Διπλωματικός πυρετός σε 4 μέτωπα για την Ουκρανία

Διπλωματικός πυρετός σφράγισε τη χθεσινή ημέρα, ενώ στο μέτωπο του πολέμου οι ρωσικές δυνάμεις έδειχναν να εδραιώνουν τον έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους της πόλης Σεβεροντόνετσκ, όπου εδώ και ημέρες μαίνονται οι μάχες. Κυρίαρχο θέμα στις διαπραγματεύσεις που διεξήχθησαν σε διάφορα επίπεδα ήταν η επανάληψη των εξαγωγών σιτηρών από τα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας, με στόχο την αποτροπή μιας παγκόσμιας επισιτιστικής κρίσης. Αλλωστε, όπως δήλωσε στη διάρκεια σχετικής τηλεδιάσκεψης ο ιταλός υπουργός Εξωτερικών Λουίτζι ντι Μάιο, «το μπλοκάρισμα των σιτηρών ισοδυναμεί με την καταδίκη σε θάνατο εκατομμυρίων παιδιών, γυναικών και ανδρών».

Οπως είναι φυσικό, στην ημερήσια διάταξη κυριάρχησε η επίσκεψη του Σεργκέι Λαβρόφ στην Τουρκία και οι συνομιλίες που είχε με τον Μεβλούτ Τσαβούσογλου – την ίδια στιγμή που ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποδεχόταν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο. Αλλωστε, η Ρωσία είναι αυτή που έχει επιβάλει τον ναυτικό αποκλεισμό, ενώ η Τουρκία, εκτός από τον διαμεσολαβητικό της ρόλο, αποτελεί και έναν στρατηγικό «παίκτη» στη Μαύρη Θάλασσα. Ωστόσο, όπως φάνηκε και στις δηλώσεις και αντιδράσεις που ακολούθησαν, από τη συνάντηση των δύο υπουργών Εξωτερικών δεν προέκυψε ορατό αποτέλεσμα, και έτσι οι περίπου 30 εκατομμύρια τόνοι σιτηρών που εκτιμάται ότι υπάρχουν στις αποθήκες κοντά στα παράλια παραμένουν εγκλωβισμένοι.

Το συγκεκριμένο θέμα τέθηκε, επίσης – ανάμεσα σε πολλά άλλα -, τόσο στην τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν χθες ο Ολαφ Σολτς με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι όσο και στο δείπνο εργασίας ανάμεσα στον Εμανουέλ Μακρόν και τον Μάριο Ντράγκι. Ολοι δε ελπίζουν πως θα έχει βρεθεί μια κοινά αποδεκτή λύση ως το τέλος Ιουνίου, όταν θα πατήσει πάλι το πόδι του στην Ευρώπη ο Τζο Μπάιντεν – αν και, για την ώρα, αυτό δεν μοιάζει να είναι το πιο πιθανό σενάριο.

1         Τσαβούσογλου – Λαβρόφ: Χωρίς «λευκό καπνό»

Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας χαρακτήρισε «λογικό» το σχέδιο των Ηνωμένων Εθνών για την επανάληψη των εξαγωγών ουκρανικών σιτηρών, μέσω ενός ασφαλούς διαδρόμου στη Μαύρη Θάλασσα, που θα εγγυώνται τόσο η χώρα του όσο και τα δύο εμπόλεμα μέρη, Ρωσία και Ουκρανία. Παράλληλα, έκανε λόγο για τις «εποικοδομητικές» συνομιλίες που είχε με τον ρώσο ομόλογό του, υπονοώντας ότι μπορεί να υπάρξει συνέχεια.

Η αλήθεια, ωστόσο, είναι ότι δεν φάνηκε να γίνονται ουσιαστικά βήματα. Αμέσως μετά, άλλωστε, ο πρεσβευτής της Ουκρανίας στην Τουρκία αναφέρθηκε σε «παράλογες απαιτήσεις» της Μόσχας. Επίσης, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της χώρας ισχυρίστηκε ότι οι εγγυήσεις που πρόσφερε ο Λαβρόφ για το ότι οι διάδρομοι δεν θα χρησιμοποιηθούν για νέες επιθετικές ενέργειες από την πλευρά των ρωσικών δυνάμεων αποτελούν «κούφια λόγια». Την ίδια στιγμή, ο αναπληρωτής επικεφαλής της ένωσης παραγωγών γεωργικών προϊόντων της Ουκρανίας κατήγγειλε τη Ρωσία ότι έχει ήδη κλέψει 600.000 τόνους σιτηρών, ενώ αμφισβήτησε την ικανότητα της Τουρκίας να προστατεύσει τους «ασφαλείς διαδρόμους» στη Μαύρη Θάλασσα.

Από την πλευρά του, ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών ισχυρίστηκε ότι το μπαλάκι είναι στην πλευρά του Κιέβου, που πρέπει να αποφασίσει τι θέλει και να επιτρέψει την απομάκρυνση των εκατοντάδων ναρκών με τις οποίες – όπως είπε – η Ουκρανία έχει παγιδεύσει τις εισόδους των λιμανιών. Οσο για το Κρεμλίνο, επανέφερε ουσιαστικά στην «εξίσωση» τον όρο της άρσης των κυρώσεων εις βάρος της Ρωσίας, που θα επιτρέψει την εξαγωγή των δικών της σιτηρών (αν και η Δύση ισχυρίζεται ότι δεν έχει επιβάλει τέτοιου είδους κυρώσεις).

2         Σολτς και Ζελένσκι για αιχμαλώτους και όπλα

Σύμφωνα με την καγκελαρία στο Βερολίνο, ο Σολτς ενημέρωσε τηλεφωνικά τον Ζελένσκι για το περιεχόμενο της επικοινωνίας που είχε με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στις 28 Μαΐου, όταν και τάχθηκε υπέρ του τερματισμού του πολέμου και της εκεχειρίας. Υπενθυμίζεται ότι την ίδια ημέρα είχε μιλήσει με τον ρώσο πρόεδρο και ο Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος προχθές δέχθηκε τις έντονες επικρίσεις του Ζελένσκι για την προτροπή του «να μην ταπεινωθεί η Ρωσία». Ο καγκελάριος της Γερμανίας υποστήριξε, επίσης, την εξάντληση κάθε δυνατότητας προκειμένου να επαναληφθούν οι εξαγωγές των ουκρανικών σιτηρών προς τις διεθνείς αγορές, κυρίως διά θαλάσσης.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, από την πλευρά του, φέρεται να έθεσε στον συνομιλητή του το ζήτημα των αιχμαλώτων πολέμου που κρατούνται από τη Ρωσία και τους φιλορώσους αυτονομιστές, ζητώντας να τηρηθούν όλα όσα προβλέπουν οι διεθνείς συμβάσεις. Κάτι που έκανε, προφανώς, υπό το βάρος των πληροφοριών που θέλουν τη Μόσχα να ετοιμάζει πολλές δίκες για εγκλήματα πολέμου, σε απάντηση για τις αντίστοιχες που έχει ήδη ξεκινήσει το Κίεβο.

Πρέπει να σημειωθεί, πάντως, ότι την ίδια στιγμή, σύμφωνα τουλάχιστον με τις πληροφορίες του περιοδικού «Der Spiegel», τα «βαριά» οπλικά συστήματα που έχει υποσχεθεί το Βερολίνο στο Κίεβο δεν έχουν παραδοθεί ακόμη – κι αυτό, παρά τις πρόσφατες διαβεβαιώσεις του Σολτς ότι η χώρα του είναι από τους μεγαλύτερους προμηθευτές όπλων της Ουκρανίας.

3         Ουκρανία, Ρωσία, ΕΕ στο «μενού» Μακρόν – Ντράγκι

Οι εξελίξεις στον πόλεμο που συνεχίζεται στην Ουκρανία και οι σχέσεις των 27 με τη Ρωσία, καθώς και τα δεδομένα που διαμορφώνονται εντός της ΕΕ, βρέθηκαν στην ατζέντα του Εμανουέλ Μακρόν και του Μάριο Ντράγκι, κατά το δείπνο εργασίας που είχαν χθες το βράδυ στο Μέγαρο των Ηλυσίων. Η συνάντηση του γάλλου προέδρου και του ιταλού πρωθυπουργού, οι οποίοι έχουν προσπαθήσει να θέσουν τις βάσεις για τη δημιουργία ενός γαλλοϊταλικού «άξονα» στην Ευρώπη, έγινε στο φόντο της επικείμενης συνόδου κορυφής, η οποία έχει προγραμματιστεί για τις 23-24 Ιουνίου, αλλά και της νέας επίσκεψης του Τζο Μπάιντεν στην Ευρώπη.

Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με χθεσινό ρεπορτάζ στην ιταλική «La Repubblica», οι δύο ηγέτες συμφωνούν σε γενικές γραμμές στις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται στις Συνθήκες της ΕΕ και σε ζητήματα οικονομικής πολιτικής, ευρισκόμενοι σε πολλά θέματα απέναντι από τη Γερμανία. Δεν συμβαίνει το ίδιο, όμως, με το θέμα της διεύρυνσης – τόσο με την Ουκρανία (η Ρώμη υποστηρίζει ότι πρέπει να της αναγνωριστεί το καθεστώς της υποψήφιας χώρας, όχι όμως και το Παρίσι) όσο και με άλλες χώρες.

4         Ο Μπάιντεν (πάλι) στην Ευρώπη στα τέλη Ιουνίου

Για τρίτη φορά μέσα σε διάστημα ενός έτους (μετά τον Ιούνιο του 2021 και τον φετινό Μάρτιο) πρόκειται να επισκεφθεί το αμέσως επόμενο διάστημα την Ευρώπη ο Τζο Μπάιντεν. Πρόκειται για μία ακόμη απόδειξη της σημασίας που αποδίδει στις σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών μαζί της και του ίδιου με τους ηγέτες της. Και ταυτόχρονα, για μία υπενθύμιση ότι οι ΗΠΑ είναι παρούσες και ενεργές στην Ευρώπη, στο φόντο του πολέμου στην Ουκρανία και των μεγάλων αλλαγών που αυτός επιφέρει.

Οπως ανακοίνωσε χθες η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα παρακολουθήσει διά ζώσης τόσο τη σύνοδο κορυφής του G7, η οποία θα πραγματοποιηθεί στη Γερμανία στις 25 Ιουνίου, όσο και την αντίστοιχη του ΝΑΤΟ, που θα ακολουθήσει στη Μαδρίτη στις 28 του μήνα. Η τελευταία, μάλιστα, θεωρείται μεγάλης σημασίας λόγω των αιτημάτων ένταξης που έχουν υποβάλει δύο μέχρι πρότινος «ουδέτερες» χώρες – Σουηδία και Φινλανδία – αλλά και του βέτο που συνεχίζει να προβάλλει η Τουρκία.