Ονειρα και εφιάλτες στην οδό Λένορμαν

Η μυρωδιά από το ξινισμένο κρασί που στάζει αργά πάνω στο ξύλινο τραπέζι διαπερνά τα ρουθούνια, ενώ τα δεκάδες μπουκάλια που αιωρούνται από την οροφή τυλιγμένα σε κομμάτια γούνας και οι τρύπες από σφαίρες στους ξύλινους τοίχους ερεθίζουν το βλέμμα. Μέχρι να φτάσει όμως κάποιος σε αυτή την γκροτέσκα τραπεζαρία της Βανγκέτσι Μούτου θα πρέπει να έχει περάσει από μια παρκαρισμένη και φτιαγμένη από πευκοβελόνες Μερσέντες της Μάρθας Δημητροπούλου. Να έχει «χαθεί» σε ένα σπήλαιο από χαρτόνι και ξύλο, στις «αίθουσες» του οποίου τον περιμένουν ανθρωπόμορφα πλάσματα από αλουμινόχαρτο, υπερμεγέθη βιβλία και δεκάδες άδεια κουτάκια από αναψυκτικά, που έστησε ο Τόμας Χίρσχορν. Να έχει (προαιρετικά) θυσιάσει μια ισχύουσα πιστωτική κάρτα του με αντάλλαγμα ένα μηχανικό σχέδιο (ο Πρόεδρος της Βουλής Κωνσταντίνος Τασούλας μετρά ήδη μία πιστωτική λιγότερη στο πορτοφόλι του) με την υπογραφή του Μάικλ Λάντι (είχε παρουσιαστεί το 2012 στο Φεστιβάλ Αθηνών) και να έχει αφεθεί στη μαγεία της προβολής ενός ηλιοβασιλέματος, που έχει δημιουργηθεί από ένα κοκτέιλ εικόνων από το χάραμα και τη δύση του ηλίου διά χειρός Πολ Πφάιφερ.

Με την πρώτη ανάγνωση η περιγραφή παραπέμπει σε έναν κόσμο ονειρικό, από τον οποίο δεν απουσιάζουν οι εφιάλτες. Και η αλήθεια είναι ότι αυτή είναι και η πρόθεση της έκθεσης «Dream On» που διοργανώνει ο οργανισμός ΝΕΟΝ σε συνεργασία με τη Βουλή των Ελλήνων. Την επιμέλεια υπογράφει ο ιστορικός τέχνης Δημήτρης Παλαιοκρασσάς, βασισμένος σε 18 μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις, μέρος των 350 έργων που δώρισε ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος σε τέσσερα μουσεία τριών χωρών σε δύο ηπείρους (ΕΜΣΤ, Tέιτ, Γκούγκενχαϊμ και Μοντέρνας Τέχνης Σικάγου), πολλές εκ των οποίων παρουσιάζονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, σύμφωνα με τη διευθύντρια του ΝΕΟΝ Ελίνα Κουντούρη, πριν εκτεθούν σε μεγαλύτερο κοινό διεθνώς.

Ενα αμερικανικό βίντατζ αυτοκίνητο, από το ανοιχτό καπό του οποίου ξεπηδούν τα κατακόκκινα πλοκάμια ενός χταποδιού μπλεγμένα με ρούχα, κουτιά γάλακτος και τσιγάρων μεταξύ άλλων, καταλαμβάνει την καρδιά του αιθρίου. Εκεί που ο ΝΕΟΝ επιστρέφει για δεύτερη φορά μετά την επιτυχημένη έκθεση «Portals», ολοκληρώνοντας τη συνεργασία του με τη Βουλή, στην οποία και ανήκει το 19.000 τ.μ. κτίριο του 1928.

Πλάι στο εντυπωσιακό έργο του Τζον Μποκ που περιλαμβάνει και μια ταινία – παρωδία με πρωταγωνιστή τον ίδιο και αποτελεί μέρος της εγκατάστασης (η οποία όταν αγοράστηκε από τον Δημήτρη Δασκαλόπουλο στο Λος Αντζελες η γκαλερίστρια άνοιξε σαμπάνια, σύμφωνα με μαρτυρία του) με μια σειρά από πολύχρωμες μπουκάλες οξυγόνου, ορούς, ενδοφλέβιους καθετήρες και βελόνες το «κακό παιδί» της σύγχρονης βρετανικής εικαστικής σκηνής Ντέμιαν Χερστ επιχειρεί να προσεγγίσει το «όνειρο της αθανασίας». Η Ανέτ Μέσατζερ αναρτά από την οροφή ένα σύμπαν από δίχτυα και λούτρινα ζωάκια, φωτογραφίες, υφάσματα και καθρέφτες, ένας εφιάλτης της κόρης του Αλέξανδρου Ψυχούλη ήταν η αφορμή για να δημιουργήσει ο καλλιτέχνης ένα τεράστιο μαύρο κύμα από πλαστικό κορδόνι, ενώ ο Πολ ΜακΚάρθι μάς μεταφέρει σε ένα δυσοίωνο βιολογικά τροποποιημένο μέλλον μέσα από μια ανθρώπινη μορφή με κεφάλι ντομάτας και η Ελεν Τσάντγουικ δημιουργεί έναν κήπο με φαλλικά λουλούδια που «σχηματίστηκαν» ως εξής: ουρούσε με τον σύντροφό της στο χιόνι κατά την παραμονή της στον Καναδά και έφτιαχνε καλούπια από τις κοιλότητες που δημιουργούνταν.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ. Δύο ξεχωριστές στιγμές της έκθεσης αποτελούν η νέα ανάθεση του ΝΕΟΝ, η ηχητική εγκατάσταση του Κώστα Ιωαννίδη στον χώρο του τελωνείου όπου κελαηδίσματα πουλιών συναντούν τη σφυριχτή γλώσσα της Νότιας Εύβοιας και το νερό που ρέει σε ένα ποτάμι (αδικείται λίγο από τους ήχους της κουζίνας του κυλικείου), και το δωμάτιο των σχεδίων που αποκαλύπτει τον τρόπο δημιουργίας ορισμένων από τα έργα που εκτίθενται, αλλά δεν αποτελούν μέρος της δωρεάς Δασκαλόπουλου.

Ενα ερώτημα που εγείρεται μετά το πέρας της έκθεσης αφορά το μέλλον της χρήσης του πρώην Καπνεργοστασίου που ανακαινίστηκε χάρη σε δωρεά του Δημήτρη Δασκαλόπουλου ύψους 1,2 εκατ. ευρώ, δεδομένου ότι ο κύκλος συνεργασίας ΝΕΟΝ και Βουλής ολοκληρώνεται. Θα καταφέρει η Βουλή να διατηρήσει τη διεθνή δυναμική που απέκτησε ο χώρος μέσα από τα δύο μεγάλα εικαστικά γεγονότα; «Η Βουλή ετοιμάζει ένα master plan για την αξιοποίηση του Καπνεργοστασίου στο πλαίσιο της αστικής ανάπτυξης μέσω του προγράμματος “Τεχνική Βοήθεια” του υπουργείου Περιβάλλοντος», απάντησε ο Κώστας Τασούλας σε ερώτηση των «ΝΕΩΝ». «Η προμελέτη αναμένεται να είναι έτοιμη στο τέλος του έτους και θα οδηγήσει σε χρηματοδότηση άνω των 40 εκατ. ευρώ που θα επιτρέψει να συνεχιστεί ο πολιτιστικός οργασμός στο πρώην Καπνεργοστάσιο βάσει και των απαιτήσεων των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων».