Σε διαχρονική αναζήτηση ταυτότητας

Κληρώσεων το κεφάλαιο και κανείς δεν μπορεί να πεί πως είμαστε άτυχοι. Ακόμα και στις τελευταίες. Και βγαίναμε βολεμένοι και με το παραπάνω. Ασπρογάτοι οι άνθρωποι που στέλναμε στην κλήρωση. Γουρλήδες με γάμμα κεφαλαίο. Τώρα αν εμείς στραβώσαμε, με Κόσοβο, ή… φρακάραμε με Γεωργία, άξιοι της κακομοίρας μας! Το μόνο εμπόδιο ήταν οι Βίκινγκς. Ετυχε να παρουσιάσουν σοβαρό συγκρότημα με καθυστέρηση 60 ετών. Μια και η τελευταία φορά που παρουσίασαν αξιόλογη ομάδα ήταν το 1958. Ηταν η Σουηδία του Νόρνταλ, του Γκρίλο, του Λίντχολμ, του Χαμρίν, του Λίμονσον. Από τότε εξήντα χρόνια χλωμής παρουσίας. Για την Ισπανία δεν γίνεται λόγος. Και μου κάνει εντύπωση πώς κάποιες χώρες, και δεν μιλάω για Ισπανία, Γερμανία, Γαλλία, Αγγλία, μιλάω για Βέλγιο, Ολλανδία, Τσεχία, Δανία, Πολωνία, Σερβία, Κροατία, Πορτογαλία, κρατούν μια ποδοσφαιρική αξιοπρέπεια, δεκαετίες τώρα.

Σοβαρά, βαριά συγκροτήματα, με ταυτότητα, συγκεκριμένες δηλαδή σχολές ποδοσφαίρου. Εραστές της ανοιχτής και επιθετικής σχολής. Γερά παιδιά, κατά κανόνα μεγαλόσωμα, που πάνω τους δεν ξεχωρίζεις τον αθλητή από τον ποδοσφαιριστή. Και πάνω απ’ όλα, μια έμφυτη πειθαρχία που τους την καλλιεργεί και το σπίτι και η Πολιτεία. Από ‘κει και μετά, στη χειρότερή τους δεν εκτίθενται, και στην καλύτερή τους κτυπάνε Μουντιάλ. Και το μεγάλο τους μυστικό είναι ότι, αυτήν την ταυτότητα την προστατεύει η ομοσπονδία τους ως κόρη οφθαλμού.

Θυμάμαι μια φράση του σουηδού πρωτοπυγμάχου, του Γιόχανσον, όταν τον έδερνε 6 γύρους ο Πάτερσον: «Αυτή είναι η σχολή μας, να τρώμε ξύλο και να αντέχουμε. Να κουράζουμε τον αντίπαλο και την κατάλληλη στιγμή μπαίνουμε στην αντεπίθεση». Και προστατεύουν οι ομοσπονδίες όλων αυτών των χωρών την ταυτότητά τους, που είναι και η ιδιαίτερη ποδοσφαιρική τους σχολή. Και δεν είναι μόνο τεχνικές προδιαγραφές, και δεν είναι μόνον ειδική προπόνηση. Είναι πάνω απ’ όλα ιδιαίτεροι χαρακτήρες που δημιουργούν τον ποδοσφαιρικό τους αλγόριθμο. Αυτό ήταν που δεν μπορούσα να καταλάβω και που μου το εξήγησε κάποια στιγμή ο μέγιστος προπονητής του καιρού του, ο Ερνστ Χάπελ, όταν τον ρώτησα γιατί δεν ανελάμβανε μεγάλες ομάδες του Νότου. «Δοκίμασα», μου λέει. «Πήγα στην Ισπανία με συμβόλαιο 5ετίας. Στο τρίμηνο επάνω τα μάζεψα, τους είπα ντάνκε, έκαψα το συμβόλαιο κι έφυγα. Και ουδέποτε ξαναπάτησα. Η Μεσόγειος είναι ωραία για διακοπές, όχι για μπάλα». Και τον ξαναρωτάω: «Τι είναι αυτό που σ’ έδιωξε;». «Αλλοι άνθρωποι, άλλοι χαρακτήρες, άλλη ποδοσφαιρική σχολή».

Κι αυτός είναι ακριβώς ο καημός μου. Ενενήντα χρόνια ομοσπονδία και το τελευταίο πράγμα που την απασχόλησε ήταν η ταυτότητα. Ο,τι βλέπαμε απ’ τους άλλους. Και πηγαινοέρχονταν οι προπονητές σαν τα τρένα. Κι ο καθένας τη δικιά του τρέλα. Αποτέλεσμα, ποδοσφαιρικά μπουλούκια. Κι αν διακρινόμασταν το οφείλαμε σε μεγάλους παιχταράδες. Και οι πιο απαξιωμένοι στις εθνικές ομάδες, με την εξαίρεση του δημοσιοσχεσίτη Παναγούλια, οι έλληνες προπονητές, πάντοτε λύσεις ανάγκης. Και στο πρώτο ανάποδο αποτέλεσμα, αριβερντέρτσι. Γιατί; Γιατί δεν τους είχαν καμία εμπιστοσύνη. Γιατί δεν τους πίστεψαν ποτέ. Ο,τι συμβαίνει και με τους διαιτητές. Κι άμα τα εργαλεία σου δεν τα πιστεύεις, και δεν συνεργείς μαζί τους, τότε η εθνική σχολή ποδοσφαίρου γίνεται γράμμα κατά το νοούμενον.

Αυτήν την πολυτέλεια, δυστυχώς, οι ομοσπόνδαρχοι δεν την είχαν ποτέ προτεραιότητα. Αλλα τους απασχολούσαν. Η κονόμα, η καρέκλα και οι δημόσιες σχέσεις. Ολα στο πόδι, όλα στο έτοιμο. Πού να σχεδιάσουν στόχους και να δώσουν χρόνο. Πού να δρομολογήσουν υποδομές; Πού γήπεδα ποδοσφαίρου; Τα μισά είναι χωράφια και τ’ άλλα μισά νταμάρια. Κι εδώ είναι η αβυσσαλέα διαφορά ποδοσφαίρου από μπάσκετ. Κι ο Βασιλακόπουλος, όταν ανέλαβε, δύο πράγματα ζήτησε από τον Κουλούρη: Κλειστά γυμναστήρια. Και από τους έλληνες προπονητές, εθνική σχολή καλαθόσφαιρας. Και πάντα έλληνα προπονητή στον πάγκο της εθνικής ομάδας. Και από τα σωματεία, για να τα βγάλει σε κατηγορίες, απαίτησε 2 ετών συμμετοχή σε πρωταθλήματα υποδομών. Και τους καλύτερους δάσκαλους του μπάσκετ, σε εθνικές ομάδες εφήβων, παίδων, κορασίδων και νεανίδων. Κι όλος ο κορμός του αθλήματος με ενιαία αγωνιστική ταυτότητα.

Ολα αυτά, στον υπόκοσμο του ποδοσφαίρου είναι άγνωστα. Πρώτα απ’ όλα, γιατί κανείς από τους ομοσπόνδαρχους δεν πέρασε από καταπακτή γηπέδου σαν ποδοσφαιριστής. Ολοι τους το μάθανε το άθλημα στην τηλεόραση. Ε, από μπανιστήρι ποδοσφαιράνθρωπος δεν γίνεσαι. Αυτό ακριβώς μου έλεγε ο συγχωρεμένος ο Αλέφαντος: «Τι να συζητήσω μαζί τους, και τι γνώμη να αλλάξω; Αυτοί νομίζουν ότι η μπάλα είναι τετράγωνη». Κι εδώ ακριβώς κρύβεται το μεγάλο μυστικό. Μπορείς να κάνεις τον φούρναρη οδοντογιατρό και τον ζαχαροπλάστη καπετάνιο; Αυτό ακριβώς κάνουν όλοι οι παρατρεχάμενοι της ΕΠΟ. «Μιλάνε για ποδόσφαιρο και δεν ξέρουν αν η μπάλα μέσα έχει αέρα ή γιαούρτι». Με αυτό το επιμύθιο, ένας άλλος μεγάλος δάσκαλος του ποδοσφαίρου, ο Λάκης Πετρόπουλος, περιέγραφε το ναυάγιο ΕΠΟ.