«Ο Πούτιν θέλει να βρει έναν τρόπο για να φανεί νικητής»

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει χάσει το ενδιαφέρον του για τις διπλωματικές προσπάθειες με στόχο τον τερματισμό του πολέμου με την Ουκρανία και αντ’ αυτού φαίνεται έτοιμος να καταλάβει όσο το δυνατόν περισσότερο έδαφος, σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσαν χθες οι «Financial Times», στηριγμένες σε πηγές που έχουν γνώση για τα όσα διαμείβονται στο Κρεμλίνο.

Ο ρώσος πρόεδρος, ο οποίος εξέταζε σοβαρά μια ειρηνευτική συμφωνία με την Ουκρανία αφού η Ρωσία υπέστη αποτυχίες στο πεδίο της μάχης τον περασμένο μήνα, είπε στους ανθρώπους που εμπλέκονται στην προσπάθεια τερματισμού της σύγκρουσης ότι δεν βλέπει προοπτικές για λύση. «Ο Πούτιν πιστεύει ειλικρινά στις ανοησίες που ακούει στη ρωσική τηλεόραση και θέλει να κερδίσει περισσότερα ουκρανικά εδάφη», λέει άτομο που ενημερώθηκε για τις συνομιλίες.

Ταλάντευση και ταπείνωση. Αν και η Μόσχα και το Κίεβο συμφώνησαν σε ένα πρώτο προσχέδιο σε συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη στα τέλη Μαρτίου, οι συνομιλίες σταμάτησαν αφότου ο ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατηγόρησε τη Ρωσία ότι διαπράττει εγκλήματα πολέμου κατά αμάχων σε πόλεις όπως η Μπούτσα και η Μαριούπολη. Ο Πούτιν θεωρεί ότι οι ειρηνευτικές προσπάθειες βρίσκονται σε αδιέξοδο και είναι ιδιαίτερα εξοργισμένος μετά τη βύθιση της ναυαρχίδας του ρωσικού στόλου της Μαύρης Θάλασσας «Μόσχα» από την Ουκρανία, σύμφωνα με δύο άτομα. «Υπήρχε ελπίδα για συμφωνία. Ο Πούτιν ταλαντευόταν. Πρέπει να βρει έναν τρόπο να βγει νικητής από όλο αυτό», δήλωσε ένας εκ των ανθρώπων που γνωρίζουν τη στάση του ρώσου προέδρου. «Μετά τη βύθιση της “Μόσχας”, ο Πούτιν δεν δέχεται να υπογράψει τίποτα, διότι θεωρεί πως έπειτα από αυτό το ταπεινωτικό επεισόδιο δεν μοιάζει με νικητή», προσθέτει.

Διαστρεβλωμένη εικόνα. Βέβαια, ουκρανοί και δυτικοί αξιωματούχοι πάντα αμφέβαλλαν για τη δέσμευση του Πούτιν στις ειρηνευτικές συνομιλίες, υποψιαζόμενοι ότι αποτελούσε τρόπο να κερδίσει χρόνο ώστε να οργανωθεί η επίθεση της Μόσχας. Ο ρώσος πρόεδρος φαίνεται να έχει διαστρεβλωμένη άποψη για τον πόλεμο, πιστεύει δηλαδή τις περιγραφές των στρατηγών του και όσα δείχνει η ρωσική τηλεόραση, εξηγούν στους «FT» άτομα που ενημερώθηκαν για τις συνομιλίες μαζί του. Πρόσθεσαν ότι επέμεινε, παρά όλα τα στοιχεία για το αντίθετο, ότι οι δυνάμεις του δεν στόχευσαν αμάχους κατά τη διάρκεια επιθέσεων όπως η πολιορκία της χαλυβουργίας Azovstal, του τελευταίου καταφυγίου των ουκρανικών δυνάμεων στην κατεστραμμένη Μαριούπολη.

Μεσολαβητές όπως ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ και ο ρώσος ολιγάρχης Ρόμαν Αμπραμόβιτς προσπαθούν να πείσουν τον Πούτιν να συναντήσει τον Ζελένσκι με την ελπίδα να βρεθεί λύση στο αδιέξοδο. Οι ρώσοι και οι ουκρανοί διαπραγματευτές έχουν θέσει τα περισσότερα άλλα ζητήματα σε δεύτερο πλάνο, ενώ προσπαθούν να καταλήξουν σε μια συμφωνία για εγγυήσεις για την ασφάλεια του Κιέβου εάν η κυβέρνηση Ζελένσκι δηλώσει ουδετερότητα και εγκαταλείψει την προσπάθεια ένταξης στο ΝΑΤΟ. «Ο Πούτιν αποφεύγει τη συνάντηση με τον Ζελένσκι με κάθε τρόπο», δήλωσε πρόσωπο που συμμετέχει στις ειρηνευτικές συνομιλίες. «Θέλει να αποφασιστούν όλα πριν από την προσωπική τους συνάντηση».

Η Ρωσία πολεμά με το ΝΑΤΟ.  Τις επιλογές που εξετάζει ο Βλαντίμιρ Πούτιν περιγράφει στην ιταλική εφημερίδα «Corriere della Sera» ο Ντμίτρι Σουσλόφ, επικεφαλής του Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Σπουδών στην Ανώτατη Σχολή Οικονομικών Επιστημών, ένα από τα think tanks του Κρεμλίνου. «Αυτή τη στιγμή υπάρχουν δύο σχολές σκέψης στο Κρεμλίνο και ο πρόεδρος δεν έχει επιλέξει ακόμη», λέει. «Η πρώτη, που θα την ονόμαζα μαξιμαλιστική, λέει ότι πρέπει να επιτευχθεί βαριά ήττα της Ουκρανίας στο Ντονμπάς και στη συνέχεια να καταληφθεί το εναπομείναν νότιο τμήμα της χώρας, συμπεριλαμβανομένων της Οδησσού και του Νικολάεφ, κόβοντας την πρόσβαση στη θάλασσα και δημιουργώντας μια άμεση σύνδεση με την Υπερδνειστερία, όπου υπάρχει επίσης καταπιεσμένος ρωσόφωνος πληθυσμός. Η άλλη σχολή σκέψης, στην οποία ανήκω, αντιτίθεται καθώς θεωρεί ότι αυτό θα απαιτούσε πολύ περισσότερους πόρους, θα παρέτεινε τον πόλεμο και θα δυσκόλευε την Ουκρανία και τη Δύση να αποδεχθούν τη ρωσική κατοχή του Νότου».

Τι προσφέρει αυτή η πρόταση ως εναλλακτική; «Οτι μετά τη νίκη στο Ντονμπάς θα πρέπει να συνάψουμε ειρηνευτική συμφωνία με την Ουκρανία, με βάση τους όρους της αρχικής μας προσφοράς: ουδετερότητα, δηλαδή αποκήρυξη του ΝΑΤΟ, αποστρατιωτικοποίηση, συμπεριλαμβανομένων των ορίων στη στρατηγική συνεργασία με τη Δύση και στο είδος και στην ποσότητα των όπλων που έχει στην κατοχή του ο ουκρανικός στρατός, αποκατάσταση της ρωσικής γλώσσας, απαγόρευση ακροδεξιών εθνικιστικών κομμάτων, επίσημη αναγνώριση της προσάρτησης της Κριμαίας και της ανεξαρτησίας του Ντονμπάς. Η Οδησσός και το Νικολάεφ θα παραμείνουν στην Ουκρανία και οι Ρώσοι θα αποχωρήσαν από τη Χερσώνα. Κατά την άποψή μας, εάν η ρωσική νίκη στο Ντονμπάς είναι ξεκάθαρη, θα είναι ευκολότερο για το Κίεβο να αποδεχθεί τη συμφωνία. Η εναλλακτική θα ήταν η συνέχιση της στρατιωτικής επίθεσης και περαιτέρω εδαφικές απώλειες. Ετσι, αντ’ αυτού, η Ουκρανία δεν θα έχανε τίποτα σε σύγκριση με το status quo που ισχύει από το 2014».

Ο ρόλος της Δύσης. Τι ρόλο θα είχε η Δύση στη συμφωνία; ρώτησε τον Σουσλόφ ο ιταλός δημοσιογράφος. «Προφανώς, η Δύση θα πρέπει να αποδεχθεί τη συμφωνία, της οποίας η μερική κατάργηση των κυρώσεων θα ήταν αναπόσπαστο μέρος, και να αναγνωρίσει τα νέα σύνορα. Πιστεύουμε ότι είναι προς το συμφέρον της Ρωσίας να τερματίσει αυτόν τον πόλεμο νικηφόρα αλλά και το συντομότερο δυνατό. Η μαξιμαλιστική σχολή, από την άλλη, δεν φοβάται έναν παρατεταμένο πόλεμο, δεν επιδιώκει καμία αναγνώριση από τη Δύση, δεν πιστεύει ότι είναι δυνατή η κατάργηση των κυρώσεων».

Ο αρχικός σχεδιασμός της Μόσχας ήταν να ανατρέψει την κυβέρνηση του Κιέβου. Τι άλλαξε; «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η αλλαγή καθεστώτος ήταν στα αρχικά σχέδια της εισβολής. Δεν επετεύχθη. Και σήμερα δεν θεωρείται πλέον στόχος από τη Ρωσία. Η αρχική υπόθεση ότι η Ουκρανία θα κατέρρεε σαν τραπουλόχαρτο χωρίς να αντισταθεί αποδείχθηκε λανθασμένη. Ο ουκρανικός στρατός προέβαλε εντυπωσιακή αντίσταση, με τη μαζική βοήθεια της Δύσης. Γι’ αυτό άντεξαν τόσο πολύ οι Ουκρανοί. Ο ρωσικός στρατός δεν μάχεται εναντίον της Ουκρανίας αλλά εναντίον του ΝΑΤΟ, το οποίο όχι μόνο παραδίδει όπλα και πυρομαχικά, αλλά παρέχει επίσης πολύτιμες πληροφορίες».

Κανείς δεν θέλει Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Σουσλόφ θεωρεί ότι θα χρειαστεί χρόνος για να ξαναρχίσουν οι σχέσεις μεταξύ Μόσχας και Ουάσιγκτον και ο διάλογος για θέματα όπως ο έλεγχος των εξοπλισμών, η ευρωπαϊκή ασφάλεια, οι κανόνες εμπλοκής. «Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι θα συμβεί, κανείς δεν θέλει Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο», προσθέτει. «Αλλά δεν θα είναι αύριο. Και τους επόμενους μήνες τα σύνορα Ρωσίας – ΝΑΤΟ θα διπλασιαστούν με την είσοδο της Φινλανδίας και της Σουηδίας». Πώς θα αντιδράσει η Μόσχα; «Εχουμε ήδη πει ότι αν ενταχθούν, θα απαντήσουμε στοχεύοντας και με πυρηνικά όπλα εναντίον τους».