Το «Stabat mater» του Ροσίνι

Από μια άποψη, η εμπειρία είχε ξεκινήσει πριν από τις 19.40, οπότε ξεκίνησε η συναυλία. Η πρώτη εικόνα την οποία αντικρίσαμε οι πάνω από 400 θεατές στον καθολικό ναό του Αγίου Διονυσίου ήταν η ουρά που «περικύκλωνε» το κτίριο. Οι σκέψεις είναι αυθόρμητες εκείνη τη στιγμή: η ελεύθερη είσοδος αποτελεί εγγύηση ακόμη και για «δύσκολα» είδη, όπως η λατρευτική μουσική του 13ου αιώνα (ίσως εδώ μάλιστα να έπρεπε να υπάρχει η πρόβλεψη του δελτίου προτεραιότητας, καθώς η χωρητικότητα συμπληρώθηκε γρήγορα). Κάτι τέτοιο δεν ακυρώνει πάντως την πρωτοβουλία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, η οποία ενεργοποίησε από προχθές μέχρι σήμερα χώρους που παρέμεναν άγνωστοι ή «μεταβατικοί» μέσα στον ιστό της πρωτεύουσας. Επιβεβαίωσε με αυτόν τον τρόπο τον άτυπο κανόνα στην παραγωγή πολιτισμικών εμπειριών, που αποτελεί και το ζητούμενο στις λεγόμενες περιόδους κρίσης.

Εντός του καθολικού ναού ο Μάρκελλος Χρυσικόπουλος και το σύνολο των μονωδών δεν άργησαν να μεταφέρουν το ύφος του Ροσίνι πάνω στο λατινικό θρηνητικό ποίημα (το «stabat mater dolorosa» υποδεικνύει την Παναγία που στέκεται θλιμμένη μπροστά στον Εσταυρωμένο). Την εκδοχή, δηλαδή, ενός ιταλού συνθέτη που βιώνει το θρησκευτικό συναίσθημα με τρόπο διαφορετικό από έναν Βόρειο (όπως ο Ντβόρακ, για παράδειγμα, η μουσική του οποίου αποπνέει τη βαθιά θλίψη του λόγω του θανάτου της νεογέννητης κόρης τους Josefa το 1875). Ο συνθέτης του «Κουρέα της Σεβίλλης», λοιπόν, φτάνει έως και την παιγνιώδη διάθεση για να αποδώσει τα σολιστικά μέρη, χωρίς κάτι τέτοιο να αλλοιώνει την ανάγνωσή του πάνω σε έναν κλασικό ύμνο. «Ο μυστικισμός δεν θα έλεγε και πολλά στον Ροσίνι, ο οποίος προφανώς θα έλεγε τις προσευχές του δυνατά, στο φως του απογεύματος αντί να τις εσωτερικεύει στο σκοτάδι και στο μυστήριο της νύχτας» γράφει ο μουσικοκριτικός Γκιστάβ Σουκέ στο «Λεξικό μουσικής του Grove» (Harvard, 1904). Κατ’ αυτή την έννοια, η έννοια της χαρμολύπης, την οποία επικαλέστηκε προχθές ο μαέστρος στη συνέντευξή του στο «Νσυν» αναδείχθηκε πλήρως μέσα στη γεμάτη αίθουσα με τους φιλόμουσους «συνενόχους» να παρακολουθούν τη μεταγραφή δωματίου από τον Βέλγο Ζακ-Νικολά Λεμένς, ο οποίος διατηρούσε στην Αγγλία στο τέλος του 19ου αιώνια μια μουσική ομάδα με την οποία γύριζε όλη την Αγγλία παρουσιάζοντας έργα που κανονικά ήταν γραμμένα για μεγάλη ορχήστρα. Ο Χρυσικόπουλος διηύθυνε τους: Μυρσίνη Μαργαρίτη (υψίφωνο), Θεοδώρα Μπάκα (μεσόφωνο), Αντωνία Τζίτζικα (μεσόφωνο), Σοφία Πάτση (μεσόφωνο), Γιάννη Φίλια (τενόρο), Μάριο Σαραντίδη (μπασοβαρύτονο), Γιώργος Παπαδημητρίου (μπασοβαρύτονο), Σοφία Ταμβακοπούλου (φορτεπιάνο). Μπαγιάν έπαιξε ο Κωνσταντίνος Ράπτης.

n Από τις δύο προγραμματισμένες παρουσιάσεις του «Επιταφίου» του Μίκη Θεοδωράκη, σε διασκευή του Γιάννη Μπελώνη για μικρό σύνολο, χορωδία και σολίστ, πραγματοποιήθηκε λόγω βροχής μόνο η δεύτερη στις 20.30, το βράδυ της Μ. Δευτέρας. Το έργο θα παρουσιαστεί ξανά απόψε στις 20.00 στο προαύλιο του Μουσείου Ακρόπολης, με ελεύθερη είσοδο. Μουσική διεύθυνση: Στάθης Σούλης, με τη Νατάσα Μποφίλιου και το σύνολο Chórεs. Το υπόλοιπο πρόγραμμα του 1ου Φεστιβάλ Λατρευτικής Μουσικής στο www.nationalopera.gr και στο digitalculture.gov.gr.