«Ο Πούτιν έχει επαναπροσδιορίσει τους στόχους του»

Δεν αποκλείει ο Ιβάν Κράστεφ, ο επιφανής πολιτικός επιστήμονας και αρθρογράφος των «New York Times», το ενδεχόμενο να σταματήσει ο Πούτιν τη ροή φυσικού αερίου στην Ευρώπη ως αντίποινα για την ένταξη της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ και να μετακινήσει πυρηνικά όπλα γύρω από τη Σκανδιναβία και τη Βαλτική. Μιλώντας στα «ΝΕΑ» μέσω Zoom λίγες ημέρες μετά τη συνάντησή μας στο Salzburg Global Europe, ο ειδικός στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη προβλέπει ακόμα ότι μέχρι το φθινόπωρο δεν θα υπάρξει σημαντική πρόοδος στην εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία, ενώ δηλώνει ότι ενώ με την Κριμαία οι Ρώσοι χειροκρότησαν τον ηγέτη τους, τώρα δεν υπάρχει κάτι για χειροκρότημα.

«Ο Πούτιν έχει ξεκάθαρα επαναπροσδιορίσει τους στόχους του στον πόλεμο. Δεν μιλάει πλέον για Κίεβο. Οταν και αν υπάρξουν διαπραγματεύσεις, η Ρωσία θα στηρίξει την επιτυχία στην κατάκτηση ολόκληρης της περιοχής του Ντονμπάς. Οι Ουκρανοί φαίνεται ότι θα διαπραγματευθούν, αλλά για αυτούς τα όρια θα πρέπει να είναι εκεί που ήταν στις 24 Φεβρουαρίου. Και οι δύο πλευρές βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο και το ζήτημα είναι ποιον θα ευνοήσει ο χρόνος. Η επίθεση στην Οδησσό δείχνει ότι η Ρωσία θέλει να αποκόψει την Ουκρανία από τη θάλασσα. Οι Ουκρανοί θα αποκτήσουν καλύτερα και περισσότερα όπλα. Η Ρωσία αναμενόταν να κινητοποιήσει περισσότερα στρατεύματα, κάτι που δεν έκανε ο Πούτιν στην ομιλία του στις 9 Μαΐου, οπότε αν η Ρωσία συνεχίσει να μάχεται με τα στρατεύματα που έχει ήδη στην Ουκρανία, θα πρέπει να περιμένουμε παρατεταμένη σύγκρουση. Μέχρι την αρχή του φθινοπώρου, ίσως υπάρξουν κάποιες διαπραγματεύσεις, αλλά δεν βλέπω σημαντική πρόοδο. Ο πόλεμος δεν έχει εξαντληθεί με στρατιωτικούς όρους. Οι δύο πλευρές έχουν την αίσθηση ότι θα βρίσκονται σε καλύτερη διαπραγματευτική θέση σε λίγους μήνες. Θα έχουμε στην αρχή του φθινοπώρου μια κατάσταση η οποία θα είναι παρόμοια με τη σημερινή» προβλέπει ο Κράστεφ. «Ο Πούτιν δεν αποκαλύπτει τους στόχους του, επικεντρώνεται στην ένταση του πολέμου, στην ανθεκτικότητα της ρωσικής πλευράς. Η Ευρώπη από την πλευρά της είναι έτοιμη να στηρίξει κάθε προσπάθεια ειρήνης που θα θελήσουν οι Ουκρανοί, αλλά η Ευρώπη δεν είναι διαπραγματευτικός μηχανισμός. Και το ερώτημα είναι τι θα κάνουν Σουηδία και Φινλανδία. Δεν νομίζω ότι οι Αμερικανοί είναι ενθουσιασμένοι με την απόφαση της Φινλανδίας. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η ουκρανική κρίση έχει αλλάξει τη φύση των συνόρων μεταξύ Ρωσίας και Δύσης. Πριν είχαμε γκρίζες περιοχές. Η Ουκρανία ήταν μία, Φινλανδία και Σουηδία ήταν αποστρατιωτικοποιημένα σύνορα. Μετά την εισβολή του Πούτιν τα σύνορα είναι εξαιρετικά στρατιωτικοποιημένα. Δεν υπάρχει κάτι μεταξύ Ρωσίας και Δύσης. Ή είσαι με τη Δύση, στο ΝΑΤΟ, ή είσαι, όπως η Λευκορωσία, στη σφαίρα της Ρωσίας. Η Ρωσία θα δείξει τη δυσαρέσκειά της με την απόφαση της Φινλανδίας. Θα δούμε ίσως μετακίνηση πυρηνικών όπλων γύρω από τη Φινλανδία και τις Βαλτικές χώρες» λέει ο ειδικός, ο οποίος στη φετινή Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου είχε συντονίσει συζήτηση στην οποία συμμετείχε ο έλληνας πρωθυπουργός.

Θα υπάρξει διακοπή του ρωσικού αερίου; τον ρωτάμε. «Αν ο Πούτιν θέλει να επηρεάσει την ευρωπαϊκή πολιτική, θα πρέπει να διακόψει το φυσικό αέριο τώρα. Σε έξι μήνες η Ευρώπη θα είναι καλύτερα προετοιμασμένη. Αλλά δεν είναι εύκολο να αντικαταστήσει την Ευρώπη ως σημαντικό πελάτη. Θα χάσει χρήματα. Κάθε χώρα προσπαθεί τώρα να έχει ασύμμετρο αντίκτυπο από τις κυρώσεις. Δεν μπορώ να αποκλείσω ότι ο Πούτιν θα δηλώσει πως “αν η Φινλανδία ενταχθεί στο ΝΑΤΟ τότε θα σταματήσουμε την προμήθεια φυσικού αερίου”» λέει ο Κράστεφ, ο οποίος διαθέτει πολυετή θητεία σε κορυφαία πανεπιστήμια διεθνώς, είναι πρόεδρος του Κέντρου Φιλελεύθερων Στρατηγικών στη Σόφια και μόνιμο μέλος στο Ινστιτούτο Ανθρωπιστικών Επιστημών στη Βιέννη. Οπως λέει, «ο πόλεμος αυτός κινείται σε τρία επίπεδα, που αλληλοεπηρεάζονται». Υπάρχει ο στρατιωτικός πόλεμος στο έδαφος της Ουκρανίας, ο οικονομικός πόλεμος λόγω κυρώσεων, αλλά και ο πόλεμος της πληροφόρησης, που επηρεάζει την κοινή γνώμη.

«Η σύρραξη γίνεται με μια πυρηνική δύναμη. Δεν θέλουμε να φτάσει η Ρωσία να σκεφθεί τη χρήση πυρηνικών όπλων, οπότε πιέζεις με κυρώσεις, οι οποίες όμως πλήττουν και τη δική σου οικονομία και χρειάζεται να υπομείνεις τον πόνο για να ικανοποιήσεις τους στόχους. Κανένας δεν περιμένει οι Ευρωπαίοι να βάλουν το χέρι στη φωτιά όπως ο ρωμαίος στρατηγός Gaius Mucius Scaevola. Αλλά οι Ρώσοι ενδιαφέρονται να γνωρίζουν αν οι Ευρωπαίοι θα υπομείνουν τις αρνητικές επιπτώσεις των κυρώσεων, αν θα επιδείξουν ανθεκτικότητα. Το πώς επηρεάζεται η κοινή γνώμη παίξει ρόλο». Το αντίστοιχο συμβαίνει με τη ρωσική κοινή γνώμη. Ο Κράστεφ συγκρίνει την τωρινή κατάσταση με το τι έγινε το 2014 στην Κριμαία. «Ενώ στην Κριμαία οι Ουκρανοί δεν πολέμησαν, τώρα επιδεικνύουν ισχυρή αντίσταση. Αυτό διαφοροποιεί τις δύο περιπτώσεις και επηρεάζει επίσης την αντίδραση της ρωσικής κοινής γνώμης. Πώς θα αντιδράσουν στο ότι ο Πούτιν δεν κερδίζει όπως θα ήθελε; Πώς θα αντιδράσουν στις οικονομικές κυρώσεις, στο ότι τα παιδιά τους θα σταλούν να πολεμήσουν; Στον πόλεμο αυτόν η κοινή γνώμη μπορεί να είναι αποφασιστικός παράγοντας. Ο Ζελένσκι κινητοποίησε την ουκρανική κοινή γνώμη σε σημείο που κανένας δεν περίμενε, ούτε ο Πούτιν, για να διατηρήσει την αντίσταση».

Εχει όμως η ρωσική κοινή γνώμη αρκετή πληροφόρηση; τον ρωτάμε. «Το ότι υπάρχει καταπίεση στη Ρωσία δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει κοινή γνώμη. Το ότι ο Πούτιν διστάζει να κινητοποιήσει περισσότερους στρατιώτες λέει κάτι. Η ομιλία του στις 9 Μαΐου έδειξε ότι δεν μπορεί να εξηγήσει στους Ρώσους τι κάνει στην Ουκρανία. Η ομιλία ήταν όπως αυτή που έκανε την πρώτη μέρα του πολέμου. Εξήγησε γιατί αποφάσισε να εισβάλει. Δεν έχει αφήγημα. Με την Κριμαία το κοινό χειροκρότησε τον ηγέτη του. Τώρα δεν υπάρχει κάτι για χειροκρότημα. Παράλληλα έχει αποκαλυφθεί η αδυναμία της στρατιωτικής μηχανής της Ρωσίας παρά τις επενδύσεις. Προκαλεί έκπληξη στους Ρώσους. Πολλοί Ρώσοι αναρωτιούνται αν ο Πούτιν ξέρει τι κάνει, γιατί δεν κερδίζει. Στις αυταρχικές κοινωνίες οποιαδήποτε ένδειξη αδυναμίας είναι μεγάλο πρόβλημα» επεξηγεί.