Οι κόκκινες γραμμές στη ρητορική της έντασης

Στα όρια που επιβάλλει η γραμμή της έντασης αναμένεται να συνεχίσουν να βαδίζουν οι σχέσεις Αθήνας – Αγκυρας. Η ελληνική πλευρά βρίσκεται σε επιφυλακή, δεδομένου ότι οι κινήσεις της Τουρκίας ήταν αρκετά έντονες ώστε να ενεργοποιήσουν τα αντανακλαστικά της Αθήνας και να σημάνουν συναγερμό απέναντι σε κάθε ενδεχόμενη πρόκληση. Για την Ελλάδα η λέξη-κλειδί παραμένει η ψυχραιμία, ενώ υπογραμμίζεται σε κάθε ευκαιρία η επιμονή στο διεθνές δίκαιο και η τήρηση των κανόνων καλής γειτονίας. Αναλυτές υπογραμμίζουν ότι ένα «θερμό καλοκαίρι» δεν μπορεί να αποκλειστεί, σημειώνοντας ωστόσο ότι η πρόκληση δεν είναι απαραίτητο να είναι ίδια με αυτή του 2020. Η αύξηση των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών, η προσπάθεια γκριζαρίσματος περιοχών του Αιγαίου, αλλά και μονομερών ενεργειών εφαρμογής της «Γαλάζιας Πατρίδας» είναι στα σενάρια που μπαίνουν στο μικροσκόπιο της Αθήνας.

Δεδομένου δε ότι η Τουρκία βαδίζει προς εκλογές και μάλιστα σε μία χρονιά-σύμβολο, όπως το 2023, κατά την οποία συμπληρώνονται τα 100 χρόνια από την ανακήρυξη του σύγχρονου τουρκικού κράτους, το κάθε κόμμα θεωρεί ότι έχει πολλά να αποδείξει. Η στοχοποίηση της Ελλάδας και οι εμπρηστικές δηλώσεις δείχνουν να είναι η κοινή γραμμή Ερντογάν και αντιπολίτευσης, που ανταγωνίζονται ποιος θα είναι ο πιο προωθημένος σε εθνικιστικές κορόνες. Και αν ο Ερντογάν επιδιώκει να είναι αυτός που θέλει να πείσει ότι θα ξανακάνει την Τουρκία «αυτοκρατορία», το CHΡ και ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου θέλει να αποδείξει ότι είναι όντως το κόμμα του Κεμάλ Ατατούρκ πλειοδοτώντας στις προκλήσεις αντί να κατευνάζει τα πνεύματα. Και για τους δύο τα ελληνοτουρκικά δίνουν πρόσφορο έδαφος για σύγκρουση, σε μία περίοδο μάλιστα που η Ελλάδα προβάλλει τις στενές σχέσεις της με την Ουάσιγκτον, οι οποίες στην Αγκυρα εκλαμβάνονται ως «αλλαγή ισορροπιών», που δεν έπρεπε να διαταραχθούν.

Θεσμική απάντηση. Η Αθήνα τονίζει ότι δεν θα παρασυρθεί στον βηματισμό της ρητορικής της έντασης που επιχειρεί να επιβάλει η Αγκυρα. Απαντά θεσμικά στις προκλήσεις, ενώ επιδιώκει παράλληλα διεθνοποίηση του προβλήματος και των προκλήσεων, εκτιμώντας ότι την ευνοεί και το μομέντουμ. Οι χάρτες της «Γαλάζιας Πατρίδας» καθώς και των παραβιάσεων γίνονται ντοκουμέντα αποδείξεων των τουρκικών απειλών και προκαλούν «νευρική κρίση» στην Αγκυρα, που επιχειρεί να απαντήσει με τους δικούς της χάρτες. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ωστόσο και η καταδίκη των αναθεωρητικών πολιτικών που επιδιώκουν αλλαγή συνόρων επιβάλλει την αντίστοιχη προσοχή των «συμμάχων και εταίρων» της Ελλάδας και στην απειλητική ρητορική Ερντογάν. Η τουρκική πολιτική, τόσο απέναντι στην Αθήνα όσο και στις αιτήσεις Ελσίνκι και Στοκχόλμης για ένταξη στο ΝΑΤΟ, χαρακτηρίζεται άλλωστε από πολλούς «προβληματική» για τη συμμαχία.

Αρνητικά σημάδια. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εξελίξεις προκαλούν έντονη ανησυχία σε έμπειρους διπλωμάτες που βλέπουν την κλιμάκωση της ρητορικής. Τονίζουν δε ως εξαιρετικά αρνητικό το γεγονός ότι ο Ερντογάν επέλεξε να κλείσει όλα τα κανάλια διαλόγου, ακόμα και τις συναντήσεις για τις πολιτικές διαβουλεύσεις των δύο ΥΠΕΞ, όσο και των διερευνητικών, αλλά και των συνομιλιών για τη θετική ατζέντα, με τα ερωτηματικά για την επόμενη ημέρα να είναι πολλά και επικίνδυνα.