Πολιτική ουσία: Το νέο μεγάλο στοίχημα

Το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, που πια από όλους θα λέγεται μόνο ΠΑΣΟΚ, τουλάχιστον ξεχωρίζει, συγκριτικά με τα άλλα ελληνικά κόμματα, από πλευράς εσωκομματικής δημοκρατίας. Οι διαδικασίες είναι πραγματικά ανοιχτές, η προσέλευση σε αυτές αθρόα, οι διαφορετικές απόψεις ανεκτές, η προσωποποίηση δεν καταλήγει σε απόλυτο ηγεμονισμό, το κλίμα δεν ολισθαίνει στην εχθροπάθεια και τη χυδαιότητα. Η κατάσταση αυτή θα μπορούσε να θεωρηθεί και κατάκτηση, καθώς ούτε δεδομένη εντός του ελληνικού πολιτικού συστήματος είναι, ούτε χαρακτήριζε το συγκεκριμένο κόμμα στα χρόνια της ηγεμονικότητάς του.

Από εκεί και πέρα, όπως αποδεικνύει η χθεσινή προετοιμαστική του Συνεδρίου εσωκομματική διαδικασία, το μεγάλο ζητούμενο είναι η πολιτική ουσία. Καλές οι επιλογές προσώπων, χρήσιμη η συμμετοχή της βάσης, απαραίτητη η από καιρού εις καιρόν προσπάθεια αναδιοργάνωσης, όμως το σημερινό ΠΑΣΟΚ αναζητά ανάσα και πυξίδα, άρα έχει κυρίως ανάγκη από άλλα πράγματα: Πολιτική ταυτότητα πέρα από οριοθετήσεις με βάση ξεπερασμένα σχήματα. Θέσεις στα μεγάλα ζητήματα, υπό την έννοια των επιλογών και όχι των συνθημάτων ή των τοποθετήσεων σε σχέση με τους αντιπάλους. Δημιουργία αίσθησης στην κοινωνία για τις αξίες και τους στόχους που πρεσβεύει και για την υπεροχή ή έστω τη χρησιμότητά τους. Απόδειξη ωριμότητας μέσα από τις περιπέτειες, κυρίως δε τις υποχωρήσεις.

Από αυτή την άποψη, μένει ακόμα πολύς δρόμος να διανυθεί και δεν έχουν καν φανεί τα εργαλεία με τα οποία θα μπορέσει να διανυθεί. Η νέα ηγεσία έχει νωπή νομιμοποίηση και δεν αμφισβητείται από κανέναν, η δε αρχική ενασχόληση με οργανωτικά θέματα και με τοποθετήσεις προσώπων που θα ενσαρκώσουν το νέο στίγμα δεν είναι ούτε πρωτοφανής ούτε παράλογη. Η δουλειά, ωστόσο, που γίνεται σχετικά με την εξειδίκευση του στίγματος είναι, στα μάτια μου, ανεπαρκής. Το να ξαναγυρνάς στο ΠΑΣΟΚ, και μάλιστα ως πρώτο συνθετικό, και να επικαλείσαι τη σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία δεν αρκεί. Οπως, ασφαλώς, και το να παίρνεις αποστάσεις, συχνά με λογική υποδεκάμετρου και όχι βάσει θέσεων ή αρχών, από τα δύο σήμερα εμφανιζόμενα ως κυβερνητικά κόμματα. Η σοσιαλδημοκρατία δεν είναι αυτή που ήξερε η Ελλάδα και η Ευρώπη ως πριν από τις απανωτές – υπαρξιακές για την πολιτική και ιδίως για τα μη συντηρητικά κόμματα – κρίσεις, των οποίων επιφαινόμενα είναι οι Δίδυμοι Πύργοι, η χρηματοπιστωτική κατάρρευση, η πανδημία, ο πόλεμος και ουσία οι κρίσεις του καπιταλισμού, του κράτους δικαίου, του κράτους πρόνοιας, της παγκοσμιοποίησης, της διεθνούς συνύπαρξης. Επιπλέον, στην Ελλάδα, το ΠΑΣΟΚ φέρει το βάρος να πείσει ότι ο διεθνής όρος που προκάλεσε με τη ραγδαία πτώση του – «pasokification» – δεν ισχύει πλέον και είναι πολιτικά αναστρέψιμος. Βασικό δε κριτήριο αυτού δεν είναι ούτε οι εσωτερικές αναδιοργανώσεις, ούτε οι ονοματοδοσίες, ούτε οι μετρήσεις γνώμης. Ζητείται ουσία – και δεν είναι ακόμα αργά, αλλά ούτε είναι εύκολο, να βρεθεί.