«Με έφερε σε ανυπόφορη και φριχτή θέση»

Και νέο πλήγμα υπέστη η προσπάθεια του Μπόρις Τζόνσον να επανεκκινήσει την πρωθυπουργία του, έπειτα από το Partygate και την πρόταση μομφής που υπερψήφισε ένα 41% των βουλευτών του κόμματός του εναντίον του. Το βράδυ της Τετάρτης, ο Κρίστοφερ Γκάιντ έγινε ο δεύτερος ανεξάρτητος σύμβουλος του βρετανού πρωθυπουργού σε θέματα δεοντολογίας, ή άλλως «τήρησης του υπουργικού κώδικα», που παραιτείται μέσα σε διάστημα μικρότερο των δύο ετών. Στην επιστολή του, που δόθηκε στη δημοσιότητα από την Ντάουνινγκ Στριτ χθες έπειτα από έντονη πίεση, ο Γκάιντ κατηγορεί τον Τζόνσον πως τον έφερε σε μία «ανυπόφορη και φριχτή θέση», καλώντας τον να εγκρίνει μία «εσκεμμένη» παραβίαση του υπουργικού κώδικα. Το μυαλό όλων πήγε στο Partygate – άλλωστε ο Γκάιντ είχε δηλώσει τον περασμένο μήνα πως ο βρετανός πρωθυπουργός όφειλε να εξηγήσει γιατί θεωρεί ότι δεν παραβίασε τον επίμαχο κώδικα παρά το πρόστιμο που του επιβλήθηκε για τη συμμετοχή του σε ένα κορωνοπάρτι επί lockdown. Η πραγματικότητα, όμως, αποδείχθηκε πολύ πιο περίπλοκη.

Μαζί με την επιστολή του Γκάιντ, η Ντάουνινγκ Στριτ έδωσε στη δημοσιότητα και την απαντητική επιστολή του Τζόνσον, όπου ο βρετανός πρωθυπουργός αποκαλύπτει πως η πρόταση που πυροδότησε την παραίτηση του συμβούλου αφορούσε την αψήφηση των κανόνων του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου για την προστασία μιας βρετανικής βιομηχανίας: «Πρόθεσή μου», γράφει ο Τζόνσον, «ήταν να ζητήσω τη συμβουλή σου για το εθνικό συμφέρον όσον αφορά την προστασία μιας κρίσιμης βιομηχανίας, που προστατεύεται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και θα υφίστατο υλική ζημία αν δεν συνεχίσουμε να εφαρμόζουμε αυτούς τους δασμούς. Το ζήτημα αυτό είχε στο παρελθόν διακομματική στήριξη. Θα ήταν σύμφωνο με την εθνική μας νομοθεσία αλλά ενδεχομένως να θεωρούνταν πως δεν συνάδει με τις υποχρεώσεις μας υπό τον ΠΟΕ. Ζητώντας τη συμβουλή σου πριν από οποιαδήποτε απόφαση, ήθελα να διασφαλίσω πως θα ενεργούσαμε με τον δέοντα σεβασμό στον υπουργικό κώδικα».

Η Ντάουνινγκ Στριτ αρνήθηκε να πει περισσότερα, επικαλούμενη ένα «εμπορικά ευαίσθητο ζήτημα». Ειδικοί σε εμπορικά ζητήματα, ωστόσο, εκτιμούν πως αφορά έναν αριθμό δασμών στις εισαγωγές κινεζικού χάλυβα, την άρση των οποίων εισηγήθηκε πέρυσι η ανεξάρτητη Επιτροπή Αντιντάμπινγκ, με αποτέλεσμα να αντιδράσει η βρετανική βιομηχανία χάλυβα, να προκληθεί μία μίνι πολιτική θύελλα και τελικά να αγνοήσει, το υπουργείο Διεθνούς Εμπορίου, τη σύσταση: οι δασμοί παρατάθηκαν για έναν χρόνο, μέχρι το τέλος αυτού του μήνα. Η Ντάουνινγκ Στριτ, ωστόσο, δεν μπόρεσε να εξηγήσει γιατί κλήθηκε ένας σύμβουλος σε θέματα δεοντολογίας να συμβουλεύσει τον πρωθυπουργό για ένα θέμα που αφορά την πολιτική δασμών. Ούτε έδωσε κάποιο προηγούμενο, είτε με τον ίδιο τον Γκάιντ είτε με κάποιον προκάτοχό του, να καλείται να πει τη γνώμη του για το κατά πόσο η κυβερνητική πολιτική παραβιάζει το διεθνές δίκαιο. Οπως σχολίασε χαρακτηριστικά η «Guardian», ο Γκάιντ δεν κλήθηκε να συμβουλεύσει τον πρωθυπουργό ούτε αναφορικά με το σχέδιό του να απελάσει παράτυπους μετανάστες στη Ρουάντα (που εμποδίστηκε αρχές της εβδομάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων) ούτε αναφορικά με το σχέδιό του να καταργήσει ρυθμίσεις του πρωτοκόλλου της Βόρειας Ιρλανδίας (που ώθησε την Κομισιόν να ξεκινήσει δύο νέες νομικές διαδικασίες κατά της Βρετανίας).

Η Ντάουνινγκ Στριτ πρέπει να γνώριζε

Προκάλεσε άραγε εσκεμμένα η Ντάουνινγκ Στριτ την παραίτηση του Γκάιντ; – αναρωτιόταν χθες η «Guardian». «Κατά κανόνα, θεωρίες συνωμοσίας όπως αυτή καλό είναι να αντιμετωπίζονται ως μυθοπλασία, υπάρχει όμως κάτι πραγματικά πολύ περίεργο σε αυτή την υπόθεση». Η Ντάουνινγκ Στριτ πρέπει να γνώριζε πως ο Γκάιντ ήταν ήδη πολύ κοντά στην παραίτηση, λόγω του Partygate. Μόλις την Τρίτη, στη διάρκεια εξέτασής του από διακομματική επιτροπή βουλευτών, ο πρωθυπουργικός σύμβουλος είχε χαρακτηρίσει «λογική» την ιδέα ότι ο Τζόνσον παραβίασε τον υπουργικό κώδικα. Κοντινοί του άνθρωποι είχαν δηλώσει στη συνέχεια πως «έχει βαρεθεί να του λένε ψέματα» και πως τον «ενοχλεί» να τον παρουσιάζουν ως «μωρόπιστο». Μία παραίτηση λόγω Partygate, φυσικά, θα ήταν ολέθρια για τον βρετανό πρωθυπουργό. Οπως επεσήμανε ωστόσο ο Κρίστοφερ Χόουπ της «Telegraph», «μία παραίτηση ενάντια σε μία πολιτική που υποστηρίζεται από το Εργατικό Κόμμα και αποσκοπεί στην προστασία βρετανικών θέσεων εργασίας στη βιομηχανία χάλυβα; Ε λοιπόν, αυτός δεν είναι και τόσο κακός τίτλος στον Τύπο».

Οπως και να έχει, η αντιπολίτευση επικαλέστηκε την παραίτηση και δεύτερου συμβούλου δεοντολογίας του Τζόνσον ως μία περαιτέρω απόδειξη πως είναι ώρα να αποχωρήσει και ο ίδιος. Ο κανονισμός των Τόρις, βέβαια, προβλέπει πως δεν μπορεί να υπάρξει νέα πρόταση μομφής σε βάρος του πριν παρέλθει ένας χρόνος. Εκκρεμεί, ωστόσο, η έρευνα κοινοβουλευτικής επιτροπής για το κατά πόσο ο Τζόνσον παραπλάνησε τη Βουλή αναφορικά με τα κορωνοπάρτι, και δύο κρίσιμες επαναληπτικές εκλογές, στο Γουέικφιλντ και το Τίβερτον, στο τέλος του μήνα: οι εσωτερικοί κανονισμοί, επισημαίνουν με νόημα οι εσωκομματικοί αντίπαλοι του Τζόνσον, μπορεί πάντα να αναθεωρηθούν.