Και τώρα, {LF}πάλι ΠΑΣΟΚ

Θυμάμαι μια αφίσα από την προεκλογική εκστρατεία του ΠΑΣΟΚ, το 1985 – όχι από τη σειρά με τη «μικρή Αννούλα» που κόμιζε άνθη και ελπίδες και την οποία είχε ανεβάσει στο «μπαλκόνι» ο Ανδρέας Παπανδρέου, στην ομιλία του στο Σύνταγμα. Αυτή ήταν πιο τσεκουράτη και διατύπωνε μια αδιαπραγμάτευτη σιγουριά. Μια φράση μόνο. «Και τώρα, πάλι ΠΑΣΟΚ». Σχολιάζαμε, «γελαστικά», τότε ότι το μήνυμα είχε κάτι το επιθεωρησιακό. Δηλαδή ότι αυτό λέγεται σε σκηνή από κομπέρ και μετά βγαίνει η Αννα Καλουτά. Δεν βαριέσαι, η αισθητική εκείνης της εποχής είχε, ούτως ή άλλως, στοιχεία επιθεώρησης που αποτυπώθηκαν και σε πασοκικά στιγμιότυπα. Από εξώφυλλα περιοδικών με τα ζεϊμπέκικα του Κατσιφάρα έως τη μνημειώδη φωτογραφία από τη βάφτιση στην Ηλεία όπου οι καλεσμένοι κρατούσαν, μέσα στην εκκλησία, πλακάτ του ΠΑΣΟΚ.

Ξαναθυμήθηκα τη φράση με αφορμή την καθολική, σχεδόν, επικράτηση του ονόματος ΠΑΣΟΚ (έστω και με «ουρά» το ΚΙΝΑΛ που, πάω στοίχημα, σε λίγο ουδείς θα το αναφέρει) και της ολικής επαναφοράς του πράσινου ήλιου στην ψηφοφορία της περασμένης Κυριακής. Μια επιλογή που βγάζει το κόμμα (καλά, το κίνημα) από την οιδιπόδεια περίοδο των τελευταίων χρόνων. Διότι ναι μεν ο θείος Ζίγκμουντ λέει ότι για να απαλλαγείς από τις ενοχές σου πρέπει να «σκοτώσεις» τον μπαμπά σου – και τι πιο εύκολο από το να κάνεις αλλάζοντας το όνομά σου – αλλά κάποιοι «μπαμπάδες» και κάποια ονόματα είναι πολύ σκληρά για να πεθάνουν.

Το ΠΑΣΟΚ, μιλώντας με όρους marketing,είναι το πιο δυνατό πολιτικό brand, όχι μόνο στη μεταπολιτευτική αλλά και στη μεταπολεμική Ελλάδα. (Αλλη ιστορία το ΚΚΕ, έχει το σφυροδρέπανο που είναι διεθνές trade mark). Ταυτίστηκε καταλυτικά με τη δεκαετία του 1980, τη δεκαετία των μεγάλων αλλαγών και των μεγάλων «αποστάσεων» σε όλα τα επίπεδα. Με πλήρη επίγνωση ότι μπορεί να φάω ξύλο από πολιτικούς αναλυτές, θα το σύγκρινα, σε αυτόν τον επιθεωρησιακό τόνο που λέω πιο πάνω, με τη Βουγιουκλάκη που ταυτίστηκε με την ιλουστρασιόν φωτογραφία της μεταπολεμικής πορείας της χώρας. Θυμάμαι εκλογικές αναμετρήσεις, του 2007 για παράδειγμα, που το ΠΑΣΟΚ ήταν το σταρ ακόμη και στη νίκη της Νέας Δημοκρατίας.

Ναι, συμφωνώ. Ταυτίστηκε και με σκάνδαλα, με αμετροέπεια, με τη μετάλλαξη της ιδεολογίας σε νοοτροπία, με «πασοκίλα», με όλα εκείνα τα ντεραπαρίσματα που είναι αναπόφευκτα όταν τρέχεις με 200 χιλιόμετρα. Και, στα ύστερα, γραφικοποιήθηκε με ένα είδος χιούμορ μέσα από το οποίο κάποιοι προσπάθησαν, τάχα, να το περισώσουν τονίζοντας τις υπερβολές του. Εκ των «καταγραφέντων εκλογικών αποτελεσμάτων» ωστόσο, προκύπτει ότι το πλήρωσε ίσως και πιο ακριβά απ’ ό,τι του αναλογούσε. Ετσι συμβαίνει όταν κάτι είναι ραμμένο τόσο σταθερά στη φόδρα της συλλογικής συνείδησης, ακόμη και από αυτούς που το επικρίνουν. Γιατί, όπως λέει η Μαριλού στην «Τούρτα της μαμάς», «όλοι, με έναν τρόπο, υπήρξαμε ΠΑΣΟΚ κάποια στιγμή στη ζωή μας».