«Είδα την ‘‘κουζίνα’’ από μέσα, ξέρω πώς λειτουργεί»

«Είδα την “κουζίνα” από μέσα, ξέρω πώς λειτουργεί». Και λέγοντας «κουζίνα», ο Ιγκόρ Βολόμπουεφ εννοεί τον ισχυρό, ύπουλο, πανταχού παρόντα προπαγανδιστικό μηχανισμό του Κρεμλίνου. Ρώσος υπήκοος γεννημένος στην Ουκρανία, ο 50χρονος Βολόμπουεφ βρίσκεται σήμερα στο Κίεβο. Εγκατέλειψε τη Μόσχα στις αρχές Μαρτίου, αφήνοντας πίσω του τη μισή ζωή που έζησε στη Ρωσία και έναν άνετο θώκο. «Τα τελευταία έξι χρόνια ήμουν αντιπρόεδρος της Gazprombank. Και τα 16 προηγούμενα χρόνια εργαζόμουν στην Gazprom» δήλωσε στον ανταποκριτή της ιταλικής εφημερίδας «La Repubblica». Gazprom και Gazprombank, ο ρωσικός ενεργειακός γίγαντας και η τράπεζα μέσω της οποίας γίνονται οι πληρωμές για την πώληση φυσικού αερίου προς την Ευρώπη: η καρδιά της ρωσικής χρηματοπιστωτικής ισχύος.

O Βολόμπουεφ κατάγεται από την Ακτίρκα, στην επαρχία Σούμσκα της Βορειοανατολικής Ουκρανίας: εκεί ζούσε ο πατέρας του όταν ξέσπασε ο πόλεμος. Στις 24 Φεβρουαρίου όλοι του οι παιδικοί φίλοι άρχισαν να του γράφουν, να του τηλεφωνούν, να του στέλνουν βίντεο από τα καταφύγια. Ενας τού είπε πως θα έπρεπε να ντρέπεται για την άνετη ζωή του στη Ρωσία. «Εκείνη τη στιγμή αποφάσισα πως έπρεπε να φύγω». Δεν είπε σε κανέναν πού πήγαινε και γιατί, έφυγε μόνος, για την οικογένεια που άφησε στη Ρωσία δεν θέλει να μιλάει. Σκόπευε να πολεμήσει μαζί με τις ουκρανικές δυνάμεις, του εξήγησαν όμως πως αυτό δεν ήταν δυνατό αφού δεν έχει στρατιωτική εμπειρία. «Σκέφτομαι να βοηθήσω με άλλον τρόπο. Με το παρελθόν μου ως δημοσιογράφου, μπορώ να πολεμήσω τη ρωσική προπαγάνδα. Στην Gazprom ήμουν υπεύθυνος διδασκαλίας “πολιτικής της ενημέρωσης”. Γνωρίζω την “κουζίνα” εκ των έσω…» λέει.

Η ομάδα του, επισημαίνει ο Βολόμπουεφ, πραγματοποιούσε προπαγανδιστικές επιχειρήσεις όχι μόνο εναντίον αντίπαλων ουκρανικών επιχειρήσεων αλλά εναντίον ολόκληρης της Ουκρανίας, «της πιο σημαντικής χώρας για τη διαμετακόμιση ρωσικού αερίου. Το κέντρο ελέγχου είναι και ήταν ανέκαθεν το γραφείο του προέδρου. Ενας από τους άνδρες που κινούσε τα νήματα ήταν ο Αλεξέι Γκρόμοφ», ο αναπληρωτής προσωπάρχης του Πούτιν. «Στη διάρκεια του πολέμου του αερίου του 2008-2009, ο βασικός στόχος της υπηρεσίας Τύπου στην οποία ήμουν υπεύθυνος ήταν να καταδείξει πως τα ουκρανικά εργοστάσια είχαν πολύ υψηλή συχνότητα αστοχίας, ότι το Κίεβο δεν επένδυε στον εκσυγχρονισμό και άρα ότι ήταν πιο συνετή η παράκαμψή τους. Ενας τρόπος απαξίωσης της Ουκρανίας και υπονόμευσης του στάτους της ως βασικής διαμετακομιστικής χώρας. Κάναμε πολύ θόρυβο για το τίποτα. Προκειμένου να επιβεβαιώσουμε τη μεγάλη συχνότητα αστοχίας, παίρναμε μικρές περιπτώσεις και τις παρουσιάζαμε ως συστηματικές, υποστηρίζοντας πως οι σωλήνες ήταν σάπιοι και σκουριασμένοι. Η αλήθεια; Τα στοιχεία για τα ρωσικά εργοστάσια δεν είναι καλύτερα από εκείνα για τα ουκρανικά».

Τις εντολές για αυτές τις επιχειρήσεις τις έδινε, σύμφωνα με τον Βολόμπουεφ, ο CEO της Gazprom, Αλεξέι Μίλερ. «Τις λάμβανε απευθείας από το Κρεμλίνο. Ενδύαμε τις επιχειρήσεις με έναν μανδύα οικονομικής αντιπαράθεσης, στην πραγματικότητα όμως ο πόλεμος του αερίου ήταν συνέπεια των προβλημάτων που είχε η ρωσική ηγεσία με το Κίεβο: της Πορτοκαλί Επανάστασης, του Βίκτορ Γιούσενκο στην εξουσία, της επιθυμίας τους να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ. Μεταξύ άλλων, λάβαμε εντολές να αποδείξουμε πως η Ουκρανία έκλεβε φυσικό αέριο από τη Ρωσία». Με ποιον τρόπο; «Χειραγωγώντας την πραγματικότητα». Ο Ιγκόρ Βολόμπουεφ είναι κάθετος, το Κρεμλίνο «λέει ψέματα συνέχεια. Ισχυρίζονται πως τις ουκρανικές πόλεις τις βομβαρδίζουν οι ουκρανικές δυνάμεις και ο ρωσικός λαός τούς πιστεύει. Ας μην ξεχνάμε ποτέ τον βασικό κανόνα: οποιαδήποτε πληροφορία προέρχεται από επίσημες ρωσικές πηγές είναι αυτομάτως ψέμα μέχρι αποδείξεως του εναντίου». Και μια τελευταία προειδοποίηση προς τους πολίτες της Ευρώπης: όταν δούλευε στη Μόσχα «ήξερα πως είχαν επενδυθεί εκατομμύρια δολάρια στη δωροδοκία “πρακτόρων πληροφοριών” προκειμένου να διασπείρουν στα ΜΜΕ μια φιλοκυβερνητική άποψη. Από ό,τι φαίνεται, ο μηχανισμός αυτός παραμένει σε ισχύ».