Κάθε θαύμα τρεις ημέρες

Οι πρόσφατες προσωπικές επιθέσεις Ερντογάν σε Μητσοτάκη με άξονα το παιδαριώδες «δεν υπάρχει πια για μένα, δεν πρόκειται να του ξαναμιλήσω» αποδείχθηκαν τελικά χρήσιμες, καθώς φαίνεται ότι έγιναν η πλατφόρμα σημαντικής αλλαγής στάσης της ελληνικής κυβέρνησης. Μιλώντας προ ημερών στο συνέδριο της ΟΝΝΕΔ, ο Πρωθυπουργός είπε: «Μπορεί οι γείτονες να τα βάζουν με την Ιστορία και το διεθνές δίκαιο. Ομως κάθε ρητορικό επιθετικό τους βήμα μετατρέπεται σε ένα ακόμα βήμα της δικής τους υποχώρησης προς το περιθώριο και τη διεθνή απομόνωση. Εμείς ζούμε στην πραγματικότητα, ευχόμαστε μαζί με το όνομά τους να αλλάξουν και τη λογική τους, αλλά δεν ανοίγουμε διάλογο με το παράνομο, το ανιστόρητο και το παράλογο».

Ορθώς. Ομως όλα αυτά δεν είναι νέα. Υπάρχουν εδώ και χρόνια. Υπήρχαν ασφαλώς και όταν στο Βερολίνο στήθηκε, με γερμανική πρωτοβουλία και επιμελητεία, ο άμεσος, «προσωπικός» διάλογος των γραφείων Ερντογάν και Μητσοτάκη, που η αποκάλυψή του από την τουρκική πλευρά τον οδήγησε σε πρόωρο τέλος. Υπάρχουν επίσης σε όλο το διάστημα που διαρκούν οι πάνω από 60 γύροι των λεγόμενων «διερευνητικών επαφών» των δύο πλευρών: μιλάμε για πολλά χρόνια… Υπήρχαν φυσικά και όταν η Ελλάδα συμφωνούσε να συζητά τα στρατιωτικά Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, τα οποία οι Τούρκοι το πρωί τα συζητούσαν και το επόμενο πρωί τα κατέρριπταν με τις πράξεις τους. Τίποτα από αυτά δεν άλλαξε από την εποχή που η κυβέρνηση επιζητούσε τον διάλογο με την Τουρκία και επιδιδόταν σε αυτόν, σε περισσότερες από μία μορφές, μέχρι σήμερα που τον καταγγέλλει, αν και παλαιότερα κατήγγελλε όσους τον απέρριπταν όπως κάνει τώρα η ίδια.

Με την Τουρκία δεν γίνεται διάλογος. Το ξέρουν άπαντες. Πολύ περισσότερο, το έμαθαν όλοι οι έλληνες πρωθυπουργοί, όχι μόνο από τη Μεταπολίτευση και μετά, αλλά τουλάχιστον από το 1964 και πέρα. Και δεν γίνεται επειδή τα ζητήματα που παγίως θέτει ως αντικείμενα διαλόγου η Αγκυρα έχουν έναν και μοναδικό στόχο: την απομείωση της ελληνικής εθνικής κυριαρχίας. Για τους Τούρκους διάλογος σημαίνει μονόλογος απαιτήσεων εκχώρησης ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Και ουδείς διάλογος αυτής της μορφής θα έπρεπε να είχε ποτέ ξεκινήσει. Συνεπώς, είναι ευτυχές το γεγονός ότι ο Πρωθυπουργός τού έβαλε πλέον ταφόπλακα, όπως ο ίδιος λέει.

Ασφαλώς, δεν μπορεί να αποδώσει κανείς πραγματικά τη στροφή της κυβέρνησης στις προαναφερθείσες επιθέσεις που λειτούργησαν ως αφορμές αλλά δεν είναι οι αιτίες της αλλαγής στάσης. Εδώ λοιπόν προκύπτουν δύο καίρια ερωτήματα: Πρώτον, ποιες είναι οι αιτίες; Τι καθόρισε αυτή τη στροφή; Και, δεύτερον, πόσο αποφασισμένη είναι η κυβέρνηση στη διατήρηση της νέας αυτής στάσης της; Γιατί μετά από αυτές τις τοποθετήσεις επιστροφή στον διάλογο δεν είναι νοητή. Αν έρθει η στιγμή να συμβεί κάτι τέτοιο, δεν θα μπορεί να σταθεί.

Η απάντηση βρίσκεται στις διαδικασίες υποκίνησης του διαλόγου. Πάντοτε, πίσω από κάθε φορά που επιχειρήθηκε, υπήρξε διεθνής πίεση για αυτό. Ουδέποτε ξεκίνησε διάλογος χωρίς τέτοια εξωτερική «παρότρυνση». Ηδη η γερμανίδα υπουργός Εξωτερικών… ξέχασε τη δήλωση της καγκελαρίας περί παραβιάσεων του ελληνικού χώρου και δηλώνει ότι «είναι σημαντικό να λύνουμε προβλήματα στις συζητήσεις, όχι με την κλιμάκωση των εντάσεων», ενώ χαρακτηρίζει την Τουρκία «χώρα συνδεδεμένη με τη Γερμανία όσο καμία άλλη». Αν λοιπόν επανέλθει σταδιακά τέτοια πίεση, η κυβέρνηση πρέπει να θυμάται τα ίδια της τα λόγια: διάλογος με το παράνομο, το ανιστόρητο και το παράλογο δεν μπορεί να γίνει. Γιατί το ξαφνικό θαύμα της δήθεν αλλαγής στάσης του Βερολίνου όνειρο ήταν και πάει. Κάθε θαύμα τρεις ημέρες. Το μεγάλο, τέσσερις. Τόσο κράτησε…