστημα δύο γύρων υποτίθεται πως δεν την ευνοεί; Για την εκπρόσωπο της κυβέρνησης, Ολιβιά Γκρεγκουάρ, φταίει αφενός η «εκλογική κόπωση», που έκανε τους Γάλλους να απόσχουν του δεύτερου κοινοβουλευτικού γύρου σε ποσοστό 53,86%, αφετέρου «η φθορά της εξουσίας». Ακόμα και εντός του προεδρικού στρατοπέδου, ωστόσο, κάποιοι προσάπτουν στον Εμανουέλ Μακρόν «στρατηγικά λάθη», εκτιμώντας πως «στοχοποίησε υπερβολικά τη Nupes», με κίνδυνο να παίξει το παιχνίδι της Εθνικής Συσπείρωσης, και ότι διεξήγαγε μία ανεπαρκή προεκλογική εκστρατεία. «Οταν δεν προτείνουμε σχέδιο, ο κόσμος ψηφίζει ιδεολογία» δήλωνε χθες χαρακτηριστικά ένας σύμβουλος της κυβέρνησης.

Σε κάθε περίπτωση, η δεύτερη προεδρία του Εμανουέλ Μακρόν μόλις εισήλθε σε αχαρτογράφητα ύδατα. Στην κορυφή του γαλλικού κράτους, εξετάζονται όλες οι εναλλακτικές επιλογές: και η προσπάθεια οικοδόμησης πλειοψηφιών «κατά περίπτωση», ώστε να συγκεντρώνονται οι ψήφοι τουλάχιστον 289 βουλευτών για κάθε νομοσχέδιο, όπως είχε κάνει ο σοσιαλιστής Μισέλ Ροκάρ ως πρωθυπουργός από το 1988 έως το 1991, διαπραγματευόμενος εναλλάξ με τους κομμουνιστές ή τους κεντρώους, και η προσπάθεια σύναψης κυβερνητικής συμφωνίας με τους Ρεπουμπλικανούς, που κατάφεραν να εκλέξουν 64 βουλευτές. Το πρόβλημα, στη δεύτερη περίπτωση, είναι πως παρότι κάποια στελέχη του κόμματος εμφανίστηκαν θετικά, ο επικεφαλής του, Κριστιάν Ζακόμπ, επανέλαβε χθες ότι οι Ρεπουμπλικανοί θα παραμείνουν «στην αντιπολίτευση στην κυβέρνηση και στον Εμανουέλ Μακρόν», και πως δεν τίθεται συζήτηση «ούτε συμφώνου, ούτε συμμαχίας, ούτε οποιασδήποτε μορφής συμφωνίας». Το πρόβλημα στην πρώτη περίπτωση, είναι πως ο Μισέλ Ροκάρ είχε τότε καταφύγει συνολικά 28 φορές στο άρθρο 49.3 του Συντάγματος, που επιτρέπει στην κυβέρνηση να νομοθετεί παρακάμπτοντας την Εθνοσυνέλευση, όμως μετά την αναθεώρηση του 2008, το δικαίωμα αυτό περιορίζεται σε ένα δημοσιονομικό και ένα ακόμα νομοσχέδιο ανά κοινοβουλευτική περίοδο. Δικαίως επεσήμανε λοιπόν η εκπρόσωπος της κυβέρνησης πως «είναι περίπλοκη η κατάσταση… θα πρέπει να γίνουμε δημιουργικοί».

Προς το παρόν, η Μαρίν Λεπέν ετοιμάζεται να αναλάβει περιχαρής την ηγεσία μιας κοινοβουλευτικής ομάδας 89 βουλευτών (που της λύνει μεταξύ άλλων και τα οικονομικά της προβλήματα, μιας και μπορεί να υπολογίζει σε μία ετήσια επιχορήγηση 10,3 εκατομμυρίων ευρώ…) και ήδη διεκδικεί την αντιπροεδρία της Εθνοσυνέλευσης, καθώς και την προεδρία της κοινοβουλευτικής επιτροπής Οικονομικών. Μπροστά στον κίνδυνο αυτό, ο Ζαν-Λικ Μελανσόν «πρότεινε» χθες να συγκροτήσει η Nupes μία ενιαία κοινοβουλευτική ομάδα, πολύ σύντομα, ωστόσο, Σοσιαλιστές, Οικολόγοι και Κομμουνιστές, οι τρεις εταίροι της Ανυπότακτης Γαλλίας στη Nupes, απάντησαν αρνητικά – το Ελιζέ παρακολουθεί αναμφισβήτητα με μεγάλο ενδιαφέρον αυτούς τους πρώτους τριγμούς στη συμμαχία της Αριστεράς.

Οι νέοι βουλευτές ορκίζονται αύριο, το νέο Σώμα συνέρχεται στις 28 Ιουνίου, ακολουθεί η «δήλωση συνολικής πολιτικής» της κυβέρνησης στις 5 Ιουλίου. Ενας βουλευτής της Ανυπότακτης Γαλλίας, ο Ερίκ Κοκρέλ, προανήγγειλε την κατάθεση πρότασης μομφής κατά της κυβέρνησης, εκείνη την ημέρα. Πρόκειται για ένα εργαλείο που έχει χρησιμοποιηθεί πολλές φορές στην ιστορία της 5ης Γαλλικής Δημοκρατίας, μόνο μία φορά οδήγησε ωστόσο σε ανατροπή της κυβέρνησης, στις 5 Οκτωβρίου του 1962. Θα είναι άραγε αυτή η δεύτερη; Τίποτα δεν είναι λιγότερο βέβαιο: απαιτούνται οι ψήφοι τουλάχιστον 289 βουλευτών, και ένας άλλος βουλευτής της Ανυπότακτης Γαλλίας, ο Αντριάν Κατενένς, φάνηκε σαφώς πιο επιφυλακτικός όσον αφορά την κατάθεσή της.