«Είσαι όπως οι άλλοι»

Πώς θα έμοιαζε η εξομολόγηση μιας κόρης κούρδων μεταναστών που μεγάλωσε στη Γερμανία και αντικρίζει σήμερα τη ρητορική του μίσους, αλλά και τις απόπειρες των δυτικών κοινωνιών να ενσωματώσουν τους «ξένους»; Η Mely Kiyak δίνει μια πρώτη απάντηση στο αυτοβιογραφικό «Το να είσαι γυναίκα», που αναμένεται την επόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κριτική. Η συγγραφέας επιστρέφει στο παρελθόν της και καταθέτει κεφάλαια από μια προσωπική διαδρομή, που μοιάζει να συμπυκνώνει τα όνειρα χιλιάδων άλλων διαδρομών, ονείρων και ματαιώσεων. Κυρίως, όμως, της θέλησης για μια καινούργια ζωή.

Το «Β» δημοσιεύει ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από το βιβλίο.

Γράφω. Αυτό είναι το μόνο που κάνω. Δεν ήθελα να είμαι μια γυναίκα που έχει παιδιά και γράφει. Που διάγει συζυγικό βίο και γράφει. Που ασκεί μια άλλη δραστηριότητα και επίσης γράφει. Δεν ήθελα λίγο απ’ όλα, αλλά τα πάντα από αυτό το ένα πράγμα. Όταν κάποιος με ρωτούσε τι κάνω, ήθελα να απαντώ: Γράφω. Δεν ήταν συνειδητή απόφαση. Προέκυψε. Όταν συνειδητοποίησα ότι θα κατέληγε εκεί, αποφάσισα είτε να κάνω μόνο αυτό είτε να μην το κάνω καθόλου.

Είμαι μονάχη. Εδώ δεν υπάρχει τίποτα άλλο εκτός από σιωπή. Για εβδομάδες. Για μήνες. Ο στόχος είναι η μεγαλύτερη εσωτερική παρουσία μέσω της εξωτερικής απουσίας. Το τηλέφωνο είναι εκτός λειτουργίας. Σε γάμους και γενέθλια στέλνω τις ευχές μου. Όταν βρίσκομαι αντιμέτωπη με το δίλημμα της επιλογής να συναντηθώ με κάποιον ή να είμαι μόνη, διαλέγω τον εαυτό μου. Δεν μπορώ να αποχωριστώ το γράψιμο, το διάβασμα, τους περιπάτους μου. Όταν αποδέχομαι μια πρόσκληση για συνάντηση, με πιάνει πανικός. Με το που ξυπνάω, νιώθω κιόλας νευρικότητα.

Η ερμητική περιχαράκωση δεν είναι διάλειμμα από την καθημερινότητα, αλλά η ίδια η καθημερινότητα. Θεέ μου, εσύ ζεις λες και είσαι στον παράδεισο! Το ακούω αυτό κάποιες φορές. Όμως ο αναχωρητισμός ως προϋπόθεση για να απευθυνθώ στον κόσμο δεν είναι παράδεισος. Απαιτεί αντοχές. Είναι σαν να ισορροπώ πάνω σε μια ανάσα και να κινδυνεύω να πέσω.

Η μοναξιά με φέρνει αντιμέτωπη με τον ίδιο μου τον εαυτό. Συχνά στις αναμνήσεις μου φαντάζω πιο ξέγνοιαστη απ’ ό,τι είμαι. Τις καλές μέρες με βρίσκω συμπαθητική και ευχάριστη. Τις κακές μέρες είμαι μια βαθιά, σκοτεινή άβυσσος. Στην απομόνωση δημιουργούνται παράξενες εντυπώσεις. Κάθε θόρυβος αποκτά νόημα. Κάποιες μέρες ακόμα και το θρόισμα του χαρτιού ακούγεται πολύ δυνατά και μια παράξενη ατμόσφαιρα καλύπτει τα πάντα.

Παρ’ όλα αυτά, τα πάντα είναι δική μου επιλογή. Μόνο έτσι μπορώ. Το γράψιμό μου ξεκίνησε αυτόνομα, χωρίς εξωτερικές επιρροές. Όχι στη βιβλιοθήκη των γονιών, ούτε ως επιθυμία να βρεθούν μια μέρα τα γραπτά μου μεταξύ δύο εξωφύλλων στο ράφι με τα βιβλία τους. Δεν υπήρχε καν ράφι με βιβλία. Διαβάζαμε μεν, αλλά τα βιβλία δεν βρίσκονταν σε κάποιο ευδιάκριτο σημείο, σε κάποιο έπιπλο. Εξαφανίζονταν ξανά. Κυρίως ήταν «απαγορευμένα» βιβλία που αναφέρονταν στον εμφύλιο μεταξύ Τούρκων και Κούρδων. Το θέμα τους ήταν ποιος έφερε την ευθύνη για τη δεινή πολιτική κατάσταση. Στην οικογένειά μου δεν συνηθίζαμε να πηγαίνουμε σε συναυλίες, με εξαίρεση τις συναυλίες αλληλεγγύης για τους πολιτικούς κρατούμενους. Ούτε στο θέατρο πηγαίναμε (με εξαίρεση εκείνα τα έργα στα οποία αναπαριστανόταν, λόγου χάριν, ο μαρτυρικός θάνατος των θυμάτων της επίθεσης με χημικά αέρια στη Χαλάμπτζα. Το θέαμα που παρουσίαζαν περιέγραφε γεγονότα μεγάλης αθλιότητας, οι ερμηνείες όμως ήταν εξίσου άθλιες). Εν ολίγοις, δεν υπήρχε καμία γέφυρα προς εκείνο τον κόσμο όπου ο πολιτισμός αποτελεί μια θαυμαστή τελετουργία και οργανώνεται χάριν αυτού καθεαυτόν […]

Είναι εύκολο να λες ότι πρέπει να πραγματοποιείς τα όνειρά σου. Είναι όμως δύσκολο να κάνεις όνειρα αφηρημένα. Το «Τολμήστε!» του πατέρα ήταν, υποτίθεται, μια παρότρυνση, ακουγόταν ωστόσο σαν απειλή. Σαν μεγάλη προσπάθεια. Μπορείς ν’ αλλάξεις τον κόσμο ‒ ο πατέρας σπάνια μιλούσε, το συγκεκριμένο, όμως, ήταν το απόλυτα αγαπημένο του θέμα. Δεν πρόκειται να σου σταθώ εμπόδιο. Σηκωνόταν όρθιος, δεν έκανε απλώς κήρυγμα, εκφωνούσε σημαντικό λόγο. Πίσω μου στέκονταν εκατοντάδες χιλιάδες Εγώ που τον επευφημούσαν. Οι άλλοι δεν είναι καλύτεροι και εξυπνότεροι από σένα – η απαλή, σιγανή φωνή του σχεδόν αλλοιωνόταν. Μοιάζουν μ’ εσένα, μιλούν σαν εσένα, είναι σαν εσένα. Γελάς; Είσαι όπως όλοι οι άλλοι. Πρέπει να με πιστέψεις. Πρέπει να με πιστέψεις. Τόνιζε κάθε συλλαβή πιέζοντας τον δείκτη στην πλάτη του καναπέ. Είσαι δυνατή και μπορείς να πετύχεις τα πάντα!

{1BSYG}Mely Kiyak{1BSYG}{CR}{2BTIT}Το να είσαι γυναίκα{2BTIT}{CR}{3BEKD}Μτφ. Απόστολος Στραγαλινός{CR}Εκδ. Κριτική, {LF}σελ. 168{3BEKD}{CR}{4BTIM}Τιμή 10 ευρ{4BTIM}ώ