ΣΥΡΙΖΑ και μεσαία τάξη: μια σχέση αγάπης και μίσους

Η σχέση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ με τη μεσαία τάξη είναι πολύπαθη. Σύμφωνα με μια ανάγνωση που δεν αμφισβητείται ούτε από την Κουμουνδούρου, η σχέση αυτή ήταν και η αιτία της εκλογικής ήττας του 2019. Ο Αλέξης Τσίπρας επανέρχεται συχνά στο θέμα είτε με mea culpa για το πώς επιβάρυνε η διακυβέρνησή του τα εν λόγω κοινωνικά στρώματα, είτε αντεπιτεθέμενος στη σημερινή κυβέρνηση πως εκείνη είναι που ξεχαρβαλώνει τη σύσταση των στρωμάτων αυτών.

Αυτό το τελευταίο είναι και το πιο τρέχον αφήγημα του ΣΥΡΙΖΑ. Πως η μεσαία τάξη σήμερα λόγω πληθωρισμού, ακρίβειας, ενεργειακής κρίσης, κινδυνεύει από τις κυβερνητικές πολιτικές. Οι της Κουμουνδούρου επιμένουν πως ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν είναι εγγυητής και θεματοφύλακας της ανάπτυξης των μεσαίων στρωμάτων ή του λεγόμενου μεταπολιτευτικού κοινωνικού ανελκυστήρα, αλλά επιταχυντής της οικονομικής τους επιδείνωσης. Ας μην ξεχνάμε πάντως πως ο τρόπος που αντιμετώπισε ο κυβερνητικός ΣΥΡΙΖΑ τη μεσαία τάξη, ήταν και παραμένει ως έναν βαθμό και σημείο εσωτερικής αντιπαράθεσης αφού συχνά προεδρικοί ή πασοκογενείς έχουν κάνει κριτική πως το δημοσιονομικό μαξιλάρι που άφησε η δική τους κυβέρνηση αποξένωσε τον ΣΥΡΙΖΑ από τα στρώματα αυτά – συχνά παλιότερα στο στόχαστρο γι’ αυτό ήταν ο Ευκλείδης Τσακαλώτος. Ο πρώην υπουργός Οικονομικών έχει επανειλημμένα τοποθετηθεί στη Βουλή για το ποιος επιβάρυνε με φορολογία τη μεσαία τάξη. «Πιο εύκολα θα τα ξαναβρεί η Αμπερ Χερντ με τον Τζόνι Ντεπ, παρά εσείς θα αποκαταστήσετε τη σχέση σας με τη μεσαία τάξη» είπε αυτή την εβδομάδα από το βήμα της Βουλής στη συζήτηση της τροπολογίας για τη ΛΑΡΚΟ.

Ο δε Αλέξης Τσίπρας επιχείρησε την εβδομάδα που πέρασε να «ζεστάνει» εκ νέου τη σχέση του με τον κόσμο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Στην ομιλία του στην τακτική ΓΣ του ΣΕΒ περιέγραψε τρόπους και όρους στήριξης των ΜμΕ με φορολογικά και χρηματοδοτικά κίνητρα, την ανάπτυξη της συνεταιριστικής οικονομίας και της συνεργασίας των ΜμΕ μεταξύ τους ανά κλάδο και μεταξύ κλάδων αλλά και την καταπολέμηση της μεγάλης φοροδιαφυγής και άλλα. Ετσι κι αλλιώς πολιτικά μιλώντας οι μικρές ή μεσαίες επιχειρήσεις εγγράφονται υπό μία έννοια στο κάδρο της μεσαίας τάξης. Και η τελευταία είναι κρίσιμη για τις εκλογικές νίκες – χωρίς πάντα να τη συγχέουμε με κεντρώες συμπεριφορές.

Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ. Η διαδικασία όμως που ο ΣΥΡΙΖΑ θα ξαναβρεί και θα προσελκύσει αυτά τα στρώματα δεν είναι εύκολη, ούτε ευθύγραμμη. Μια άποψη θέλει τη μη αυτοκριτική με λαϊκούς όρους ως υπεύθυνη της συνεχιζόμενης καχυποψίας των εν λόγω στρωμάτων με το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα. Σήμερα όπως λένε όλοι οι δημοσκόποι, εντοπίζουν μια δομική δυσπιστία από τους «νοικοκυραίους ή μεσαίους» προς τον ΣΥΡΙΖΑ, ενώ πολλοί στα δείγματα μιλούν για «ταξική επιδοματική μεροληψία της κυβέρνησης Τσίπρα» που μετακυλίστηκε στη μεσαία τάξη. Σύμφωνα με μια ανάγνωση, η πλεύση που θα ακολουθήσει ο ΣΥΡΙΖΑ ενόψει της κάλπης θα είναι και η κρίσιμη για την επίδοσή του. Μια αστική ανάγνωση θέλει τη στροφή προς τη μεσαία τάξη να συμβαδίζει με την κεντρώα στροφή σε ρητορική και σημειολογία. Αυτή η κριτική βλέπει στεγανότητα μεταξύ των κοινωνικών τάξεων.

Μια άλλη πάλι ανάγνωση βλέπει σήμερα πως πολύ εύκολα ένας μεσαίος «προλεταριοποιείται» άρα δεν απαιτείται ειδική απεύθυνση αλλά ριζοσπαστικό δρόμο. «Η ακρίβεια είναι μια πραγματικότητα που δεν κάνει μόνο τους φτωχούς φτωχότερους, αλλά το σύνολο του ενεργού παραγωγικού δυναμικού της χώρας. Τους ελεύθερους επαγγελματίες, τους αυτοαπασχολούμενους, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, το σύνολο δηλαδή αυτού που ονομάζουμε συνήθως μεσαία τάξη», είπε ο Τσίπρας στον ΣΕΒ. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η μεσαία τάξη, ακόμη και στην επισφαλή της φάση, προσεγγίζεται με όρους 2012- 2015 ή με νέο μείγμα ρητορικής, στρατηγικής, στάσης. Το τελευταίο είναι το ακανθώδες θέμα του ΣΥΡΙΖΑ ενόψει των νέων αναμετρήσεων και βέβαια των εκλογών.