Οι κάστορες κουράστηκαν – και τώρα;

Βρισκόμαστε πάντα στη Γαλλία, αλλά στο μακρινό 1955, εν μέσω του πολέμου της Αλγερίας: ένας επαρχιώτης μικρέμπορος που έγινε γνωστός επειδή αντέδρασε με βιαιότητα, το 1953, σε έναν φορολογικό έλεγχο, ο Πιερ Πουζάντ, απειλεί να κερδίσει τις επικείμενες κοινοβουλευτικές εκλογές με το λαϊκιστικό, ξενόφοβο και αντικοινοβουλευτικό του κίνημα. Μπροστά στον κίνδυνο αυτόν, και θέλοντας παράλληλα να βρουν από κοινού μία λύση μέσω διαπραγμάτευσης στον πόλεμο, το Σοσιαλιστικό Κόμμα (τότε SFIO, υπό τον Γκι Μολέ), οι ριζοσπάστες της Αριστεράς, οι γκωλικοί και το κίνημα του Φρανσουά Μιτεράν, η Δημοκρατική και Σοσιαλιστική Ενωση της Αντίστασης, αποφασίζουν να συμμαχήσουν.

Στις εκλογές του Ιανουαρίου του 1956, κατακτούν από κοινού τις 192 από τις 595 έδρες της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης – και σχηματίζουν κυβέρνηση, υπό τον Γκι Μολέ. Λίγο αργότερα, βέβαια, η συμμαχία θα καταρρεύσει, αποδυναμωμένη από τις εσωτερικές της έριδες. Και το κίνημα του Πιερ Πουζάντ, που θεωρείται από πολλούς προπάτορας των σύγχρονων λαϊκιστικών κινημάτων, δεν εξαφανίστηκε εξαιτίας της, εξέλεξε 52 βουλευτές – ανάμεσά τους και ένας 27χρονος ονόματι Ζαν-Μαρί Λεπέν. Τότε ήταν όμως που απέκτησε το όνομά του, χάρη στον Ζαν-Ζακ Σερβάν Σρεμπέρ, τον ιδρυτή του γαλλικού περιοδικού «L’Express», το «ρεπουμπλικανικό μέτωπο».

Είναι η ιδέα ότι, απέναντι σε έναν υποψήφιο ή μία υποψήφια που υπερασπίζεται ιδέες αντίθετες με τις αξίες της République, της Γαλλικής Δημοκρατίας, τα κόμματα ξεχνούν τις διαφωνίες τους, ξεπερνούν τους διαχωρισμούς Αριστερά – Δεξιά και συμμαχούν ώστε να του/της κλείσουν τον δρόμο με ένα φράγμα. Η ιδέα της υπεράσπισης της Δημοκρατίας απέναντι στους εχθρούς της. Ιδέα ιερή, που βίωσε εντούτοις τις δεκαετίες του 1980 και του 1990 στη Γαλλία μερικές καλές και πολλές κακές στιγμές. Το 1983, για παράδειγμα, Δεξιά και Ακροδεξιά, το Εθνικό Μέτωπο (FN) τότε, κατεβάζουν κοινή λίστα στον δεύτερο γύρο των δημοτικών εκλογών στο Ντρε – και τον κερδίζουν. Και όταν, μόνος μεταξύ της Αριστεράς, ο Μισέλ Ροκάρ απευθύνει έκκληση για τη δημιουργία ενός «δημοκρατικού συμφώνου» με σκοπό την ήττα του FN, ο Ζακ Σιράκ τού απαντά ένα ξερό: «Εκείνοι που συμμάχησαν με τους κομμουνιστές πραγματικά δεν δικαιούνται να δίνουν μαθήματα σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δημοκρατικών κανόνων». Ο Ψυχρός Πόλεμος βρίσκεται στο αποκορύφωμά του, και παρότι η σοσιαλιστική κυβέρνηση εκμηδενίζει επί του παρόντος τους κομμουνιστές της «συμμάχους», η συμμαχία του 1981 μεταξύ Σοσιαλιστικού και Κομμουνιστικού Κόμματος δίνει στη Δεξιά όλα τα επιχειρήματα που θεωρεί ότι χρειάζεται.

Από το 1987 και εξής, βέβαια, μετά τη διαβόητη πια δήλωσή του για τους ναζιστικούς θαλάμους αερίων, ο Ζαν-Μαρί Λεπέν αρχίζει να τρομάζει, ως πρωθυπουργός πια, λοιπόν, ο Ζακ Σιράκ εφαρμόζει έναν πρώτο «υγειονομικό κλοιό» αποκλείοντας κάθε συμφωνία με το FN. Κάποιοι στο κόμμα του, ωστόσο, επιμένουν στη λογική της «συμμαχίας των δεξιών» – και συχνά, όταν βρίσκεται αντιμέτωπο το Σοσιαλιστικό Κόμμα με την Ακροδεξιά σε κάποιον δεύτερο εκλογικό γύρο, προτιμούν την τακτική του «ούτε-ούτε».

Το ρεπουμπλικανικό μέτωπο έμελλε βέβαια να ζήσει μία χρυσή δεκαετία. Χρειάστηκε όμως πρώτα να γίνει ένας ισχυρός σεισμός, στις 21 Απριλίου του 2002, να προκριθεί στον δεύτερο προεδρικό γύρο ο Ζαν-Μαρί Λεπέν: με εξαίρεση τους τροτσκιστές, σύσσωμη η Αριστερά κάλεσε τους Γάλλους να ψηφίσουν τον Ζακ Σιράκ. Και οι ελπίδες του πατρός Λεπέν θάφτηκαν τελικά κάτω από το 88% των ψήφων. Το σοκ παρέμενε φρέσκο, όμως, και στις περιφερειακές εκλογές του 2004 λοιπόν, και στις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2007 και στις δημοτικές εκλογές του 2009, Δεξιά και Αριστερά αποσύρονταν τακτικά από τον δεύτερο γύρο, υπέρ της ισχυρότερης ανάμεσά τους, προκειμένου να «ορθώσουν φράγμα» στην Ακροδεξιά.

Το αυτό συνέχισαν να κάνουν οι Σοσιαλιστές και τη δεκαετία του 2010. Οχι όμως και η Δεξιά. Κατά το δεύτερο μισό της προεδρικής του θητείας, στις νομαρχιακές εκλογές του 2011, ο Νικολά Σαρκοζί θα αναβιώσει το «ούτε-ούτε» που επέλεγε συχνά η γαλλική Δεξιά τη δεκαετία του 1990. Είναι, ουσιαστικά, το ίδιο «ούτε-ούτε» που είπε ο Ζαν-Λικ Μελανσόν το 2017, όταν προκρίθηκε για πρώτη φορά στον δεύτερο προεδρικό γύρο η «αποδαιμονοποιημένη» θυγατέρα Λεπέν. Το ίδιο που λέει, ουσιαστικά, και τώρα, επαναλαμβάνοντας μεν πως δεν πρέπει να πάει «καμία ψήφος στη Μαρίν Λεπέν», χωρίς ωστόσο να καλεί τους ψηφοφόρους του να ψηφίσουν τον Εμανουέλ Μακρόν στον δεύτερο γύρο. Η αντανακλαστική απόρριψη της Ακροδεξιάς έχει αντικατασταθεί πια από την αντανακλαστική αποχή – ή το λευκό. Οι «κάστορες», όπως αποκαλούνται ειρωνικά όσοι καλούνται ξανά και ξανά να «ορθώσουν φράγμα» στην Ακροδεξιά, έχουν πια κουραστεί.

Φταίει για αυτό και ο Εμανουέλ Μακρόν, που κατέλαβε όλο το πολιτικό κέντρο εφαρμόζοντας τελικά δεξιά πολιτική, και ο Ερίκ Ζεμούρ, που έκανε τη Μαρίν Λεπέν να φαίνεται σχεδόν μετριοπαθής, και η μετατόπιση του κέντρου βαρύτητας της γαλλικής Αριστεράς προς την Ακροαριστερά, και εκείνα τα παλιά «ούτε-ούτε», που έκαναν την Ακροδεξιά να φαίνεται κάτι κοινότοπο, φταίνε πολλά, και πρέπει να συζητηθούν, να αναλυθούν, να αντιμετωπιστούν – μόνο να αντέξει ακόμα μια φορά, την Κυριακή, το ρεπουμπλικανικό μέτωπο, να αντέξει η Δημοκρατία απέναντι στους εχθρούς της.