100 μέρες πολέμου στην Ουκρανία

Εκατό ημέρες συμπληρώνονται σήμερα από την εισβολή των ρωσικών στρατευμάτων στην Ουκρανία. Ηταν 24 Φεβρουαρίου όταν, έπειτα από μήνες συγκέντρωσης στρατιωτικών δυνάμεων στα σύνορα παράλληλα με συνεχείς διαψεύσεις για οποιαδήποτε πιθανή κίνηση εις βάρος της Ουκρανίας, τα ρωσικά στρατεύματα εισέβαλλαν στη γειτονική τους χώρα. Οπως δήλωσε χθες ο ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, οι Ρώσοι έχουν αυτή τη στιγμή υπό την κατοχή τους το 20% της ουκρανικής επικράτειας.

Πριν από 100 ημέρες, οι δυτικοί αναλυτές ανέμεναν μια «γρήγορη» εισβολή. Φαίνεται ότι πράγματι υπήρξαν απόπειρες να στοχοποιηθεί ο Ζελένσκι, πιθανώς για να αντικαταστήσουν την κυβέρνησή του με μια πιο φιλική προς τη Μόσχα. Ομως εάν ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν περίμενε έναν εύκολο πόλεμο – όπως η εισβολή στην Κριμαία το 2014 -, αποδείχθηκε ότι υπολόγιζε λάθος. Η εισβολή είχε ως αποτέλεσμα την επιβολή βαριών κυρώσεων στη Ρωσία, την αίτηση ένταξης στο ΝΑΤΟ από Σουηδία και Φινλανδία και την αύξηση των τιμών καυσίμων και τροφίμων σε χώρες χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από το μέτωπο του πολέμου.

Η αντίληψη του Πούτιν για τον «ρωσικό κόσμο» ή το δικαίωμα του Κρεμλίνου να «προστατεύει» τους Ρώσους και τους ρωσόφωνους όπου κι αν βρίσκονται απέτυχε παταγωδώς στην Ουκρανία. Οι ισχυρισμοί του ρώσου προέδρου ότι οι Ρώσοι και οι Ουκρανοί είναι «ένας λαός» απορρίπτονται τώρα από σχεδόν όλους τους Ουκρανούς, ενώ μόλις μία δεκαετία πριν το 85% των Ουκρανών έλεγε ότι «αισθανόταν καλά» για τη Ρωσία και το 16% ήθελε να συγχωνευθούν τα δύο κράτη, σύμφωνα με δημοσκόπηση από το Διεθνές Ινστιτούτο Κοινωνιολογίας του Κιέβου.

Επειτα από εκατό ημέρες πολέμου, τα πράγματα έχουν αρχίσει και ξεκαθαρίζουν στα πεδία των μαχών. Οι ρωσικές δυνάμεις έχουν εξασφαλίσει μια χερσαία γέφυρα μεταξύ της περιοχής του Ντονμπάς και της Κριμαίας, την οποία, σύμφωνα με στρατιωτικούς αναλυτές, δύσκολα θα μπορέσουν να απελευθερώσουν οι Ουκρανοί. Επειτα από ταπεινωτικές ήττες γύρω από το Κίεβο και άλλες πόλεις του ουκρανικού Βορρά, το Κρεμλίνο έχει δεσμευτεί δημόσια να κατακτήσει ολόκληρη την περιοχή του Ντονμπάς – τις περιφέρειες Λουγκάνσκ και Ντονέτσκ, όπου ζουν κυρίως ρωσόφωνοι.

Οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις διεξήγαγαν μια εξαιρετικά επιτυχημένη δυναμική άμυνα κατά τη διάρκεια αυτών των 100 ημερών, χωρίς να κρατούν στατικές γραμμές, αλλά χτυπώντας τις ρωσικές δυνάμεις στα σημεία της μεγαλύτερης ευαλωτότητας. Αντεπιτίθενται όταν και όπου ήταν πραγματικά σημαντικό, όπως το αεροδρόμιο Χοστομέλ κοντά στο Κίεβο, έξω από την πόλη Μικολάιφ, που αποτελεί την πύλη προς την Οδησσό, ή οι ρωσικές γραμμές βόρεια του Χάρκοβο.

Οι επιβεβαιωμένες απώλειες όπλων και για τις δύο πλευρές είναι μικρότερες από την πραγματική έκτασή τους. Παρ’ όλα αυτά, περιγράφουν μια δραματική ιστορία. Υπολογίζεται ότι μέχρι στιγμής οι Ρώσοι έχουν χάσει πάνω από 4.000 οχήματα – μεταξύ των οποίων περισσότερα από 700 τανκς και 400 τεθωρακισμένα άρματα μάχης. Οι αντίστοιχες, επιβεβαιωμένες, απώλειες της Ουκρανίας επί του παρόντος είναι λιγότερες – συνολικά γύρω στα 1.100 στρατιωτικά οχήματα. Πολύ μεγαλύτερες είναι οι ανθρώπινες απώλειες: οι απώλειες ρώσων στρατιωτών υπολογίζονται σε 15.000 – κάποιοι κάνουν λόγο και για 45.000-60.000 τραυματίες. Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί στο 1/3 της αρχικής δύναμης που διέθεσε η Ρωσία. Οι απώλειες προσωπικού της Ουκρανίας αυξάνονται τις τελευταίες εβδομάδες και τώρα πιστεύεται ότι είναι περίπου στο 60% των ρωσικών επιπέδων. Με κάθε διαθέσιμο μέτρο, γράφουν οι «Times», είναι σαφές ότι η Ουκρανία μέχρι στιγμής κερδίζει τη μάχη της επιβίωσης απέναντι σε έναν επιθετικό γείτονα με δεκαπλάσιο μέγεθος.

Οι κρίσιμες ημερομηνίες

24 Φεβρουαρίου: Η Ρωσία εισβάλλει στην Ουκρανία από τρία μέτωπα, στη μεγαλύτερη επίθεση σε ευρωπαϊκό κράτος μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Δεκάδες χιλιάδες άτομα τρέπονται σε φυγή. Ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν ανακοινώνει μια «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» για την αποστρατιωτικοποίηση και την «αποναζιστικοποίηση» της Ουκρανίας. Ο ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι γράφει στο Twitter: «Η Ρωσία μπήκε στο μονοπάτι του κακού, αλλά η Ουκρανία αμύνεται».

26 Φεβρουαρίου: Η Δύση υιοθετεί κυρώσεις χωρίς προηγούμενο κατά της Ρωσίας και προσφέρει στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία. Οι εναέριοι χώροι είναι κλειστοί για τα ρωσικά αεροσκάφη και η Ρωσία αποβάλλεται από αθλητικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις.

27 Φεβρουαρίου: Ο Πούτιν θέτει τις πυρηνικές δυνάμεις της Ρωσίας σε κατάσταση συναγερμού, κάτι που θεωρείται  προειδοποίηση προς τη Δύση να μην επέμβει στην Ουκρανία.

28 Φεβρουαρίου: Κατά τις πρώτες ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Κιέβου και Μόσχας, η Ρωσία απαιτεί αναγνώριση της κυριαρχίας της στην Κριμαία, «αποστρατιωτικοποίηση» και «αποναζισμό» της Ουκρανίας και εγγύηση ότι η Ουκρανία δεν θα ενταχθεί ποτέ στο ΝΑΤΟ. Η Ουκρανία απαιτεί πλήρη αποχώρηση της Ρωσίας.

3 Μαρτίου: Τα ρωσικά στρατεύματα επιτίθενται στη νότια ακτή της Ουκρανίας και καταλαμβάνουν τη Χερσώνα. Προσπαθούν να συνδέσουν εδάφη που κατέχουν οι φιλορώσοι αντάρτες στην Ανατολική Ουκρανία με την προσαρτημένη από τη Ρωσία χερσόνησο της Κριμαίας. Οι ρωσικές δυνάμεις βομβαρδίζουν ανηλεώς το λιμάνι της Μαριούπολης.

4 Μαρτίου: Η Ρωσία ψηφίζει νόμο που τιμωρεί αυτό που αποκαλεί «ψευδείς ειδήσεις» σχετικά με την επίθεσή της στην Ουκρανία – την οποία αποκαλεί «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» – με φυλάκιση έως και 15 ετών.

16 Μαρτίου: Ρωσικές αεροπορικές επιδρομές ισοπεδώνουν το θέατρο της Μαριούπολης σκοτώνοντας περίπου 300 ανθρώπους που είχαν βρει καταφύγιο εκεί.  Ο Ζελένσκι μιλάει στο Κογκρέσο των ΗΠΑ και ασκεί πιέσεις στα δυτικά κοινοβούλια για περισσότερη βοήθεια.

30 Μαρτίου: Περισσότεροι από 4 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει την Ουκρανία, λέει η Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.

2-3 Απριλίου: Η Ρωσία αποσύρεται από τη Βόρεια Ουκρανία, ανακοινώνοντας ότι θα επικεντρώσει τις προσπάθειές της στην κατάκτηση του Ντονμπάς. Οι Ουκρανοί βρίσκουν δεκάδες πτώματα αμάχων σκορπισμένα στον δρόμο ή θαμμένα σε ρηχούς τάφους στο προάστιο Μπούτσα του Κιέβου, το οποίο είχαν καταλάβει οι ρωσικές δυνάμεις. Η Μόσχα απορρίπτει τις κατηγορίες για ρωσικά εγκλήματα πολέμου, λέγοντας ότι οι εικόνες των σορών είναι πλαστές.

8 Απριλίου: Επίθεση με ρουκέτα σε σιδηροδρομικό σταθμό στην πόλη Κραματόρσκ σκοτώνει τουλάχιστον 57 πολίτες που απομακρύνθηκαν από το Ντονμπάς.

14 Απριλίου: Ουκρανικοί πύραυλοι πλήττουν και βυθίζουν το ρωσικό πυραυλικό καταδρομικό «Moskva», τη ναυαρχίδα του ρωσικού στόλου στη Μαύρη Θάλασσα, ένα μεγάλο πλήγμα για τη Μόσχα.

11 Μαΐου: Οι αμερικανοί νομοθέτες ψηφίζουν ένα τεράστιο πακέτο στρατιωτικής, οικονομικής και ανθρωπιστικής βοήθειας ύψους 40 δισ. δολαρίων για την Ουκρανία.

16 Μαΐου: Η Ουκρανία ανακοινώνει ότι τα στρατεύματά της απώθησαν τις ρωσικές δυνάμεις από τα περίχωρα της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης της χώρας, του Χάρκοβο, στα ρωσικά σύνορα.

18 Μαΐου: Η Φινλανδία και η Σουηδία υποβάλλουν αίτηση για ένταξη στο ΝΑΤΟ, έπειτα από δεκαετίες αδέσμευτης στάσης, λόγω της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία.

23 Μαΐου: Ουκρανικό δικαστήριο κρίνει έναν 21χρονο ρώσο στρατιώτη ένοχο για εγκλήματα πολέμου και τον καταδικάζει σε ισόβια κάθειρξη για τον θάνατο 62χρονου αμάχου τις πρώτες ημέρες του πολέμου.

21 Μαΐου: Η μάχη για τη Μαριούπολη τελειώνει καθώς αποχωρούν από το χαλυβουργείο Αζοφστάλ οι τελευταίοι ουκρανοί μαχητές. Σχεδόν 2.500 ουκρανοί στρατιώτες παραδίδονται στους Ρώσους.

30 Μαΐου: Οι ηγέτες της ΕΕ συμφωνούν σε μερική απαγόρευση των περισσότερων εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου ως μέρος του έκτου πακέτου κυρώσεων.

31 Μαΐου: Τα ρωσικά στρατεύματα καταλαμβάνουν μέρος της πόλης Σεβεροντόνετσκ στην Ανατολική Ουκρανία, πλησιάζοντας έτσι τον στόχο του πλήρους ελέγχου του Λουγκάνσκ.

1 Ιουνίου: Η Ρωσία επικρίνει την απόφαση των ΗΠΑ να παραδώσουν προηγμένα συστήματα πυραύλων στην Ουκρανία, προειδοποιώντας ότι αυτό θα μπορούσε να διευρύνει τον πόλεμο και να αυξήσει τον κίνδυνο άμεσης σύγκρουσης με την Ουάσιγκτον. Ο υπουργός Εξωτερικών Αντονι Μπλίνκεν λέει ότι η Ουκρανία έδωσε διαβεβαιώσεις ότι δεν θα χρησιμοποιήσει τα συστήματα εναντίον στόχων σε ρωσικό έδαφος.