Πού ‘ν’ τος, πού ‘ν’ τος ο Πρωθυπουργός…

Ο Μητσοτάκης κάνει λάθος. Από πουθενά δεν προκύπτει ότι είναι υποχρεωτικό να γίνει πρωθυπουργός ο αρχηγός του πρώτου κόμματος.

Θα έπρεπε να το γνωρίζει. Το 1989, στην κυβέρνηση συνεργασίας ΝΔ – Συνασπισμού, πρωθυπουργός δεν έγινε ο πατέρας του που ήταν αρχηγός του πρώτου κόμματος αλλά ο Τζαννής Τζαννετάκης.

Και φυσικά αν ίσχυε κάτι τέτοιο, στην «εθνική κυβέρνηση» του 1940 δεν θα είχε γίνει πρωθυπουργός ο Ουίνστον Τσόρτσιλ έχοντας απλό μέλος του υπουργικού συμβουλίου τον αρχηγό του πρώτου κόμματος και προκάτοχό του Νέβιλ Τσάμπερλεν.

Τυπικά λοιπόν πρωθυπουργός γίνεται εκείνος που μπορεί να διασφαλίσει γύρω από το πρόσωπό του μια κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Είτε είναι αρχηγός του πρώτου κόμματος, είτε του τρίτου, είτε του Παναθηναϊκού.

Δεν είναι καν υποχρεωτικό να είναι βουλευτής, όπως δεν ήταν ο Ξενοφών Ζολώτας το 1989 και ο Λουκάς Παπαδήμος το 2011 – το λέω για την περίπτωση που ο αρχηγός του Παναθηναϊκού είναι απλώς σέντερ μπακ…

Αλλά ο Μητσοτάκης λέει ταυτοχρόνως μια μεγάλη αλήθεια. Ακόμη κι αν το Σύνταγμα το επιτρέπει (ή ορθότερα δεν το απαγορεύει…) είναι πολιτικά επιζήμιο και δημοκρατικά άτοπο να αποκλειστεί από την κυβέρνηση το πρώτο κόμμα και από την πρωθυπουργία ο αρχηγός του.

Δηλαδή, ο νικητής των εκλογών.

Αν δεχτούμε ότι η δημοκρατία είναι ένα πολιτικό σύστημα που εξαρτά τη διακυβέρνηση από τη βούληση της πλειοψηφίας (απόλυτη ή σχετική), κάθε καταστρατήγηση του «πλειοψηφικού κανόνα» οδηγεί αργά ή γρήγορα σε καταστρατήγηση της δημοκρατίας.

Κι αυτό είναι το μεγάλο μειονέκτημα της απλής αναλογικής.

Τα παραπάνω μου φαίνονται τόσο αυτονόητα που αναρωτιέμαι γιατί τα συζητούμε. Θα μου πείτε «επειδή πάμε σε εκλογές και μάλιστα με απλή αναλογική».

Σωστά. Αλλά και για δύο πρόσθετους λόγους.

Πρώτον, επειδή κάποιοι θεωρούν δημοκρατικά θεμιτό να σχηματιστεί η «οποιαδήποτε κυβέρνηση» που δεν θα προκύψει από τις κάλπες αλλά από κομματικούς συνδυασμούς και οι οποίοι θα αποκλείουν το πρώτο κόμμα.

Δεύτερον, επειδή ο Ανδρουλάκης έβαλε στο τραπέζι ως όρο το «ούτε Μητσοτάκης, ούτε Τσίπρας» προκειμένου να συμπράξει το ΠΑΣΟΚ σε μια κυβέρνηση.

Το πρώτο είναι δημοκρατικά επικίνδυνο και σίγουρα πιο τυχοδιωκτικό κι από τους «Πειρατές της Καραϊβικής». Η ιδέα ότι μπορεί να φτιαχτεί μια «κυβέρνηση ηττημένων» κινείται στα όρια της εκτροπής ή της βλακείας.

Αλλά μάλλον δεν θα πρέπει να ανησυχούμε ιδιαίτερα διότι κατά πάσα πιθανότητα θα το λύσει η ίδια η ζωή. Οπως φαίνεται δύσκολα θα βρεθεί κομματικός και (κυρίως) αριθμητικός συνδυασμός να το υπηρετήσει.

Το δεύτερο είναι ευρηματικό αλλά πρακτικά ανεφάρμοστο.

Ευρηματικό διότι επιτρέπει στον Ανδρουλάκη να κρύβει τα χαρτιά του και να μη λέει με ποιον θα πάει, αφού είναι μάλλον απίθανο ο Μητσοτάκης κι ο Τσίπρας να παραιτηθούν προκαταβολικά από τις φιλοδοξίες τους προκειμένου να κυβερνήσουν μαζί του.

Ανεφάρμοστο επειδή ο Ανδρουλάκης μπορεί να βρει άλλον πρωθυπουργό αλλά τι θα κάνει με τον αρχηγό του πρώτου κόμματος; Θα του ζητήσει να παραιτηθεί κι από την αρχηγία ή θα τον αναδείξει σε αρχηγό της αντιπολίτευσης; Διότι σε μια τέτοια περίπτωση αυτή είναι η πιθανότερη εξέλιξη.

Δεν έχουμε λοιπόν παρά να πάρουμε ένα απολύτως πιθανό σενάριο.

Στις πρώτες εκλογές, δεν υπάρχει αυτοδυναμία κανενός αλλά προκύπτει μια πλειοψηφία ΝΔ – ΠΑΣΟΚ.

Αν ο Ανδρουλάκης θέλει να αποφύγει νέες εκλογές και προτείνει «να κάνουμε κυβέρνηση αλλά χωρίς τον Μητσοτάκη» θα είναι ο πιο εύκολος τρόπος για να του απαντήσει ο Μητσοτάκης «πάμε σε νέες εκλογές».

Συνεπώς η προσφορά δεν αποτρέπει τη δεύτερη αναμέτρηση. Το αντίθετο. Κι αυτό ακριβώς θέλει ο Μητσοτάκης.

Στις δεύτερες εκλογές με την ενισχυμένη αναλογική, να δεχτούμε για την ευκολία της συζήτησης ότι πάλι δεν θα υπάρχει αυτοδυναμία.

Θα έχουμε λοιπόν (για παράδειγμα) μια ΝΔ με 145 έδρες κι ένα ΠΑΣΟΚ με 30 έδρες. Τότε ο Ανδρουλάκης θα βάλει πάλι τους όρους του κι ας πούμε ότι ο Μητσοτάκης τους δέχεται και παραχωρεί την πρωθυπουργία.

Ερώτηση. Πόσο χρόνο θα αντέξει η κυβέρνηση ενός τυχαίου πρωθυπουργού όταν ο αρχηγός των 145 βουλευτών που συγκροτούν την κυβερνητική πλειοψηφία θα τον περιεργάζεται από τα έδρανα των βουλευτών;

Δύο μήνες; Τρεις; Τέσσερις, στην πολύ καλή περίπτωση;

Συνεπώς ποιος θα δεχτεί να παίξει τον ρόλο ενός πρωθυπουργού χωρίς κομματικό στήριγμα και με ταχεία ημερομηνία λήξης;

Ποιος θα εμποδίσει τον «αρχηγό του πρώτου κόμματος» να αντιπολιτεύεται την κυβέρνηση στην οποία δεν θα μετέχει;

Και ποιος θα αποτρέψει τον Μητσοτάκη να σπρώχνει μαλακά σε νέες εκλογές λέγοντας «εγώ σας τα είχα πει, δεν δουλεύουν έτσι οι χώρες»;

Με άλλα λόγια, αν στην πρώτη περίπτωση (κυβέρνηση χωρίς το πρώτο κόμμα) κινούμαστε στη σφαίρα του τυχοδιωκτισμού, στη δεύτερη (κυβέρνηση χωρίς πρωθυπουργό τον αρχηγό του πρώτου κόμματος) απλωνόμαστε στον χώρο της επιστημονικής φαντασίας.

Και συνεπώς τι κουβεντιάζουμε; Αγνωστο.

Πάμε λοιπόν από την αρχή. Σε μερικούς μήνες θα έχουμε εκλογές με απλή αναλογική. Ο καθένας θα πάρει όσους τον ψήφισαν.

Θα ακολουθήσουν διερευνητικές εντολές όπου (κατά πάσα πιθανότητα) κανείς δεν θα προσφερθεί να αυτοκτονήσει ή να εκτροχιάσει το δημοκρατικό σύστημα.

Τότε θα οδηγηθούμε σε δεύτερες εκλογές με ενισχυμένη αναλογική.

Στην περίπτωση αυτή, είτε θα πάρει αυτοδυναμία το (κατά πάσα πιθανότητα) πρώτο κόμμα, δηλαδή η ΝΔ. Με πρωθυπουργό τον Μητσοτάκη.

Είτε θα πρέπει να διαπραγματευτεί τη στήριξή της από κάποιο άλλο κόμμα ώστε να συγκροτήσει μια κυβέρνηση συνεργασίας.

Τα υπόλοιπα θα προκύψουν από τη διαπραγμάτευση. Και κυρίως την κοινή λογική.