Το Ουκρανικό τρομάζει την Πρίστινα

«Είναι μία άλλη πόλη. Μία άλλη χώρα». Αυτό ήταν το σχόλιο όσων είχαν βρεθεί στην περιοχή στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας και έβλεπαν την Πρίστινα ξανά μετά τον πόλεμο για πρώτη φορά. Για μένα που βρισκόμουν στην περιοχή για πρώτη φορά ήταν αυτό που περιέγραψε ευθαρσώς μιλώντας στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο κοσοβάρος πρωθυπουργός Αλμπίν Κούρτι. «Το success story του συνδυασμού της επέμβασης του ΝΑΤΟ, του απελευθερωτικού πολέμου, της ανθρωπιστικής βοήθειας και της οικονομικής υποστήριξης της Δύσης». Κάτι εμφανές σε κάθε γωνιά της χώρας. Και κυρίως στην Πρίστινα. Ακόμα και αν για κάποιους αυτό θα μπορούσε να χαρακτηριστεί τουλάχιστον υποτιμητικό, για τους Κοσοβάρους είναι μία πραγματικότητα, η οποία βοήθησε στον «τοκετό» ενός νεαρού κράτους που επιχειρεί τα πρώτα του βήματα. Ενα κράτος που στηρίζουν ιδιαίτερα οι πολίτες που ζουν εκτός των συνόρων του, βοηθώντας σημαντικά τις οικογένειές τους να επιβιώσουν.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Το Κόσοβο θεωρεί ότι μπορεί να επιβιώσει «και χωρίς τη Σερβία», βλέποντας το κλειδί για αυτό στην όσο το δυνατό μεγαλύτερη σύνδεση με τις ευρωπαϊκές δομές. Σε αυτό το πλαίσιο αναζητά έντονα την αναγνώριση από την Ελλάδα και επιδιώκει στενότερες σχέσεις και συνεργασία. Σχέσεις που ομολογουμένως τα τελευταία χρόνια ενισχύονται με ταχύτατους ρυθμούς. Ιδιαίτερα εμφατικός στο συγκεκριμένο ζήτημα είναι ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και αρμόδιος για ευρωπαϊκά θέματα Μπέσνικ Μπισλίμι, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα υποστήριξε και υποστηρίζει την Πρίστινα. Θεωρεί ωστόσο, όπως υπογραμμίζει μιλώντας στα «ΝΕΑ», ότι η αναγνώριση του Κοσόβου από την Ελλάδα είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς θα δείξει τον δρόμο και στις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ, που δεν το αναγνωρίζουν, την Ισπανία, την Κύπρο, τη Ρουμανία και τη Σλοβακία, σπάζοντας τα ταμπού. Σημειώνει δε ότι για την Αθήνα η αναγνώριση είναι και προς το γεωστρατηγικό της συμφέρον για τον ρόλο που θέλει να παίξει στην περιοχή. «Σε αυτό το στάδιο δεν βλέπω την αναγνώριση από την Ελλάδα ως προαπαιτούμενο αλλά ως ένα πολύ σημαντικό, ένα κρίσιμο βήμα για τη διατήρηση της σταθερότητας στην περιοχή. Είναι σημαντικό, αν όχι κρίσιμο, η Ελλάδα να δείξει ότι παίζει τον ρόλο της στην περιοχή» υπογραμμίζει ο Μπισλίμι στα «ΝΕΑ». Στα επιχειρήματά τους και το γεγονός ότι η Τουρκία έχει αναγνωρίσει το Κόσοβο και διατηρεί άριστες σχέσεις με τη Σερβία.

ΦΟΒΟΙ ΑΠΟΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗΣ. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης αναφέρεται επίσης στο μομέντουμ που δημιουργεί η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, το οποίο καθιστά επιτακτικό η ΕΕ να κάνει ένα βήμα εμπρός δείχνοντας ότι συνειδητοποιεί τη γεωστρατηγική και γεωπολιτική σημασία των Δυτικών Βαλκανίων, που αυξάνεται ακόμα περισσότερο αυτή την περίοδο. Διαμηνύει δε ότι αυτό δεν μεταφραστεί σε πράξεις που θα προωθήσουν την ενταξιακή διαδικασία των χωρών της περιοχής: «Η στιγμή αυτή θα έχει χαθεί ή δεν θα έχει γίνει κατανοητή».

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει δημιουργήσει και έντονες ανησυχίες για αποσταθεροποίηση των Βαλκανίων στις χώρες της περιοχής. Οπως παραδέχεται ο Μπιλσίμι, στα Βαλκάνια «μπορείς με μικρές παρεμβάσεις να προκαλέσεις μεγάλες εντάσεις». Και δεν αποκλείει το ενδεχόμενο αυτός να είναι ο επόμενος στόχος της Ρωσίας, δεδομένου ότι τα Δυτικά Βαλκάνια βρίσκονται στην καρδιά της Ευρώπης και είναι περικυκλωμένα από χώρες – μέλη της ΕΕ. Ο ίδιος δείχνει τη Σερβία ως πιθανή πηγή αποσταθεροποίησης, σημειώνοντας ότι οι εντάσεις μπορεί να ξεσπάσουν και χωρίς τη βούληση του Βελιγραδίου, μέσω ρωσικών παρεμβάσεων, «και αυτή η πιθανότητα υπάρχει κάθε στιγμή».

Ακόμα και αν η αίτηση του Κοσόβου για ένταξη στην ΕΕ εξαρτάται από τον διάλογο Βελιγραδίου – Πρίστινας και την αμοιβαία αναγνώριση Κοσόβου – Σερβίας, πιο σημαντικό για την Πρίστινα δείχνει να είναι η απελευθέρωση της βίζας από την ΕΕ για τους πολίτες του Κοσόβου. Μία απόφαση την οποία έχει εισηγηθεί ήδη τρεις φορές η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και «κολλάει» στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κυρίως λόγω των φόβων του Μεταναστευτικού αλλά και της «φήμης» των Κοσοβάρων.

ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΙ. Το Κόσοβο είναι μία περιοχή όπου καλούνται να ζήσουν μαζί πλευρές που έχυσαν η μία το αίμα της άλλης. Κοσοβάροι αλβανοί και Σέρβοι. Και μία ακόμα περίπτωση στην οποία αποδεικνύεται στην πράξη ότι το να είσαι μειονοτικός στα Βαλκάνια είναι πολύ δύσκολο. Περνώντας τη γέφυρα της Μιτροβίτσας για το βόρειο τμήμα της πόλης όπου κατοικεί η σερβική μειονότητα, αυτό είναι εμφανές. Το μαρτυρούν ακόμα και τα κτίρια στον σερβικό τομέα. Παλιά, με τα σημάδια του χρόνου να τα σημαδεύουν, σε αντίθεση με τα νέα κτίρια στη νότια πλευρά της πόλης όπου παρατηρείται οργασμός ανοικοδόμησης όπως και στην υπόλοιπη χώρα. Στη Βόρεια Μιτροβίτσα ο χρόνος μοιάζει να έχει παγώσει. Ο κόσμος κινείται στις δύο πλευρές υποδυόμενος μία κανονικότητα. Ωστόσο ακόμα και οι ιταλοί καραμπινιέροι και τα κιγκλιδώματα στις δύο πλευρές της γέφυρας μαρτυρούν πόσο «ευαίσθητη» είναι αυτή η «εικονική κανονικότητα».

Και οι Σέρβοι που επέλεξαν να παραμείνουν στο Βόρειο Κόσοβο βρίσκονται εγκλωβισμένοι ανάμεσα στην κυβέρνηση της Πρίστινας και την κυβέρνηση του Βελιγραδίου. Ομηροι μιας κατάστασης που κινείται στα όρια εδώ και χρόνια και περιμένει μια σπίθα για να εκραγεί.