«Το «Stabat mater» έχει το στοιχείο της χαρμολύπης»

To εμβληματικό «Stabat Mater», ένας μεσαιωνικός λατινικός ύμνος του 13ου αιώνα, ο οποίος περιγράφει τον πόνο και τον θρήνο της Παναγίας για τον Ιησού κάτω από τον Σταυρό, θα παρουσιάσει σήμερα ο Μάρκελλος Χρυσικόπουλος στον Ιερό Καθολικό Καθεδρικό Ναό Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτη. Στο πλαίσιο του 1ου Φεστιβάλ Λατρευτικής Μουσικής που διοργανώνει η Εθνική Λυρική Σκηνή έως τη Μεγάλη Τετάρτη, ο γνωστός μαέστρος θα διευθύνει τους Μυρσίνη Μαργαρίτη, Θεοδώρα Μπάκα, Ελενα Μαραγκού, Σοφία Πάτση, Βασίλη Καβάγια, Γιάννη Φίλια, Μαρία Σαραντίδη, Γιώργο Παπαδημητρίου, Σοφία Ταμβακοπούλου και Κωνσταντίνο Ράπτη στο έργο του Τζοακίνο Ροσίνι.

«Θα ακούσουμε το “Στάμπατ Μάτερ” σε μια εκδοχή που σίγουρα δεν έχει ξαναπαιχτεί στην Ελλάδα και είναι πολύ σπάνια στο εξωτερικό. Είναι μια μεταγραφή δωματίου η οποία έγινε από τον Βέλγο Ζακ-Νικολά Λέμενς, ο οποίος διατηρούσε στην Αγγλία στο τέλος του 19ου αιώνια μια μουσική ομάδα με την οποία γύριζε όλη την Αγγλία παρουσιάζοντας έργα που κανονικά ήταν γραμμένα για μεγάλη ορχήστρα. Είναι μια ευκαιρία να ακούσουμε αυτό το έργο μέσα από μια διαφορετική οπτική» αναφέρει ο Μάρκελλος Χρυσικόπουλος στο «ΝΣυν». «Αυτή η έννοια της μεταγραφής από μεγαλύτερη χορωδία σε ένα μικρότερο σύνολο δεν είναι κάτι ξένο προς την πρακτική της εποχής: πολύ συχνά έπαιρναν μεγαλύτερα έργα και τα παρουσίαζαν σε σαλόνια σε μουσικές εσπερίδες, για έναν πολύ πιο κλειστό κύκλο ακροατών. Αλλά είναι και κάτι πάρα πολύ κοντινό στη σκέψη και τη διάθεση του ίδιου του Ροσίνι, ο οποίος ένα άλλο πολύ μεγάλο θρησκευτικό έργο, τη “Μικρή λειτουργία”, την έκανε στην αυθεντική της εκδοχή πάλι για πολύ λίγους τραγουδιστές και τρία όργανα» τονίζει ο μαέστρος.

Μέσα στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ η εκτέλεση του «Στάμπατ Μάτερ» συνδιαλέγεται με άλλα γνωστά έργα του είδους, ωστόσο κατά τον Μ. Χρυσικόπουλο η εν λόγω παρουσίαση διαφέρει. «Βιώνοντάς το μέσα από τις πρόβες με τους συναδέλφους μουσικούς, μπορώ να πω ότι έχουμε την πολυτέλεια να κάνουμε μια αρκετά σπάνια πρόταση. Η σπανιότητα δεν έγκειται μόνο στο συγκεκριμένο έργο στη συγκεκριμένη μεταγραφή αλλά και στον χώρο, στη συγκυρία και στους συγκεκριμένους σολίστ. Πολύ σημαντικό επίσης, έγκειται στο πώς αντιμετωπίζουμε αυτή τη μουσική. Με πόση ελευθερία, κάτι που δυστυχώς στην κλασική μουσική το έχουμε απολέσει κατά κάποιον τρόπο. Αλλά και με πόση αυτοσχεδιαστική διάθεση. Πάντα όταν παίρνω ένα έργο να το ακούω και να το παρουσιάζω, νιώθω σαν να είναι η πρώτη μου φορά και όχι σαν να είναι ένα έργο του καθιερωμένου ρεπερτορίου, το οποίο υπάρχει σε χιλιάδες εκτελέσεις και στο YouTube και στη δισκογραφία, το έχουμε διδαχθεί και είναι στο ρεπερτόριο των ωδείων ή οτιδήποτε άλλο. Ελπίζω ότι έχουμε καταφέρει μια πολύ ζωντανή ανάγνωση αυτού του κλασικού έργου» σημειώνει ο μαέστρος.

Ως χαρακτηριστικός εκκλησιαστικός ύμνος, το «Στάμπατ Μάτερ» τοποθετείται στο δίπολο της θρησκευτικότητας και της κατάνυξης. Τη Μεγάλη Εβδομάδα η παρουσίασή του αποκτά ένα ειδικό βάρος σε σχέση τόσο με το κοινό όσο και με τη μουσική παράδοση. «Ολοι μας, είτε είμαστε θρήσκοι είτε όχι, τη Μεγάλη Εβδομάδα επηρεαζόμαστε κοινωνικά από αυτό το οποίο ζούμε, το οποίο υπάρχει γύρω μας και βέβαια μπαίνουμε σε έναν διαφορετικό ρόλο και σε διαφορετική κατάσταση σε μια εκκλησία, είτε είναι του δόγματός μας είτε όχι. Ολα αυτά προφανώς επηρεάζουν και το πώς θα παίξουμε, πώς θα παρουσιάσουμε το έργο αλλά και βέβαια το πώς θα το εκλάβει και θα το ακούσει ο εκάστοτε ακροατής» τονίζει ο Μ. Χρυσικόπουλος και καταλήγει: «Υπάρχει κάτι ιδιαίτερο με τις μουσικές του Πάσχα. Σκέπτομαι ότι στην πορεία μου μέχρι τώρα και στο ρεπερτόριό μου έχω αγαπήσει περισσότερο έργα που με κάποιον τρόπο συνδέονται με το Πάσχα. Ισως το ενδιαφέρον εδώ πέρα είναι ότι υπάρχει αυτή η λέξη που αγαπώ πολύ: η χαρμολύπη. Για μένα είναι συνυφασμένη με την περίοδο του Πάσχα και είναι πολύ ενδιαφέρον πως πάρα πολύ σπουδαία έργα και πολύ διαφορετικά μεταξύ τους, από τα “Αναγνώσματα του σκότους” των μεγάλων συνθετών του 17ου αιώνα έως και το “Στάμπατ Μάτερ” του Ρσσίνι, έχουν μέσα τους αυτό το στοιχείο της χαρμολύπης».