Μνήμες μετά μουσικής

Mια άλλη εποχή, μια άλλη Αθήνα, επέλεξε να παρουσιάσει μέσα από τη μουσική παράσταση «Ο πατέρας μου η Αθήνα» η Μάνια Παπαδημητρίου. Η ηθοποιός, που ανέλαβε και τον ρόλο του σκηνοθέτη, κινήθηκε με όχημα τις μνήμες από τις διηγήσεις του πατέρα της, αλλά και ιστορίες που διάβασε σε περιοδικά ή άκουσε να λένε, γυρίζοντας πίσω στα παλιά τα χρόνια. Και πρόσθεσε μουσική και τραγούδια.

Ηθοποιός με ισχυρή παρουσία και ερμηνείες που έχουν αφήσει το στίγμα τους – από την ιστορική παράσταση του Βασίλη Παπαβασιλείου «Ζουβέ-Ελβίρα» και την «Ελίζα» της Ξένιας Καλογεροπούλου ως τη «Μόλλυ Σουίνι» στο Απλό Θέατρο από τον Αντώνη Αντύπα ή το «Γάλα» του Βασίλη Κατσικονούρη στο Εθνικό, από τον Νίκο Μαστοράκη, επανέρχεται τώρα στη σκηνή με μια μουσικοθεατρική πρόταση.

Στημένο πάνω σε πάλκο, το δίωρο θέαμα αποτελεί έναν ζωντανό και διαρκώς μεταβαλλόμενο οργανισμό, όπου μουσικοί και ηθοποιοί-τραγουδιστές συμμετέχουν δίνοντας πνοή στο παρελθόν της πόλης. Αλλωστε αυτός ήταν και ο στόχος της δημιουργού, «μια ελεγεία για την πολιτεία του γλεντιού και της οινοποσίας», μια ελεγεία για ένα παρελθόν που έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Ηχοι, εικόνες, βίντεο, τραγούδια και μνήμες μέσα από κανταδόρους, τραγουδιστές, καλλιτέχνες ή και απλούς ανθρώπους, δένουν με ιστορίες από την οικογενειακή πινακοθήκη της δημιουργού. Ενας συνδυασμός ιστορικής αναδρομής, με λαογραφικά στοιχεία για την Αθήνα, τις ταβέρνες, τα καφενεία και τα καπηλειά της, εμπλουτισμένος με μπόλικο συναίσθημα.

Υπάρχει κάτι το συγκινητικό στην παράσταση «Ο πατέρας μου η Αθήνα» γιατί εμπεριέχει αυτό το προσωπικό στοιχείο που παίρνει τη μορφή «εξομολόγησης» και πριν γίνει μελό μετατρέπεται σε μουσικοθεατρικό δρώμενο.

Λίγα σκηνικά στοιχεία και μια έντονη διάθεση θεατρικότητας, με μικρές και μεγάλες εναλλαγές – ένα καπέλο, ένα μαντίλι, ένα τραπέζι, ένα φόρεμα, είναι αρκετά για να γίνουν η ζωή σκηνή και η σκηνή ζωή. Τα παλιά τραγούδια με τη γοητευτική ατμόσφαιρα που φέρουν μπλέκουν με νούμερα της οπερέτας και ελαφρά μουσικά κομμάτια της δεκαετίας του ’60.

ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Γεννημένη το 1963, η Μάνια Παπαδημητρίου – ο πατέρας της έζησε από το 1912 ως το 2003, ανήκει σε αυτή τη γενιά που δεν γνώρισε τις μεγάλες κοινωνικοπολιτικές ανατροπές αλλά χρειάστηκε να σταθεί απέναντι στη ροή της ιστορίας και να πάρει θέση. Κι εδώ το σημαντικό με τη δημιουργό είναι ότι με την παράστασή της επιτρέπει στο συναίσθημα και στον (οργανωμένο) αυτοσχεδιασμό να αφήσουν την ηθοποιό να εκφραστεί και να εκδηλωθεί, μαζί και με όλους τους συνεργάτες της. Ακόμα και στις σκηνές ή τα στιγμιότυπα όπου τα πρακτικά-σκηνικά μέσα είναι περιορισμένα, η φαντασία, η συγκίνηση και το συναίσθημα παίρνουν το πάνω χέρι. «Ο πατέρας μου η Αθήνα» είναι μια χειροποίητη παράσταση…

Καθοριστικής σημασίας το κινηματογραφικό εκράν ή η τηλεοπτική οθόνη, όπου φιλοξενούνται κομμάτια από τις αφηγήσεις της Μάνιας Παπαδημητρίου, ζωντανεύοντας το παρελθόν. Ολος ο θίασος – μουσικοί και ηθοποιοί – συνθέτουν ένα είδος κομπανίας πάνω στο πάλκο, που υποδύεται και ερμηνεύει τα πρόσωπα και τα τραγούδια κάνοντας διάλογο, ενώ αφουγκράζεται τις αντιδράσεις του κοινού. Η πατρική φιγούρα είναι εκεί μέσα από τον Τάσο Αντωνίου, ο οποίος και ενορχηστρώνει την παράσταση (μπουζούκι, ηλεκτρική και ακουστική κιθάρα). Καθοριστική η συνεισφορά των φωτισμών από τον Γιάννη Ζέρβα, καθώς και η δουλειά με τα βίντεο (Ιρις Κατσούλα).