Οι γνώσεις και {CR}οι επιστήμες πρέπει {CR}να εξελίσσονται

Το ερώτημα «από τι πανεπιστήμια θα αποφοιτήσουμε» απευθύνεται πρωτίστως σε φοιτητές και φοιτήτριες. Ωστόσο, κι εμείς οι πανεπιστημιακοί-ές δάσκαλοι-ες έχουμε σκέψεις για το θέμα. Στον δημόσιο χώρο, κυριαρχούν συχνά εικόνες βίας κάθε μορφής σε ακαδημαϊκούς χώρους. Αυτές οι εικόνες αμαυρώνουν τα πανεπιστήμια αλλά δεν τα χαρακτηρίζουν. Ολα τα μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας, καθηγητές-τριες, φοιτητές-τριες, εργαζόμενοι-ες, οφείλουμε αταλάντευτα και ανυποχώρητα να καταδικάζουμε και να αποτρέπουμε κάθε πράξη βίας χωρίς μισόλογα και χωρίς να αποστρέφουμε το βλέμμα, τονίζοντας παράλληλα το γεγονός ότι η συντριπτική πλειονότητα των φοιτητών-τριών μας είναι νέοι άνθρωποι με ενδιαφέρον για τη γνώση, σεβασμό στο δημόσιο πανεπιστήμιο και δημοκρατικό ήθος.

Αξίζει τον κόπο να αναδείξουμε και άλλα θέματα. Θα αναφερθώ εδώ μόνο σε τρία από αυτά τα οποία, κατά τη γνώμη μου, έχουν ιδιαίτερη σημασία:

Ακαδημαϊκές συνέργειες. Από τον καιρό που ξεκίνησα την ακαδημαϊκή μου σταδιοδρομία πριν από περίπου είκοσι χρόνια μέχρι σήμερα, παρατηρώ ότι τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια έχουν γίνει πολύ περισσότερο εξωστρεφή, διεθνοποιημένα, με μεγάλο εύρος ερευνητικών και εκπαιδευτικών δράσεων και πλούσιο έργο. Αυτή η τάση θα συνεχιστεί καθώς η διεύρυνση των ακαδημαϊκών συνεργειών σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο αποτελεί σημαντικό μοχλό εξέλιξης και ανάπτυξης των πανεπιστημίων.

Πανεπιστήμια και αγορές εργασίας. Γίνεται πολλή συζήτηση για το αν και πώς συνδέονται τα πανεπιστήμια με τις αγορές εργασίας. Τα πανεπιστήμια δεν μπορούν να εξαρτώνται αποκλειστικά από τις αγορές αλλά δεν βρίσκονται και εκτός αυτής της πραγματικότητας. Αντιθέτως. Βέβαια, σήμερα είναι μάλλον αναχρονιστικό να θεωρούμε ότι ένα πτυχίο έχει ισόβια «διάρκεια ζωής». Οι γνώσεις και οι επιστήμες εξελίσσονται αλλά και οι αγορές εργασίας μετασχηματίζονται. Τα σύγχρονα πανεπιστήμια αντιμετωπίζουν μια μεγάλη πρόκληση: Να συνδυάζουν τα συγκροτημένα και συνεκτικά προγράμματα προπτυχιακών και μεταπτυχιακών σπουδών γύρω από τις επιστήμες με προγράμματα επιμόρφωσης, διά βίου μάθησης και συνεχιζόμενης εκπαίδευσης.  

Πανεπιστήμια, νέα γνώση και έρευνα. Παρά τις τεράστιες δυσκολίες που επισώρευσαν τόσο η μακροχρόνια οικονομική κρίση όσο και η πανδημία στη χώρα μας, η ερευνητική δραστηριότητα δεν ανακόπηκε. Για να εξελιχθεί όμως, χρειάζεται χρηματοδότηση, ευελιξία στην υλοποίηση των έργων χωρίς υπερβολική γραφειοκρατία και κυρίως ένταξη περισσότερων νέων επιστημόνων σε ερευνητικές και διδακτικές θέσεις. Τα τελευταία χρόνια, συναντώ όλο και περισσότερους νέους-ες συναδέλφους που διαθέτουν αξιοζήλευτες σπουδές και ικανότητες. Η ένταξή τους στα πανεπιστήμια πρέπει να αποτελεί κεντρική μας προτεραιότητα, προς όφελος του πανεπιστημίου, του ερευνητικού και διδακτικού έργου και των φοιτητών-τριών μας.

Η Εφη Γαζή είναι καθηγήτρια Νεότερης Ιστορίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου