Η γεωγραφική κατανομή της ψήφου και η σημασία της

Η γεωγραφική κατανομή της ψήφου αποτελεί πάντοτε ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο της εκλογικής συμπεριφοράς, η διαχρονική ανάλυση της οποίας οδηγεί σε ορισμένα σχετικά σταθερά συμπεράσματα που χαρτογραφούν την εκλογική δύναμη των κομμάτων.

Στις εκλογές του Ιανουαρίου του 2015 όταν ο ΣΥΡΙΖΑ συγκέντρωσε το μεγαλύτερο εκλογικό ποσοστό που έχει καταγράψει σε εθνική κάλπη, οι νομοί Εβρου, Δράμας, Σερρών, Κιλκίς, Πέλλας, Πιερίας, Καστοριάς και Γρεβενών στις διοικητικές Περιφέρειες Ανατολικής, Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας ανέδειξαν ως πρώτη δύναμη τη ΝΔ. Αντίστοιχα οι περιφερειακές ενότητες Αρκαδίας, Αργολίδας, Μεσσηνίας και Λακωνίας είχαν βαφτεί μπλε επιβεβαιώνοντας  τη διαχρονική κυριαρχία της συντηρητικής παράταξης στο διοικητικό διαμέρισμα της Πελοποννήσου.

Στον αντίποδα από τον Ιούνιο του 2012 ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει ηττηθεί ποτέ στις εκλογικές περιφέρειες της Κρήτης, της Ξάνθης, της Αχαΐας, της Β’ Πειραιά και της Δυτικής Αττικής.

Οι δημοσκοπικές επιδόσεις των κομμάτων μέχρι και τον Φεβρουάριο της τρέχουσας χρονιάς εμφάνιζαν κραταιά την κυβερνητική παράταξη στις περισσότερες εκλογικές περιφέρειες, τη στιγμή που η αξιωματική αντιπολίτευση παρέμενε καθηλωμένη ακόμη και σε περιοχές στις οποίες είχε σημειώσει υψηλές εκλογικές επιδόσεις. Παρ’ όλες τις δυσκολίες που δημιουργούσε η πανδημική κρίση και τα επακόλουθά της η κυβερνητική παράταξη φαινόταν ν’ αντέχει ενώ ταυτόχρονα η αξιωματική αντιπολίτευση δυσκολευόταν να εισπράξει την οποιαδήποτε φθορά.  Η ανάδειξη του Ν. Ανδρουλάκη στην προεδρία του ΚΙΝΑΛ δημιούργησε επιπλέον ανακατατάξεις ειδικά στην Περιφέρεια της Κρήτης προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερη πίεση στα ποσοστά του ΣΥΡΙΖΑ.

ΕΝΤΟΝΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ. Οι πολιτικές διεργασίες ωστόσο αυτή τη στιγμή είναι έντονες εξαιτίας της εκρηκτικής αύξησης των τιμών στην ενέργεια και των πληθωριστικών πιέσεων που ασκούνται στην πραγματική οικονομία και τα εισοδήματα των νοικοκυριών. Οι πολίτες δεν φαίνεται να πείθονται τελικά από το κυβερνητικό αφήγημα περί εισαγόμενης ακρίβειας ως απόρροια της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και αναζητούν άμεση και ουσιαστική παρέμβαση της κυβέρνησης για την επίλυση του προβλήματος. Η κριτική είναι οριζόντια, κανείς όμως δεν είναι σε θέση να υπολογίσει τον αντίκτυπό της στην εκλογική συμπεριφορά και στο κατά πόσο αυτή η δυσαρέσκεια μπορεί να ανατρέψει παραδοσιακούς πολιτικούς  συσχετισμούς.

Η διαδικασία της απολιγνιτοποίησης στην Περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας είναι σαφές ότι δημιουργεί ισχυρές πιέσεις στο κυβερνητικό στρατόπεδο. Είναι ωστόσο δύσκολο να φανταστεί κανείς εκλογική ανατροπή σε νομούς όπως η Καστοριά. Το ίδιο ισχύει και για τις εκλογικές περιφέρειες της Κεντρικής Μακεδονίας και της Πελοποννήσου  όπου ο κίνδυνος απωλειών βρίσκεται μάλλον στα δεξιά της ΝΔ.

Ο ΣΥΡΙΖΑ από την πλευρά του είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα δεχτεί πιέσεις όπως ήδη συμβαίνει στους νομούς της Κρήτης και της Δυτικής Ελλάδας, όπου το αναβαπτισμένο ΠΑΣΟΚ θα επιχειρήσει να κεντρίσει το κομματικό συνειδησιακό των παραδοσιακών του ψηφοφόρων για να τους επαναφέρει στις τάξεις του.

Μεγάλο ερώτημα και καθοριστικής σημασίας θα είναι η συμπεριφορά των εκλογέων στον Δυτικό τομέα της Αθήνας και στη Β’ Πειραιά,  περιοχές στις οποίες ο ΣΥΡΙΖΑ θα επιδιώξει να μεγιστοποιήσει τις δυνάμεις του εκμεταλλευόμενος τη λαϊκή δυσαρέσκεια για την άνοδο των τιμών. Διαχρονικά η οποιαδήποτε πολιτική αλλαγή ξεκινά από τα αστικά κέντρα και στη συνέχεια διαχέεται στην περιφέρεια. Τέλος δεν πρέπει να υποτιμούμε τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν κάθε φορά στις τοπικές κοινωνίες και στις τελικές επιλογές των ψηφοφόρων οι υποψήφιοι και η συνολική στελέχωση των ψηφοδελτίων.

O Αντώνης Παπαργύρης είναι  διευθυντής ερευνών GPO