Η «Συμφωνία του Χριστού» {LF}στο Konzerthaus της Βιέννης

Ηταν κάτι περισσότερο από μια συναυλία. Την περασμένη εβδομάδα στο Konzerthaus της Βιέννης ο Κωνσταντίνος Καρύδης έστησε το ακριβέστερο σκηνικό μέσα στο οποίο αντήχησαν το εφιαλτικό παρόν αλλά και η προσευχή για ειρήνη. Εργα γραμμένα από συνθέτες που διαφέρουν στην εκκίνησή τους, στις καταβολές τους και στο μουσικό τους ιδίωμα συναντήθηκαν με την αισθητική μαεστρία του ευφυούς αρχιμουσικού, έγιναν ένα «σώμα». Στο πρώτο μέρος ο Καρύδης παρουσίασε τη «Συμφωνία του Χριστού» του Χαρίλαου Περπέσα καθοδηγώντας την Wiener Symphoniker. Ενα έργο που γράφτηκε λίγο μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και που σε πολλά σημεία του ο συνθέτης εγκόλπιζε τους εφιαλτικούς ήχους του θλιβερού ολέθρου.

Το δεύτερο μέρος της συναυλίας είχε ως άξονα τέσσερα διαφορετικά έργα τα οποία έγιναν κραυγή για ειρήνη. Η αρχή έγινε με το «Virga Jesse floruit», («Ράβδος εκ της ρίζης Ιεσσαί») του Αντον Μπρούκνερ. Πρόκειται για ένα μοτέτο του αυστριακού συνθέτη, γραμμένο για a capella μεικτή χορωδία, εμπνευσμένο από το βιβλίο του Ησαΐα 11: «Η ράβδος του Ιεσσαί βλάστησε. Η παρθένος γέννησε Θεό και άνθρωπο. Ο Θεός θα φέρει την ειρήνη συμφιλιώνοντας το κατώτερο με το υψηλότερο». Γράφτηκε το 1885 για τον εορτασμό της εκατονταετίας από την ίδρυση της Επισκοπικής Εκκλησίας του Λιντς.

Το Virga Jesse floruit απεδείχθη ιδανική εισαγωγή για το επόμενο έργο που επέλεξε ο Κωνσταντίνος Καρύδης να παρουσιάσει, το διάσημο ποίημα του Αρνολντ Σένμπεργκ «Α survivor from Warsaw», παραγγελία της ρωσίδας χορεύτριας Κορίν Τσότσεμ. Η Τσότσεμ του είχε στείλει ένα μεταφρασμένο στα αγγλικά αντάρτικο τραγούδι και του ζήτησε να συνθέσει ένα έργο πάνω σε αυτό. Η συμφωνία τους έληξε άδοξα λόγω οικονομικών διαφωνιών. Ο Σένμπεργκ κράτησε την ιδέα και ολοκλήρωσε το έργο. Στις σημειώσεις του μάλιστα αναφέρει ότι «δεν θέλω να υπάρχει κανένα τονικό ύψος στην αφήγηση του ποιήματος για να είναι όσο το δυνατόν πιο τραχιά». Η οδηγία του συνθέτη δεν παρακάμφθηκε από τον μπάσο-βαρύνονο Τόμας Κουάστχοφ που κατάφερε να έχει μια καθηλωτική και απόλυτα εναρμονισμένη στις απαιτήσεις του συνθέτη ερμηνεία. Το ποίημα αφορά την ιστορία ενός εβραίου σε στρατόπεδο συγκέντρωσης της Βαρσοβίας, την οποία είχε ακούσει ο συνθέτης. Η πρεμιέρα του έργου έγινε το 1948 στην Αμερική.

Το φωνητικό σύνολο της Wiener Singakademie ανέλαβε τη συνέχεια της βραδιάς παρουσιάζοντας υπό τη διεύθυνση του Κωνσταντίνου Καρύδη το έργο του Λέοναρντ Μπερνστάιν «Ψαλμοί του Τσίτσεστερ». Ο σπουδαίος συνθέτης αξιοποίησε την εβραϊκή θρησκευτική παράδοση και τη χριστιανική χορωδιακή πρακτική ως χειρονομία ειρήνης και συμφιλίωσης, γράφοντας ένα έργο που ο ίδιος χαρακτήρισε «λαϊκό συναισθηματικά, με παλιομοδίτικη γλυκύτητα αλλά και βίαιες στιγμές».

Η τελευταία σκηνή της υπέροχης παράστασης γράφτηκε με τα φώτα να χαμηλώνουν για να αποδοθεί το συγκλονιστικό «Αναπάντητο ερώτημα» του αμερικανού συνθέτη. Μεσολάβησε κάτι περισσότερο από ένα λεπτό απόλυτης ησυχίας μετά την τελευταία νότα που ακούστηκε στην ιστορική αίθουσα του Konzerthaus πριν από το παρατεταμένο χειροκρότημα που ανάγκασε τους συντελεστές της βραδιάς να εμφανιστούν στη σκηνή ξανά και ξανά…