Ζευγάρια στην αυλή

Ιψεν μας έμαθε τα ζωτικά ψεύδη. Αν και συγκρίσεις δεν χωράνε με τον κορυφαίο νορβηγό συγγαφέα, ο Φλοριάν Ζελέρ (Florian Zeller, 1979) έρχεται να μας μιλήσει για τα ψέματα, ως απαραίτητο συστατικό του έρωτα, της αγάπης, των σχέσεων, της ζωής. Μέσα από το θεατρικό του «Ψέμα» («Le mensonge», 2014) προσεγγίζει με τρόπο βαθύ και ουσιαστικό, δίχως να του λείπει το (μαύρο) χιούμορ και μια κυνική διάθεση, τη θέση που έχουν στην καθημερινότητα και στα προσωπικά μας, τα ψέματα.

Ο 43χρονος γάλλος συγγραφέας, θεατρικός συγγραφέας και σκηνοθέτης έγραψε το πρώτο του μυθιστόρημα στα είκοσι δύο του χρόνια και με το τρίτο του ήταν ήδη υποψήφιος για τα βραβεία Γκονκούρ. Η συνέχεια ήταν καταιγιστική, με μια σειρά έργων που δεν άργησαν να τον κατατάξουν στην κορυφή του σύγχρονου θεάτρου και μια αξιοσημείωτη ποσότητα διακρίσεων και βραβεία. Από τον «Πατέρα» και τη «Μητέρα», ως τον «Γιο» ή την «Αλήθεια» και το «Ψέμα», τα θεατρικά του γνώρισαν διεθνή επιτυχία και μεταφέρθηκαν στις σκηνές του κόσμου. Το πέρασμα στη μεγάλη οθόνη, με αποκορύφωμα τον σκαρικό «Πατέρα» με τον Αντονι Χόπκινς, προμηνύουν την ενδιαφέρουσα συνέχεια με τον κινηματογραφικό «Γιο» και τους Χιου Τζάκμαν, Λόρα Ντερ και Βανέσα Κίρμπι. Στην Ελλάδα ο Ζελέρ δεν άργησε να γίνει γρήγορα γνωστός – ξεχώρισαν ο «Πατέρας» με τον Σταμάτη Φασουλή και ο «Γιος» από το θέατρο του Νέου Κόσμου σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου. «Το Ψέμα» παίχτηκε από τον Θοδωρή Αθερίδη και τη Σμαράγδα Καρύδη στο Μικρό Παλλάς και τώρα επιστρέφει στην αυλή του θεάτρου Αλεξάδρεια, στην Πλατεία Αμερικής.

ΤΟ ΕΡΓΟ. Δύο παντρεμένα ζευγάρια φέρνει στη σκηνή το «Ψέμα» του Ζελέρ, δύο συνηθισμένα ζευγάρια, όπου οι άντρες είναι φίλοι μεταξύ τους και οι γυναίκες το ίδιο. Ενα δείπνο γίνεται η αφορμή να ξεδιπλωθούν σκέψεις και, κυρίως, να αποκαλυφθούν μυστικά και απιστίες, μέσα από ένα ατέλειωτο παιχνίδι της γάτας με το ποντίκι. Πόση σημασία έχει η αλήθεια και ποιος θέλει πραγματικά να την ακούσει; Ποια είναι η θέση της ειλικρίνειας ανάμεσα σε ένα ζευγάρι και τι μπορεί να κρύβει ο καθένας μέσα του; Κι αν μιλήσουμε, ποιος θα μας ακούσει;  Εμμέσως πλην σαφώς, μέσα από την ατάκα και τις καταστάσεις, ο Ζελέρ μας υπενθυμίζει και μας τονίζει ότι η υποκρισία είναι αυτή που αποτελεί τον συνδετικό ιστό της κοινωνίας – άρα και των ανθρώπινων σχέσεων.

«Το ψέμα» στην αυλή του Αλεξάνδρεια, σε σκηνοθεσία της Κερασίας Σαμαρά, υπηρετεί απλά, σχεδόν μονότονα το κείμενο στη ροή του, με την παράσταση να διεκδικεί κυρίως το μερίδιό της από την κωμική στόφα του έργου. Κι έτσι να το περιορίζει σε μια ιστορία ανάμεσα σε δύο ζευγάρια στην αυλή.

Από το κουαρτέτο των ηθοποιών που συνθέτει τα ανδρόγυνα του έργου Πολ – Αλίς και Μισέλ – Λοράνς, ξεχωρίζει ουσιαστικά με την ερμηνεία και τη θεατρική της υπόσταση η Κάτια Σπερελάκη (Αλίς).

Με πρωταγωνιστές τους τόπους

Είκοσι τρεις θεατρικές, τρεις παραστάσεις μουσικού θεάτρου και δεκατέσσερις για παιδιά και εφήβους περιλαμβάνονται φέτος στο πρόγραμμα του ΥΠΠΟΑ «Ολη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός» που είναι αφιερωμένο στα 100 χρόνια της Μικρασιατικής Καταστροφής. Η ιδέα που γεννήθηκε μέσα στην πανδημία συνεχίζει και φέτος να γεννά ένα πλούσιο πολιτιστικό έργο. Εκτός από το θέατρο το πρόγραμα χρηματοδοτεί μουσικές, χορευτικές και εικαστικές εκδηλώσεις.

Χωρισμένες σε τρεις κατηγορίες χρηματοδότησης, των 15.000, 30.000 και 60.000 ευρώ, οι θεατρικές θα απορροφήσουν συνολικά 645.000 ενώ σ’ αυτές προστίθενται 75.000 για το μουσικό θέατρο και άλλες 270.000 ευρώ που αφορούν σε παιδιά και εφήβους (=990.000 ευρώ, το ήμισυ, σχεδόν του συνολικού ποσού με το οποίο θα χρηματοδοτηθεί το πρόγραμμα, 1,8 εκατ. ευρώ).

Το πιο ενδιαφέρον ωστόσο στοιχείο αυτής της πρωτοβουλίας του υπουργείου Πολιτισμού αφορά στους τόπους όπου θα αναπαρασταθούν, δημιουργώντας έτσι έναν διάλογο ανάμεσα στη ζωντανή παραγωγή και τους χώρους αρχαιολογικής μνήμης. Και είναι τόσοι πολλοί, όπως ο Πολυχώρος Πολιτισμού «Ισλαχανέ» Θεσσαλονίκη, το Κάστρο Αγίου Γεωργίου Κεφαλονιάς, το Αρχαίο Θέατρο Απτερας αλλά και το Αρχαίο Θέατρο Δωδώνης, η Αρχαία Μεσσήνη, το Αρχαιολογικό Μουσείο Ισθμίας, ο Αρχαιολογικός Χώρος Μυκηναϊκής Ακρόπολης Τίρυνθας, η Ρωμαϊκή Αγορά Δελφών, το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης, ο Αρχαιολογικός Χώρος Ανακτορούπολης, η Σπιναλόγκα, το Ρωμαϊκό Ωδείο Νικόπολης και πολλά ακόμα ανά την Ελλάδα.

Είναι φανερό πως το ΥΠΠΟΑ δεν έχει υιοθετήσει τη στρατηγική «πολλά σε λίγους», αλλά το αντίθετο – το βλέπουμε και στις επιχορηγήσεις. Οπότε αυτή η επιδότηση – χρηματοδότηση λειτουργεί περισσότερο ως περιστασιακός «παραγωγός». Κι έτσι επιτρέπει σε ομάδες, μικρές ή μεγαλύτερες, να υλοποιούν σχέδια και πλάνα συγκεκριμένων προδιαγραφών, χωρίς ωστόσο να χτίζεται κάποιο προηγούμενο. Ως εκ τούτου το πρόγραμμα «Ολη η Ελλάδα ένας πολιτισμός» δικαιώνει την ύπαρξή του, βάζοντας τους τόπους σε θέση πρωταγωνιστή, καλύπτοντας απ’ άκρη σ’ άκρη τη χώρα. Κι αυτό είναι που αξίζει μια που διαθέτουμε πληθώρα μνημείων, αρχαίων θεάτρων, μουσείων και ωδείων – και μαζί πληθώρα ανθρώπων που επιθυμούν να εκφραστούν μέσω της τέχνης. Εστω και για λίγο…