Το φαινόμενο Λεπέν το 2022

Τα αποτελέσματα του πρώτου γύρου των γαλλικών προεδρικών εκλογών φέρνουν την ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν σε δεύτερη θέση με 23,15% μετά από το 27,84% του Εμανουέλ Μακρόν. Σε τρίτη θέση ήρθε ο υποψήφιος της ριζοσπαστικής Αριστεράς Ζαν Λικ Μελανσόν με 22%, ενώ στην τέταρτη θέση ο ακροδεξιός Ερίκ Ζεμούρ με 7,1%. Οι γάλλοι ψηφοφόροι θα επανέλθουν στις κάλπες για τον δεύτερο γύρο των εκλογών πολύ σύντομα, στις 24 Απριλίου.

Τα αποτελέσματα του πρώτου γύρου δείχνουν τόσο την άνοδο και πλέον εδραίωση της Ακροδεξιάς στη Γαλλία όσο και την – πιθανόν πλέον οριστική – κατάρρευση της γαλλικής Κεντροαριστεράς και Κεντροδεξιάς. Η Λεπέν πήρε μόνο 2% περισσότερες ψήφους σε σχέση με τον πρώτο γύρο των εκλογών του 2017, αλλά την Κυριακή κατάφερε να περάσει στον δεύτερο γύρο παρά την ύπαρξη και δεύτερου ακροδεξιού υποψηφίου.

Τι είναι το φαινόμενο Λεπέν και τι σημαίνει για την Ευρώπη η πιθανή εκλογή της στη γαλλική προεδρία;

Η Μαρίν Λεπέν παρέλαβε από τον πατέρα της Ζαν Μαρί την προεδρία του κόμματος του Εθνικού Μετώπου το 2011. Από τότε άρχισε μία στρατηγική ομαλοποίησης και εκμοντερνισμού του κόμματος, η οποία κατέληξε και στην αλλαγή της ονομασίας του σε Εθνική Συσπείρωση το 2018. Κατά τη διαδικασία σημαντικά στελέχη -ακόμα και ο πατέρας της – αποπέμφθηκαν με σκοπό να δοθεί νέα πνοή στο κόμμα.

Ταυτόχρονα η ρητορική και οι πολιτικές εξομαλύνθηκαν. Η Λεπέν παρουσιάζει το κόμμα ως τον μοναδικό υπερασπιστή των ιδεών της Δυτικής Αναγέννησης και η προσοχή έχει στραφεί προς το Ισλάμ. Η κριτική όμως προσδιορίζεται σε σχέση με τις αξίες της φιλελεύθερης δημοκρατίας και του κοσμικού κράτους και λιγότερο σε σχέση με αναφορές στο έθνος, το γένος ή και τη φυλή.

Το κόμμα αυτοπροβάλλεται ως υπερασπιστής των δικαιωμάτων διαφόρων – γαλλικών – μειονοτήτων που περιλαμβάνουν τις γυναίκες, τους ομοφυλόφιλους, ακόμα και τους Εβραίους. Με αυτό τον τρόπο το κόμμα προσπαθεί να προσελκύσει καινούργιους ψηφοφόρους από διάφορα κοινωνικά στρώματα, ακόμα και αυτούς που δεν αυτοπροσδιορίζονται ως δεξιοί.

Σε σχέση με το 2017, η Λεπέν φαίνεται να έχει ακόμα μία φορά αλλάξει σχέδιο πολιτικής. Το κόμμα επικεντρώνεται πλέον στην οικονομία. Προτεραιότητα έχει το θέμα του κόστους διαβίωσης και λιγότερο η μετανάστευση και το Ισλάμ.

Η Λεπέν προβάλλεται ως η υποψήφιος που θα υποστηρίξει τους Γάλλους που αντιμετωπίζουν προβλήματα από την αύξηση του κόστους ζωής, ειδικά σε σχέση με τις τιμές ενέργειας που έχει φέρει ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Φυσικά πολλοί ψηφοφόροι γνωρίζουν τις απόψεις του κόμματος για το Μεταναστευτικό. Αλλά σε κάθε εκλογική εκστρατεία αυτό που είναι σημαντικό είναι ένα κόμμα να ελέγχει τα βασικά θέματα της συζήτησης και να προβάλει μια διαφορετική λύση. Ο Μακρόν έχει θεωρηθεί ο «πρόεδρος των πλουσίων» και αυτό σίγουρα βοηθάει τη Λεπέν.

Αλλη μία σημαντική αλλαγή είναι η απομάκρυνση από προηγούμενες δηλώσεις που ήθελαν τη Γαλλία να βγει από την Ευρωπαϊκή Ενωση, ειδικά μετά την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ωστόσο, πρόσφατα η Λεπέν επανέφερε το ζήτημα με τη δήλωση ότι αν εκλεγεί θα βγάλει τη Γαλλία από την εσωτερική αγορά ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Πρόσθεσε επίσης ότι όταν τελειώσει ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας, θέλει να βγάλει τη Γαλλία από το ΝΑΤΟ.

Πολλά μπορεί να γίνουν μέχρι τον δεύτερο γύρο. Πολλοί ψηφοφόροι θα προτιμήσουν την αποχή, ενώ ακόμα πάρα πολλοί είναι αναποφάσιστοι. Μία πιθανή νίκη της Λεπέν μπορεί να ικανοποιήσει κάποια κοινωνικά στρώματα στη Γαλλία, αλλά σίγουρα θα αναταράξει τα νερά σε θέματα διεθνούς συνεργασίας.

Η Σοφία Βασιλοπούλου είναι καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης Πανεπιστήμιο Γιορκ και King’s College London, Ηνωμένο Βασίλειο