Μια νίκη πολύτιμη, αλλά με άρωμα ήττας

Μια νίκη πολύτιμη, αναμφισβήτητα, και για τη Γαλλία και για την ΕΕ. Και καθόλου αμελητέα: ο Εμανουέλ Μακρόν επικράτησε την Κυριακή στον δεύτερο προεδρικό γύρο της ακροδεξιάς Μαρίν Λεπέν με 58,54%-41,46% των ψήφων. Είναι ο πρώτος απερχόμενος πρόεδρος της 5ης Γαλλικής Δημοκρατίας που κατορθώνει να επανεκλεγεί χωρίς να βγαίνει από περίοδο «συγκατοίκησης» (με πρωθυπουργό άλλου κόμματος) μετά τον Σαρλ ντε Γκολ, το 1965. Είναι όμως και μια νίκη με άρωμα ήττας, επισφαλής, αβέβαιη. Καταρχήν, διότι η Λεπέν απέσπασε το υψηλότερο ποσοστό και τις περισσότερες ψήφους (13,3 εκατομμύρια, 2,7 εκατομμύρια περισσότερες από ό,τι η ίδια το 2017, 7,8 εκατομμύρια περισσότερες από ό,τι ο πατέρας της το 2002) που έχει εξασφαλίσει ποτέ η Ακροδεξιά στη Γαλλία. Επειτα, επειδή ο αριθμός των ψηφοφόρων που αποφάσισαν να μην επιλέξουν, μέσω της αποχής, του λευκού ή του άκυρου, έσπασε κάθε ρεκόρ, φτάνοντας τα 16,7 εκατομμύρια. Και τέλος, γιατί ο χαρακτηρισμός «τρίτος γύρος», που συνηθίζουν οι Γάλλοι, ουδέποτε ήταν πιο ταιριαστός από ό,τι στις βουλευτικές εκλογές της 12ης και της 19ης Ιουνίου: ο Ζαν-Λικ Μελανσόν ονειρεύεται ήδη να επιβάλει μια συγκατοίκηση στον Μακρόν και δύο δημοσκοπήσεις έδειξαν πως μια πλειοψηφία 56%-63% των Γάλλων δεν θέλει να εξασφαλίσει ξανά ο γάλλος πρόεδρος κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Μιας και μιλάμε για δημοσκοπήσεις και αναλύσεις, όμως, ας σημειώσουμε και κάτι ακόμα: τον (44χρονο) Εμανουέλ Μακρόν, τη Γαλλία και την ΕΕ τούς έσωσαν από την Ακροδεξιά (πρωτίστως) οι ηλικιωμένοι!

Στον δεύτερο προεδρικό γύρο, οι Γάλλοι άνω των 65 χρόνων ψήφισαν τον γάλλο πρόεδρο σε ποσοστό 75%. Δεν είναι όμως αυτό το πιο εντυπωσιακό – στο κάτω κάτω, και οι νέοι 18-24 χρόνων τον ψήφισαν σε ποσοστό 59%. Σύμφωνα με το «Economist», αν στον πρώτο προεδρικό γύρο είχαν ψηφίσει μόνο όσοι ψηφοφόροι είναι κάτω από 60 ή αν τέλος πάντων είχαν μετρηθεί μόνο τα συγκεκριμένα ψηφοδέλτια, ο Εμανουέλ Μακρόν θα είχε έρθει τρίτος, αφήνοντας τη Γαλλία να επιλέξει στον δεύτερο γύρο ανάμεσα στην Ακροδεξιά και την Ακροαριστερά, τη Μαρίν Λεπέν και τον Ζαν-Λικ Μελανσόν. Η πρώτη τελικά κατέγραψε μια νέα ήττα, την τρίτη της σε προεδρικές εκλογές, κατάφερε ωστόσο να έρθει πρώτη σε συνολικά 30 από τους 101 νομούς της Γαλλίας, ενώ το 2017 είχε έρθει πρώτη μόλις σε δύο, και απέδειξε πως η εκστρατεία «αποδαιμονοποίησης» που πρωτοέθεσε σε εφαρμογή πριν από 11 χρόνια έχει πλέον στεφθεί με επιτυχία: μίλησε λοιπόν τη βραδιά των εκλογών για μια «λαμπρή νίκη» και παρότι αναγνώρισε το εκλογικό αποτέλεσμα δεν συνεχάρη δημοσίως τον νικητή, κατηγορώντας τον για «δύο εβδομάδες αθέμιτων, βάναυσων και βίαιων μεθόδων» εναντίον της, μεταξύ πρώτου και δεύτερου γύρου. Οσο για τον Ζαν-Λικ Μελανσόν, αυτός έσπευσε να χαρακτηρίσει τον Μακρόν «τον πλέον κακοεκλεγμένο των προέδρων της 5ης Δημοκρατίας».

Δεν είναι βέβαια αληθές αυτό, το 1974 ο Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν είχε επικρατήσει του σοσιαλιστή Φρανσουά Μιτεράν με μόλις 424.000 ψήφους (50,8%-49,2%) και η νομιμότητά του ουδέποτε αμφισβητήθηκε. Με την αποχή όμως να φτάνει την Κυριακή, στην επαναληπτική μονομαχία Μακρόν – Λεπέν, στο 28,01%, ρεκόρ 53ετίας, και τις λευκές ή άκυρες ψήφους να ξεπερνούν τα τρία εκατομμύρια, το ποσοστό που εξασφάλισε ο Μακρόν μεταξύ του συνόλου των εγγεγραμμένων είναι το δεύτερο χαμηλότερο στην ιστορία της 5ης Γαλλικής Δημοκρατίας. Για την Ιστορία, ένα 42% των ψηφοφόρων του Ζαν-Λικ Μελανσόν στον πρώτο προεδρικό γύρο επέλεξε τον Μακρόν στον δεύτερο, ένα 17% προτίμησε τη Λεπέν (παρότι ο ίδιος είχε πει επανειλημμένως «ούτε μία ψήφος στη Λεπέν», χωρίς ωστόσο να τους καλέσει να στηρίξουν τον αντίπαλό της) και οι υπόλοιποι απέσχον ή έριξαν λευκό / άκυρο. Αντιφασιστικές και αντικαπιταλιστικές διαδηλώσεις, από τις οποίες δεν έλειψαν τα επεισόδια, πραγματοποιήθηκαν ήδη από το βράδυ της Κυριακής σε αρκετές γαλλικές πόλεις υπό το σύνθημα «Μακρόν, δίνε του!».

Ολα αυτά επιβεβαιώνουν πως ο επανεκλεγείς πρόεδρος της Γαλλίας δεν θα έχει ούτε μία μέρα χάριτος, ούτε χρόνο να ξεκουραστεί. Καλείται να ενώσει μια Γαλλία διχασμένη όσο ποτέ: πρόσφατη δημοσκόπηση της Ipsos έδειξε μια μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών, το 79%, πεπεισμένη ότι η χώρα θα βιώσει μεγάλη κοινωνική αναταραχή στη διάρκεια της επόμενης πενταετίας – ανεξάρτητα από τον νικητή του δεύτερου εκλογικού γύρου. Ο ίδιος ο Μακρόν έκανε ήδη μεταξύ πρώτου και δεύτερου γύρου, με τη μεγάλη οικολογική στροφή που πραγματοποίησε και τις αλλεπάλληλες επισκέψεις του σε προπύργια της Λεπέν και του Μελανσόν, προσπάθεια να δείξει πως έχει πάρει τα μηνύματα των ψηφοφόρων. Την ίδια προσπάθεια συνέχισε τη βραδιά των εκλογών, με μια λιτή, 15λεπτη ομιλία στο Πεδίον του Αρεως, με φόντο τον Πύργο του Αϊφελ, όπου έφτασε και αυτή τη φορά με υπόκρουση την «Ωδή στη χαρά» του Μπετόβεν, το σύμβολο της ΕΕ, όπως το 2017, αλλά όχι μόνος όπως τότε: συνοδευόταν από τη σύζυγό του και καμιά 20αριά παιδιά. Ο Μακρόν υποσχέθηκε «πέντε καλύτερα χρόνια», μια «νέα εποχή», μια «ανανεωμένη μέθοδο»: «αυτή η ψήφος με υποχρεώνει», επανέλαβε ξανά και ξανά. Τον ή τη νέο/α του πρωθυπουργό, που θα ηγηθεί και της μάχης για τις κοινοβουλευτικές εκλογές, ο γάλλος πρόεδρος θα τον/την ορίσει στις αρχές Μαΐου. Ο ίδιος έχει απευθύνει κάλεσμα για μια «μεγάλη ένωση», ενόψει των εκλογών αυτών, από την Κεντροαριστερά έως την Κεντροδεξιά, το κόμμα του όμως δεν είναι συσπειρωμένο, οι Ρεπουμπλικανοί είναι τραγικά διχασμένοι (και οικονομικά χρεοκοπημένοι) μετά το πατατράκ που υπέστησαν στον πρώτο προεδρικό γύρο, και τα άκρα καραδοκούν.