«Τίποτα αναπάντητο» αλλά με «ψυχραιμία»

Οι έξι λέξεις «ψυχραιμία της ισχύος, αυτοπεποίθηση του δικαίου», τις οποίες επέλεξε σε μια αποστροφή του ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αποτυπώνουν το γενικό περίβλημα για τον τρόπο απάντησης της Αθήνας προς την Τουρκία στη φάση έξαρσης της έντασης με σχεδόν καθημερινή εριστική ρητορική από την κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Επειτα από διαδοχικές επαφές τις τελευταίες τρεις εβδομάδες με ενημέρωση περιφερειακών συμμάχων και εταίρων στην ΕΕ για την τουρκική προκλητικότητα, ο Μητσοτάκης αποφάσισε διπλή παρέμβαση από Βρυξέλλες και Ρότερνταμ για να σηκώσει ουσιαστικά το γάντι που συνέχισε και χθες να του πετά ο τούρκος πρόεδρος – ακόμα και επί προσωπικού, κλείνοντας όλα τα κανάλια επικοινωνίας. Η τακτική της διεθνοποίησης του ζητήματος «με ψυχρό τρόπο», δηλαδή με προβολή στοιχείων στη βάση του διεθνούς δικαίου και συνθηκών, θα συνεχιστεί μπροστά σε δύο προγραμματισμένους προς το παρόν σταθμούς του Ιουνίου. Ο πρώτος είναι η Σύνοδος Κορυφής των 27 στις Βρυξέλλες (23-24 Ιουνίου), κατά την οποία η Αθήνα δεν θέλει απλώς επίσημη συζήτηση για την Τουρκία αλλά θα διεκδικήσει επιπλέον και ρητή καταδίκη των ενεργειών της στο κείμενο συμπερασμάτων, εφόσον η Αγκυρα επιμείνει στην ίδια στρατηγική. Ο δεύτερος σταθμός είναι η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη (28-30 Ιουνίου), με τον Μητσοτάκη να προτάσσει ήδη τη σημασία αποφυγής αστάθειας στη νοτιοανατολική πτέρυγα του NATO. «Είμαι βέβαιος ότι ορισμένοι στη Ρωσία θα χαίρονταν ιδιαίτερα εάν συνέβαινε αυτό…», όπως το έθεσε από την Ολλανδία.

Ως «σταθμός», υπό την έννοια της προβολής συμβολισμών, ερμηνεύεται και η απόφαση του Πρωθυπουργού για περιοδεία – εξπρές, σήμερα, σε Κω και Ψέριμο, όπου αναμένονται επαφές με αυτοδιοικητικούς, φορείς και κατοίκους, πριν από τη μετάβασή του το απόγευμα στην Αστυπάλαια. Τα Δωδεκάνησα βρίσκονται στο στόχαστρο του μπαράζ τουρκικών προκλήσεων και εσχάτως του κυβερνητικού εταίρου του Ερντογάν, Ντεβλέτ Μπαχτσελί. Η Κως μαζί με άλλα μεγάλα κατοικημένα νησιά περιλαμβάνεται στον «χάρτη» των τουρκικών υπερπτήσεων, που ο Πρωθυπουργός και τα υπουργεία Αμυνας και Εξωτερικών παρουσιάζουν πια στους συνομιλητές τους, χτυπώντας επίσης το τουρκικό «δόγμα» της «Γαλάζιας Πατρίδας». Αυτό που ο Μητσοτάκης χαρακτήρισε «φαντασιώσεις περί χαμένων αυτοκρατοριών και προβολή ισχύος που δεν συνάδει με τη διεθνή τάξη». Ο ίδιος από το Μαστιχάρι της Κω θα μεταβεί στην ακριτική Ψέριμο, πέντε χρόνια μετά την τελευταία επίσκεψή του. Τότε, χειμώνας του 2017, είχε βρεθεί μεταξύ άλλων στο φυλάκιο του νησιού για σήματα στήριξης της πολιτείας στους κατοίκους και εμπιστοσύνης της κοινωνίας στις Ενοπλες Δυνάμεις.

Αναδίπλωση από Βερολίνο  

Στο μεταξύ, η καγκελαρία της Γερμανίας στον απόηχο της συνάντησης του Μητσοτάκη με τον Ολαφ Σολτς προέβη σε αναδίπλωση υπέρ της Ελλάδας, καθώς άφησε στην άκρη τις δηλώσεις ίσων αποστάσεων που δεν άρεσαν στην Αθήνα. Στο φόντο των τουρκικών αναφορών αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας σε νησιά του Αιγαίου εστάλη χθες σαφές μήνυμα στην Αγκυρα: «Η αμφισβήτηση της κυριαρχίας χωρών – μελών της ΕΕ για μας δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή». Σύμφωνα με τον αναπληρωτή κυβερνητικό εκπρόσωπο Βόλφγκανγκ Μπίχνερ, ο καγκελάριος Σολτς «είναι της άποψης ότι, ειδικά στη σημερινή συγκυρία, είναι επιβεβλημένο όλοι οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ να αποφύγουν τις μεταξύ τους προκλήσεις. Η παραβίαση του ελληνικού εναέριου χώρου και οι πτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά δεν είναι εντάξει. Και το κλείσιμο της πόρτας σε συνομιλίες με άλλους συμμάχους είναι αντιπαραγωγικό και αντιστρατεύεται το πνεύμα της Συμμαχίας». Ο ίδιος υπογράμμισε τη σημασία «αναζήτησης κοινών λύσεων με διάλογο και σε πνεύμα σχέσεων καλής γειτονίας», τονίζοντας ότι τα προβλήματα δεν λύνονται «με κλιμάκωση εντάσεων». Προσέφερε δε την υποστήριξη της Γερμανίας εκ νέου, «στον βαθμό που αυτό θα κριθεί χρήσιμο από τις δύο πλευρές».

Είναι σαφές ότι το Μαξίμου θα επιμείνει στο τρίπτυχο «συμμαχίες, διεθνές δίκαιο, αποτρεπτική ικανότητα», ενώ το υπουργείο Εξωτερικών έδειξε σε στρατηγική ψυχραιμίας αλλά και απαντήσεων σε παράλογα επιχειρήματα. Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του υπουργείου Αλέξανδρο Παπαϊωάννου, «δεν παρασυρόμαστε από την έξαρση της τουρκικής ρητορικής ούτε από την έξαρση των προκλητικών ενεργειών, αντιδρούμε πάντα με ψυχραιμία, αλλά δεν αφήνουμε τίποτα αναπάντητο». Κατά τον ίδιο, η Ελλάδα με την επιστολή στον ΟΗΕ αποδομεί τους ισχυρισμούς της τουρκικής πλευράς και η τουρκική ρητορική αποτελεί «αντίδραση αυτών των ενεργειών μας». Επιπλέον ο ίδιος, αναφερόμενος στις επαφές του Νίκου Δένδια στα Βαλκάνια, σημείωσε ότι το κεντρικό μήνυμα είναι ότι δεν πρέπει να χαθεί το μομέντουμ και ότι η ευρωπαϊκή πορεία «είναι προς όφελος της περιοχής γιατί αποφεύγεται η παρείσφρηση άλλων αποσταθεροποιητικών δυνάμεων».

Τα έβαλαν και με τους Γερμανούς

Εν τω μεταξύ χθες έντονη ήταν η αντίδραση της τουρκικής πλευράς μετά τη στροφή και στήριξη Σολτς σε Ελλάδα. «Καταδικάζουμε έντονα και απορρίπτουμε τις αβάσιμες δηλώσεις κατά της χώρας μας από την καγκελαρία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Είναι απαράδεκτο να πέφτει η Γερμανία στην παγίδα πρόκλησης της Ελλάδας και να συμμετέχει στη συκοφαντική εκστρατεία της χώρας μας. Θα συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε την κυριαρχία μας ενάντια στην παραβίαση του εναέριου χώρου της χώρας μας από την Ελλάδα, παρενοχλώντας τα αεροσκάφη μας στον εναέριο και διεθνή εναέριο χώρο της χώρας μας, αγνοώντας τους συμμάχους του ΝΑΤΟ», ήταν μια αποστροφή του τουρκικού ΥΠΕΞ που επίσης εξαπέλυε επίθεση στη χώρα μας σημειώνοντας ότι «η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στον κόσμο που διεκδικεί μεγαλύτερο εναέριο χώρο από τα χωρικά της ύδατα. Με βάση αυτόν τον παράνομο ισχυρισμό, θα ήταν ανακριβές να χαρακτηριστούν πτήσεις εντός 6-10 μιλίων από τον διεθνή εναέριο χώρο ως παραβίαση του ελληνικού εναέριου χώρου».

Αναφορικά με τις αιτιάσεις του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, επισημάνθηκε πάντως χθες από διπλωματικές πηγές μας ότι οι θέσεις της Ελλάδας «εδράζονται στο Διεθνές Δίκαιο, είναι γνωστές και αποδεκτές από τους εταίρους και συμμάχους μας, οι οποίοι αναγνωρίζουν τον ρόλο της χώρας μας ως πόλο ασφάλειας και σταθερότητας στην περιοχή».

Διεθνοποίηση από Σακελλαροπούλου

Τους κινδύνους για περαιτέρω αποσταθεροποίηση της ευρύτερης περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου τόνισε και η Κατερίνα Σακελλαροπούλου από τη Λετονία. Στις κοινές δηλώσεις με τον ομόλογό της Εγκιλς Λέβιτς, η Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι «όπως ακριβώς η χώρα σας, εδώ και χρόνια, είχε επίγνωση και προειδοποιούσε τη διεθνή κοινότητα για τη συμπεριφορά της Ρωσίας, το ίδιο και η χώρα μου αντιμετωπίζει τη διαρκή αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας, η οποία όλο και κλιμακώνει την παραβατική δραστηριότητά της, υπονομεύοντας τις σχέσεις καλής γειτονίας και χρησιμοποιώντας εμπρηστική ρητορική και απειλές». Προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα, μίλησε για τους παραλληλισμούς ανάμεσα στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και στην τουρκική εισβολή στην Κύπρο, επαναλαμβάνοντας την προσήλωση της Ελλάδας σε μια αμοιβαία αποδεκτή λύση για το Κυπριακό, «εντός του δεσμευτικού για όλους» πλαισίου των σχετικών αποφάσεων.